Trung Quốc phóng rocket sát Đài Loan trong tập trận lớn nhất 2025, trong khi phe đối lập chặn lần thứ 5 ngân sách quốc phòng 1.250 tỷ Đài tệ – Đài Loa
Eo biển Đài Loan đang sôi sùng sục với những tiếng nổ vang trời từ hàng chục quả rocket thật mà Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) phóng ra trong cuộc tập trận "Justice Mission 2025" – một chiến dịch bao vây quy mô chưa từng có, kéo dài từ ngày 29 đến 30 tháng 12 năm 2025. Chỉ trong một ngày duy nhất, Bắc Kinh đã triển khai 130 máy bay quân sự, 14 tàu chiến và hàng loạt tàu hải cảnh, với 27 quả rocket rơi sát vùng tiếp giáp 24 hải lý – khoảng cách gần nhất từ trước đến nay, chỉ cách lãnh hải Đài Loan vài chục km, đủ để đặt toàn bộ hệ thống phòng thủ của hòn đảo vào trạng thái báo động đỏ cao nhất.
Bộ Quốc phòng Đài Loan, trong cuộc họp báo khẩn cấp do Trung tướng Hsieh Jih-sheng chủ trì, đã xác nhận đây là lần đầu tiên rocket Trung Quốc tiến sát đến mức này, vượt xa mọi cuộc tập trận trước, kể cả khủng hoảng eo biển năm 1996. Những quả rocket từ các bệ phóng PHL-16 và PCH191 tại Bình Đàm và Thạch Sư, tỉnh Phúc Kiến, không chỉ là lời thị uy mà là phép thử chiến lược hiểm độc: dừng lại đúng giới hạn pháp lý để tránh bị coi là xâm phạm trực tiếp, nhưng đủ gần để buộc Đài Bắc phải cân nhắc liệu có dám phản ứng mạnh mẽ hay không, tránh bị gắn mác "leo thang".
Hàng trăm chuyến bay quốc tế bị ảnh hưởng, hàng ngàn hành khách hoang mang, các tuyến hàng hải thương mại phải né tránh khẩn cấp – toàn bộ khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương như đang đứng bên bờ vực một tai nạn chiến lược có thể bùng nổ bất cứ lúc nào. Bắc Kinh gọi đây là "hành động trừng phạt cần thiết" đáp lại gói vũ khí 11,1 tỷ USD mà Washington vừa phê duyệt cho Đài Loan, nhưng thực chất đây là bước leo thang có tính toán, nhằm kiểm tra không chỉ khả năng phòng thủ mà còn sự đoàn kết nội bộ của hòn đảo.
Và chính tại thời điểm nghẹt thở này, khi radar Đài Loan liên tục ghi nhận máy bay Trung Quốc vượt đường trung tuyến, tàu chiến áp sát chỉ cách bờ 24 hải lý, nội bộ chính trường Đài Bắc lại tự bắn vào chân mình một cách khó hiểu và nguy hiểm. Liên minh đối lập do Quốc Dân Đảng (KMT) và Đảng Nhân dân Đài Loan (TPP) dẫn dắt đã lần thứ năm liên tiếp chặn đứng dự luật ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 1.250 tỷ Đài tệ (khoảng 40 tỷ USD) mà Tổng thống Lai Ching-te đề xuất từ cuối tháng 11.
Tại Ủy ban Thủ tục Viện Lập pháp, với đa số phiếu 10-8, họ đã ngăn không cho dự luật này thậm chí được đưa vào nghị trình phiên họp toàn thể, chưa nói đến thảo luận hay chuyển sang ủy ban chuyên trách. Đây không phải lần đầu: từ đầu tháng 12, họ đã lặp lại động thái này bốn lần trước, biến một gói ngân sách then chốt – dành cho mua sắm vũ khí, phát triển chiến lược tác chiến bất đối xứng, huấn luyện lực lượng dự bị và hợp tác quốc phòng với Mỹ từ 2026 đến 2033 – thành con tin chính trị.
