Thủ tướng Starmer do dự rồi muộn màng đề nghị hỗ trợ – lời đáp trả lạnh lùng từ Nhà Trắng đã phá tan ảo tưởng “quan hệ đặc biệt” Anh-Mỹ
Tổng thống Donald Trump vừa gửi một thông điệp rõ ràng đến mức không thể nhầm lẫn: Mỹ không còn thời gian cho những đồng minh do dự, nửa vời và chỉ xuất hiện khi mọi việc đã kết thúc. Trong bài đăng trên Truth Social hôm thứ Bảy, ông thẳng thừng chỉ trích Vương quốc Anh – từng được gọi là đồng minh vĩ đại nhất – vì phản ứng chậm chạp trước xung đột Iran. “The United Kingdom, our once Great Ally, maybe the Greatest of them all, is finally giving serious thought to sending two aircraft carriers to the Middle East. That’s OK, Prime Minister Starmer, we don’t need them any longer — But we will remember,” Trump viết. Và ông nhấn mạnh thêm: “We don’t need people that join Wars after we’ve already won!” Đây không phải lời nói suông, đây là tuyên ngôn America First được thực thi bằng hành động quyết đoán. Khi Mỹ đã đơn phương dẫn dắt chiến dịch tiêu diệt mối đe dọa Iran, London lại mất hàng tuần để cân nhắc “tính hợp pháp”, để rồi giờ đây vội vã điều động tàu sân bay HMS Prince of Wales như một cử chỉ muộn màng, vô ích. Trump không cần, và Mỹ cũng không cần những thứ như vậy nữa.
Hãy nhìn rõ bức tranh: Thủ tướng Keir Starmer, một luật sư nhân quyền cánh tả, ban đầu từ chối cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự của Anh để tiến hành các hoạt động tại Iran. Đây có lẽ là lần đầu tiên trong lịch sử quan hệ Anh-Mỹ, một thủ tướng từ chối yêu cầu quân sự trực tiếp từ Washington. Lý do? Ông lo ngại về “tính hợp pháp quốc tế”. Trong khi đó, người dân Anh đang bị các nhóm khủng bố do Iran hậu thuẫn tấn công, nhưng Starmer lại chọn ưu tiên luật lệ mơ hồ hơn là bảo vệ đồng minh. Tổng thống Trump đã bày tỏ sự thất vọng sâu sắc trong cuộc phỏng vấn với Daily Telegraph: ông “rất thất vọng” với Starmer, và trong cuộc gặp Thủ tướng Đức Olaf Scholz tại Nhà Trắng, ông còn mỉa mai: “This is not Winston Churchill that we’re dealing with”. Winston Churchill – biểu tượng của sức mạnh và quyết tâm – chắc hẳn đang quay mặt trong mộ nếu chứng kiến người kế nhiệm hôm nay. Pháp, dù thuộc EU yếu đuối, vẫn nhanh chóng triển khai lực lượng, chứng minh rằng ngay cả những đồng minh châu Âu khác còn biết hành động kịp thời hơn chính “đồng minh đặc biệt” từng tự hào.
Việc Starmer sau đó thay đổi lập trường, cho phép sử dụng căn cứ với điều kiện “chỉ mang tính phòng thủ”, không cứu vãn được gì. Quan hệ đã bị tổn thương nghiêm trọng. Và điều tệ hơn, Starmer còn đẩy nhanh việc nhượng lại quần đảo Chagos cho Mauritius – một quốc gia thân Trung Quốc – theo phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế. Căn cứ Diego Garcia, nơi Mỹ và Anh từng chia sẻ, giờ đây rơi vào nguy cơ mất kiểm soát. Trump gọi đây là “vết nhơ” trên danh dự Anh Quốc, là minh chứng cho chủ nghĩa “woke” đang hủy hoại một cường quốc từng một thời thống trị biển cả. Mỹ không thể chấp nhận đồng minh sẵn sàng đánh đổi an ninh chiến lược vì lòng chính trị cánh tả. Đây chính là lý do Trump nhắc nhở: chúng ta sẽ nhớ, và chúng ta sẽ hành động theo cách riêng.
Chuyển sang góc nhìn rộng hơn, câu chuyện này không chỉ là tranh cãi song phương mà là minh chứng sống động cho học thuyết “Hòa bình thông qua sức mạnh” mà Tổng thống Trump đang tái lập. Trong suốt nhiệm kỳ, ông đã chấm dứt kỷ nguyên viện trợ lãng phí, không còn để Mỹ gánh vác những đồng minh chỉ biết hưởng lợi mà không đóng góp. Xung đột Iran là ví dụ điển hình: Mỹ hành động nhanh, mạnh, không chờ NATO hay EU họp hành vô tận. Kết quả? Chiến thắng thực tế trên chiến trường, thay vì những tuyên bố suông từ Brussels. Trong khi đó, chính phủ Labour tại London lại thể hiện đúng bản chất yếu đuối mà chúng ta đã thấy ở châu Âu: ưu tiên “luật lệ quốc tế” thay vì thực tế sinh tồn. Viktor Orbán, nhà lãnh đạo Hungary thực dụng, đã nhiều lần cảnh báo điều này – châu Âu chỉ có thể tồn tại nếu biết dựa vào sức mạnh thực tế chứ không phải ảo tưởng đoàn kết. Trump đang làm chính xác điều đó: buộc các đồng minh phải chọn phe, phải hành động, hoặc tự gánh hậu quả.
