Trong một diễn biến chấn động đầu năm 2026, quyền kiểm soát kho dự trữ dầu lớn nhất hành tinh đang được chuyển giao về washington như một "khoản bồi t
Bóng ma của quá khứ và thực tại tàn khốc đã gặp nhau tại Caracas trong 48 giờ qua, tạo nên một cơn địa chấn không chỉ rung chuyển Nam Mỹ mà còn định hình lại trật tự năng lượng toàn cầu. Theo các nguồn tin xác thực từ CNN và giới quan sát năng lượng tại Washington, một chương mới đẫm mồ hôi và toan tính đã mở ra: Venezuela, dưới sức ép nghẹt thở của các lệnh trừng phạt và sự sụp đổ hoàn toàn về cấu trúc kinh tế, đã bắt đầu quá trình bàn giao quyền kiểm soát thực tế các mỏ dầu chiến lược cho phía Hoa Kỳ, cụ thể là chính quyền của Tổng thống Donald Trump.
Đây không đơn thuần là một thỏa thuận thương mại. Đây là sự tái định nghĩa về chủ quyền tài nguyên trong thế kỷ 21. Sau nhiều thập kỷ hô hào khẩu hiệu chống đế quốc, thực tế phũ phàng của những giàn khoan rỉ sét và nền kinh tế lạm phát phi mã đã buộc Caracas phải chấp nhận một kịch bản mà chỉ vài năm trước đây thôi vẫn bị coi là sự sỉ nhục quốc thể: Mời những "gã khổng lồ" dầu khí Mỹ quay trở lại, không phải với tư cách đối tác, mà là những người nắm quyền điều hành thực sự.
Sự trở lại của những "Ông vua" dầu khí Mỹ
Thông tin gây sốc nhất không phải là việc dầu Venezuela sẽ chảy về Mỹ – điều này đã từng diễn ra trước đây – mà là cách thức nó diễn ra. Tổng thống Trump, với phong cách "Nước Mỹ trên hết" đặc trưng, đã không giấu giếm ý định coi đây là một hình thức "bồi thường" cho những tài sản của Mỹ bị quốc hữu hóa dưới thời Hugo Chávez. Các báo cáo chỉ ra rằng khoảng 30 đến 50 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ chiến lược đang được chuẩn bị để chuyển giao trực tiếp dưới sự giám sát của Washington.
Con số này, dù chỉ là giọt nước so với trữ lượng 303 tỷ thùng đã được chứng minh của Venezuela, lại mang tính biểu tượng cực lớn. Nó đánh dấu sự chấm dứt của kỷ nguyên "dầu mỏ chính trị" mà Caracas từng sử dụng để gây ảnh hưởng tại khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Thay vào đó, dòng chảy năng lượng này giờ đây sẽ phục vụ cho lợi ích an ninh năng lượng của Bắc Mỹ và các toan tính chiến lược của Nhà Trắng.
Ngay lập tức, thị trường phản ứng với một sự hưng phấn đầy toan tính. Cổ phiếu của các tập đoàn dịch vụ dầu khí như Halliburton hay SLB (trước đây là Schlumberger) đã chứng kiến đà tăng vọt. Tâm điểm chú ý dồn về Chevron, tập đoàn năng lượng lớn thứ hai của Mỹ và là công ty phương Tây duy nhất vẫn kiên trì bám trụ lại Venezuela qua những ngày tháng tăm tối nhất của lệnh trừng phạt. Với hệ thống cơ sở hạ tầng sẵn có và sự am hiểu địa chất tại vành đai Orinoco, Chevron đang được xem là "cánh tay nối dài" đắc lực nhất để hiện thực hóa tham vọng của ông Trump.
