Khi hầm ngầm "bất khả xâm phạm" sụp đổ và tướng lĩnh IRGC bỏ chạy, hàng trăm nghìn binh sĩ Iran hoảng loạn đầu hàng.
Bắt đầu từ đêm 28 tháng 2 năm 2026, khi những quả tên lửa chính xác của Mỹ và Israel xé toạc bầu trời Tehran, giết chết Ayatollah Ali Khamenei cùng hàng chục tướng lĩnh cấp cao nhất trong hệ thống chỉ huy của Iran, thế giới chứng kiến một hiện tượng chưa từng có: một đế chế tự xưng "kháng cự" sụp đổ từ bên trong chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần. Không phải do bộ binh xâm lược, không phải do phong tỏa kinh tế kéo dài, mà chính bởi một chiến dịch "decapitation" – chặt đầu – được thực hiện với tốc độ và độ chính xác khiến cả Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) – cốt lõi của sức mạnh Iran – tan rã như cát bụi.
Những đường hầm ngầm khổng lồ, được Tehran khoe khoang là "thành phố tên lửa" bất khả xâm phạm, nay chỉ còn là đống đổ nát bị niêm phong bởi bom xuyên phá GBU-57 của Mỹ và các loại đạn dẫn đường chính xác của Israel. Hàng trăm nghìn binh sĩ bị mắc kẹt dưới lòng đất, trong khi những người còn sống sót trên mặt đất hoảng loạn bỏ chạy vào sa mạc hoặc lẫn vào dân thường. Các video lan truyền từ Iran cho thấy lính nghĩa vụ ngủ ngoài đường phố, không lệnh, không chỉ huy, trong khi các sĩ quan cao cấp biến mất khỏi doanh trại hoặc trốn trong các trung tâm thể thao dân sự ở Qazvin, biến trường học và đại học thành lá chắn sống. Đây không còn là quân đội nữa – đây là một đám đông vũ trang đang tự hỏi: chúng ta đang bảo vệ cái gì?
Chiến dịch không kích liên tục của Mỹ-Israel, mang tên Operation Epic Fury theo một số nguồn, đã nhắm thẳng vào "hệ thần kinh" của chế độ. Trong 72 giờ từ 1 đến 3 tháng 3, hơn 50 tướng lĩnh cấp cao bị tiêu diệt, bao gồm Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh, Tư lệnh IRGC Mohammad Pakpour, Tham mưu trưởng Quân đội Abdul Rahim Mousavi, và cố vấn an ninh Ali Shamkhani. IDF xác nhận đã loại bỏ 40 chỉ huy cấp cao vào ngày 4 tháng 3. Hệ thống chỉ huy đứt gãy hoàn toàn: không còn ai ra lệnh, không còn phối hợp, chỉ còn những đơn vị địa phương hoảng loạn cố thủ hoặc đào tẩu. Tổng thống Mỹ Donald Trump, ngay từ những giờ đầu chiến tranh, đã phát đi thông điệp rõ ràng: "Họ muốn đầu hàng để cứu mạng sống. Họ gọi hàng nghìn cuộc gọi đòi miễn trừ truy tố." Lời kêu gọi ấy không phải tuyên truyền suông – nó là một quả bom tâm lý nổ tung giữa những binh sĩ đang chứng kiến cấp trên bỏ chạy trước.
Sự tan rã nội bộ này không giới hạn trong biên giới Iran. Nó tạo ra hiệu ứng domino lan tỏa khắp Trung Đông. Hezbollah ở Lebanon, vốn phụ thuộc hoàn toàn vào cố vấn Quds Force của IRGC, nay bị bỏ rơi. Các nguồn từ Israel xác nhận hàng chục sĩ quan IRGC đã rời Beirut trong 48 giờ sau các cuộc không kích đầu tiên, sợ bị săn lùng. Không còn tiền, không còn chỉ đạo, không còn vũ khí bổ sung – "Trục Kháng chiến" mà Iran xây dựng hàng thập kỷ nay trở thành những nhóm vũ trang cô lập, thiếu hướng dẫn. Ở Yemen, Houthis mất đi chiếc ô bảo vệ; ở Iraq, các dân quân thân Iran không còn dám khiêu khích vì biết rằng Tehran không thể đáp trả. Ả Rập Xê Út, UAE và các nước vùng Vịnh đang theo dõi với sự nhẹ nhõm pha lẫn kinh ngạc: kẻ thù từng khiến họ e ngại nay tan vỡ chỉ trong vài ngày nhờ sức mạnh không quân vượt trội.