Đảng Dân Tiến (DPP) cầm quyền đã lên án gay gắt, gọi đây là hành động "tự tê liệt năng lực phòng thủ" đúng lúc kẻ thù đang dương cung bắn tên lửa thật sát lãnh hải. Nghị sĩ DPP Puma Shen đã chỉ trích thẳng thừng rằng phe đối lập không chỉ chặn ngân sách mà còn từ chối mọi cuộc thảo luận công khai, trong khi dư luận Đài Loan, theo các cuộc thăm dò gần đây, đa số phản đối việc trì hoãn này. Phe đối lập biện minh bằng việc đòi Tổng thống Lai phải trực tiếp báo cáo và trả lời chất vấn tại Viện Lập pháp – một yêu cầu bị DPP bác bỏ là vi hiến, vì Hiến pháp không cho phép nghị sĩ chất vấn tổng thống theo cách đó. Nhưng đằng sau những lập luận thủ tục ấy là một thực tế phũ phàng: khi rocket Trung Quốc rơi sát đảo, khi PLA diễn tập bao vây toàn diện với mục tiêu rõ ràng là phong tỏa các cảng chính và thử nghiệm khả năng chống tiếp viện từ đồng minh, thì việc đình trệ ngân sách quốc phòng không khác nào tự tháo giáp trụ trước trận đánh sinh tử.
Các chuyên gia quốc tế, từ Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng Đài Loan đến các think tank Mỹ, đều cảnh báo rằng sự chia rẽ nội bộ này đang gửi tín hiệu yếu thế đến Bắc Kinh, khuyến khích Xi Jinping đẩy mạnh hơn nữa chiến lược "xám" – dùng sức mạnh quân sự để ép Đài Loan mà không cần khai chiến toàn diện.
Trong bối cảnh Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump tiếp tục cam kết hỗ trợ Đài Loan qua các gói vũ khí khổng lồ, bao gồm HIMARS và tên lửa phòng không, việc Đài Bắc tự làm suy yếu khả năng hấp thụ và tích hợp những hệ thống này là một sai lầm chiến lược khó tha thứ. Hơn nữa, một số nghị sĩ KMT như Weng Hsiao-ling – người từng công khai liên lạc với Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Trung Quốc trong chuyến thăm đại lục – đã bị cáo buộc ưu tiên giám sát chính phủ hơn là ưu tiên an ninh quốc gia, khiến dư luận đặt câu hỏi về ranh giới trung thành trong thời khắc nguy nan.
Đây không còn là tranh cãi đảng phái thông thường mà là cuộc đấu ý chí sống còn: một bên là mối đe dọa tồn vong từ bên ngoài, với PLA ngày càng sẵn sàng cho kịch bản 2027, bên kia là sự bất tương xứng nội tại khiến mọi nỗ lực răn đe trở nên mong manh. Khi tàu chiến Trung Quốc áp sát, máy bay vượt trung tuyến hàng ngày, rocket rơi vào vùng tiếp giáp – tất cả đều là lời nhắc nhở rằng chiến tranh hiện đại không nhất thiết bắt đầu bằng đổ bộ mà có thể từ sự sụp đổ từ bên trong.
Việc liên tục chặn ngân sách lần thứ năm, đúng vào ngày PLA phóng 27 quả rocket, không chỉ làm tê liệt kế hoạch hiện đại hóa quân sự mà còn làm xói mòn niềm tin của người dân Đài Loan vào khả năng tự vệ. Các lực lượng dự bị không được huấn luyện đầy đủ, vũ khí mới không được mua sắm kịp thời, chiến lược bất đối xứng – vốn là hy vọng lớn nhất để chống lại sức mạnh áp đảo của Trung Quốc – vẫn chỉ nằm trên giấy.
Trong khi Bắc Kinh tính toán từng hải lý để thử phản ứng, Đài Bắc lại tự trói tay bằng những cuộc cãi vã nghị trường vô tận. Đây là khoảnh khắc mà lịch sử sẽ phán xét khắc nghiệt: liệu Đài Loan có tỉnh ngộ để đoàn kết trước mối họa chung, hay tiếp tục để nội bộ chia rẽ trở thành vũ khí lợi hại nhất của đối thủ. Áp lực từ PLA không giảm, ngược lại đang tăng dần, với hàng ngàn lượt xâm nhập không phận trong năm qua và cơ sở hạ tầng quân sự mới mọc lên dọc bờ biển Phúc Kiến. Nếu Viện Lập pháp tiếp tục đóng băng ngân sách, hậu quả không chỉ là mất cân bằng quân sự mà có thể là mất luôn cơ hội duy trì hòa bình qua sức mạnh răn đe.
Người dân Đài Loan, những người đang sống trong tiếng ù ù của máy bay chiến đấu và nỗi lo thường trực về xung đột, xứng đáng nhận được sự thống nhất từ lãnh đạo – không phải sự trì hoãn deadly này. Tình hình eo biển đang ở ngưỡng đỏ chưa từng thấy, và mọi quyết định sai lầm hôm nay có thể định đoạt vận mệnh mai sau của không chỉ Đài Loan mà toàn bộ khu vực.