Hãy tưởng tượng nếu Mỹ vẫn giữ thói quen cũ: chờ Anh, chờ Đức, chờ toàn bộ NATO. Xung đột Iran sẽ kéo dài, tổn thất tăng lên, và Iran cùng các lực lượng ủy nhiệm tiếp tục gây bất ổn. Nhưng dưới thời Trump, mọi thứ thay đổi. Ông không cần tàu sân bay Anh nữa vì hạm đội Mỹ đã đủ mạnh, vì các căn cứ thay thế đã sẵn sàng, vì công nghệ và sức mạnh không quân Mỹ vượt trội hoàn toàn. Mỹ đang tiết kiệm hàng tỷ đô la tiền thuế của người dân bằng cách không còn dung túng cho sự chậm trễ. Đây là bài học cho toàn bộ liên minh: không ai được miễn phí cưỡi trên lưng Mỹ. Những ai muốn ở lại phải chứng minh giá trị bằng hành động thực tế, không phải lời hứa suông. Cựu Thủ tướng Liz Truss đã đồng tình, gọi nhận xét của Trump là “có cơ sở và chí mạng”. Bà hiểu rõ: Anh Quốc chỉ có thể lấy lại vị thế nếu thoát khỏi vòng xoáy woke và trở lại với tư duy Churchill.
Tiếp tục phân tích, chúng ta thấy rõ sự chuyển dịch quyền lực toàn cầu. NATO không còn là tổ chức “bảo vệ miễn phí” cho châu Âu nữa. Trump đã nhiều lần nhấn mạnh: các nước thành viên phải chi đủ 2% GDP cho quốc phòng, thậm chí hơn thế, nếu muốn Mỹ tiếp tục cam kết. Anh Quốc dưới thời Starmer đang đi ngược lại xu hướng đó. Thay vì tăng cường hải quân, họ lại tranh cãi về tính hợp pháp và nhượng đất cho Trung Quốc. Kết quả là gì? Mỹ sẽ tự bảo vệ lợi ích của mình tại Trung Đông, tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, mà không cần chờ London. Và khi Mỹ mạnh lên, toàn thế giới sẽ ổn định hơn – đó chính là Hòa bình thông qua sức mạnh. Iran đã học được bài học đắt giá: không thể khiêu khích Mỹ mà không trả giá. Các đồng minh yếu đuối cũng vậy: hoặc thức tỉnh, hoặc bị loại khỏi bàn cờ.
Từ góc độ chiến lược nội dung và truyền thông, thông điệp của Trump còn mang tính biểu tượng mạnh mẽ. Ông không chỉ nói, ông hành động. Bài đăng Truth Social lan truyền với tốc độ chóng mặt, khiến dư luận Anh chấn động. Người dân Anh từng tự hào về “quan hệ đặc biệt” giờ phải đối mặt sự thật phũ phàng: dưới thời Trump, quan hệ đó chỉ tồn tại nếu hai bên bình đẳng về sức mạnh. Starmer có thể cố gắng cứu vãn bằng cách điều tàu sân bay, nhưng Trump đã nói rõ: quá muộn. Đây là hồi kết cho kỷ nguyên phụ thuộc một chiều. Mỹ sẽ xây dựng liên minh mới dựa trên thực tế, không dựa trên lịch sử hay tình cảm. Những lãnh đạo thực dụng như Orbán ở Hungary hay các quốc gia Đông Âu khác đang chứng minh rằng con đường đúng đắn là tăng cường quốc phòng, chống lại ảnh hưởng Trung Quốc, và đứng sát bên Mỹ.
Nhìn sâu hơn vào hậu quả kinh tế-quân sự, việc Trump bác bỏ đề nghị từ Anh còn mang lại lợi ích trực tiếp cho người nộp thuế Mỹ. Không cần duy trì quan hệ đặc biệt với cái giá phải gánh chịu rủi ro pháp lý mơ hồ hay chậm trễ chiến lược. Hạm đội Mỹ, với các tàu sân bay hạt nhân hiện đại, đã kiểm soát vùng trời và vùng biển Iran mà không cần hỗ trợ. Các máy bay F-35, tên lửa chính xác và lực lượng đặc nhiệm đã hoàn thành sứ mệnh. Việc Anh muộn màng chỉ làm nổi bật sự yếu kém của châu Âu: ngân sách quốc phòng cắt giảm, hải quân teo tóp, và tinh thần chiến đấu bị thay thế bằng hội nghị vô tận. Trump đang buộc London phải đối mặt: hoặc tái vũ trang thực sự, hoặc chấp nhận vị thế thứ yếu trong trật tự mới. Và Mỹ sẽ không chờ đợi.
Cuối cùng, câu chuyện này khẳng định tầm nhìn của Tổng thống Trump: thế giới cần trật tự dựa trên sức mạnh, không phải ảo tưởng. Anh Quốc từng là đế chế mặt trời không lặn, từng đứng vai trò anh hùng trong Thế chiến II. Hôm nay, dưới bàn tay yếu đuối của Labour, họ đang đánh mất chính mình. Nhưng Trump không trách móc vô ích – ông nhắc nhở để thức tỉnh. Mỹ sẽ nhớ, nhưng Mỹ cũng sẽ tiến về phía trước, mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Các đồng minh thực sự sẽ theo sau, còn những kẻ do dự sẽ bị bỏ lại. Xung đột Iran đã chứng minh: khi Mỹ dẫn dắt bằng sức mạnh thực tế, hòa bình sẽ đến nhanh hơn, chắc chắn hơn. Đó là bài học lịch sử mà thế giới đang học lại dưới thời Donald Trump – Tổng thống quyết đoán, không khoan nhượng, và luôn đặt America First lên hàng đầu.