Nhưng cú sốc lớn nhất nằm ở nội tại Iran. Hàng thập kỷ tuyên truyền rằng "kẻ thù không thể chạm đến biên giới chúng ta", rằng IRGC là lá chắn bất diệt, nay tan thành mây khói. Dân chúng thấy rõ: chế độ sẵn sàng dùng trường học, phòng gym dân sự làm nơi trú ẩn cho sĩ quan, biến thường dân thành lá chắn thịt người. Nỗi sợ hãi – nền tảng duy trì quyền lực của chế độ – đang biến mất. Những lời thú nhận từ lính nghĩa vụ vang lên: "Khi thời cơ đến, tôi sẽ đứng về phía nhân dân." Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất của sự sụp đổ: khi binh lính – công cụ đàn áp chính – bắt đầu nghi ngờ và quay lưng, chế độ không còn chân đứng.
Tổng thống Trump, với phong cách đặc trưng, đã đẩy mạnh chiến tranh tâm lý. Ông tuyên bố "quân đội Iran đã biến mất", hải quân, không quân, liên lạc đều tan rã. Lời đòi "đầu hàng vô điều kiện" không phải để đàm phán – mà để đẩy nhanh quá trình tan rã nội bộ. Chi phí cho Mỹ đến nay đã vượt 11 tỷ USD chỉ trong tuần đầu, nhưng Trump khẳng định: "Khi nào tôi muốn, chiến tranh sẽ kết thúc." Ông không giấu ý định thay đổi chế độ, dù các nguồn tình báo Mỹ đánh giá lãnh đạo Iran vẫn còn nguyên vẹn phần nào và chưa sụp đổ hoàn toàn. Tuy nhiên, thực tế trên mặt đất cho thấy khác: các đường hầm bị phá hủy đêm 6 tháng 3 bởi 50 máy bay Israel và hơn 100 quả đạn dẫn đường đã xóa sổ biểu tượng cuối cùng của sự bất khả xâm phạm. Khi nơi an toàn nhất trở thành đống tro, câu hỏi "Chúng ta bảo vệ cái gì?" vang vọng khắp doanh trại.
Sự kiện này không chỉ là thất bại quân sự – nó là sự sụp đổ của một ảo tưởng kéo dài 40 năm. Hàng tỷ đô la đổ vào tên lửa, hầm ngầm, lực lượng ủy nhiệm nay tan biến trước sức mạnh công nghệ và quyết tâm của liên minh Mỹ-Israel. Chế độ Tehran, từng tự hào về "chiến tranh bất đối xứng", nay lộ rõ sự mong manh: không có chỉ huy, quân đội chỉ là đám đông hoảng loạn; không có nỗi sợ, nhân dân sẽ không còn cúi đầu.
Trung Đông đang bước vào giai đoạn mới: khoảng trống quyền lực do Iran để lại sẽ được lấp đầy bởi những thế lực từng e ngại Tehran. Nhưng liệu sự sụp đổ này có dẫn đến dân chủ hay chỉ là hỗn loạn, quân phiệt mới? Lịch sử cho thấy các chế độ độc tài decapitated thường sinh ra chân không quyền lực nguy hiểm hơn chính bản thân chúng. Dù sao, vào tháng 3 năm 2026, điều rõ ràng nhất là: giấc mộng bá quyền của Iran đã chấm dứt dưới những quả bom chính xác, và tiếng kêu cứu từ những người lính bị bỏ rơi đang vang vọng như lời cáo phó cho một kỷ nguyên.