Bức tranh tàn khốc của PDVSA và bài toán phục hồi
Để hiểu tại sao Venezuela lại chấp nhận bước đi này, ta phải nhìn vào thực trạng thảm thương của Petróleos de Venezuela, S.A. (PDVSA). Từng là niềm kiêu hãnh của Nam Mỹ, là "con gà đẻ trứng vàng" tài trợ cho mọi chương trình xã hội, PDVSA hiện tại chỉ còn là cái bóng của chính mình. Từ mức sản lượng đỉnh cao hơn 3 triệu thùng/ngày vào cuối những năm 1990, sản lượng hiện tại chỉ dao động khó khăn quanh mốc 800.000 - 900.000 thùng/ngày.
Sự sụp đổ này không diễn ra sau một đêm. Nó là hệ quả của hàng chục năm quản lý yếu kém, tham nhũng tràn lan và việc sa thải hàng loạt chuyên gia kỹ thuật sau cuộc đình công năm 2002-2003. Những mỏ dầu tại vành đai Orinoco chứa loại dầu cực nặng (extra-heavy crude), đòi hỏi công nghệ pha loãng và lọc hóa dầu cực kỳ phức tạp mà chỉ có các công ty Mỹ nắm giữ bí quyết tốt nhất. Khi các đối tác nước ngoài rút đi và lệnh trừng phạt siết chặt nguồn cung linh kiện thay thế, các giàn khoan của PDVSA lần lượt biến thành đống sắt vụn.
Việc bàn giao quyền kiểm soát cho phía Mỹ, theo phân tích của các chuyên gia, thực chất là cách duy nhất để cứu vãn ngành công nghiệp này khỏi cái chết lâm sàng. Cần ước tính hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD vốn đầu tư trong vòng một thập kỷ tới để đưa sản lượng quay lại mốc 2 triệu thùng/ngày. Caracas không có tiền, Trung Quốc và Nga đã quá ngán ngẩm với việc ném tiền vào "cái thùng không đáy" PDVSA để đổi lấy những lời hứa hẹn trả nợ bằng dầu. Chỉ có dòng vốn và công nghệ từ Texas mới có thể vực dậy "người khổng lồ" đang hấp hối này.
Toan tính của Donald Trump và "Nghệ thuật đàm phán"
Đối với Tổng thống Trump, diễn biến này là một thắng lợi ngoại giao và kinh tế mang đậm dấu ấn cá nhân. Ông đã từng tuyên bố công khai về việc Venezuela "nợ" nước Mỹ, và việc kiểm soát dòng dầu này giải quyết được nhiều bài toán cùng lúc.
Thứ nhất, nó giúp Mỹ kiểm soát giá xăng dầu trong nước bằng cách bổ sung nguồn cung dầu nặng phù hợp với các nhà máy lọc dầu tại Bờ Vịnh (Gulf Coast) – vốn được thiết kế đặc biệt để xử lý loại dầu này thay vì dầu đá phiến nhẹ của Mỹ.
Thứ hai, đây là đòn giáng mạnh vào ảnh hưởng của các đối thủ địa chính trị. Trung Quốc và Nga, hai chủ nợ lớn nhất của Venezuela, giờ đây đứng trước nguy cơ bị gạt ra rìa trong cuộc chơi năng lượng tại sân sau của nước Mỹ. Việc Washington nắm quyền kiểm soát dòng tiền từ dầu mỏ cũng đồng nghĩa với việc nắm quyền sinh sát đối với sự tồn vong của bất kỳ chính quyền nào tại Caracas.
Thứ ba, vấn đề di cư. Một nền kinh tế Venezuela ổn định hơn nhờ nguồn thu từ dầu mỏ (dù bị kiểm soát) có thể là liều thuốc duy nhất để ngăn chặn dòng người di cư khổng lồ đang hướng về biên giới phía Nam nước Mỹ. Ông Trump hiểu rằng bức tường biên giới hiệu quả nhất chính là sự ổn định kinh tế tại quốc gia nguồn gốc.
Số phận của Citgo và những ẩn số pháp lý
Không thể không nhắc đến Citgo, công ty con của PDVSA tại Mỹ, sở hữu mạng lưới lọc hóa dầu và trạm xăng khổng lồ. Số phận của Citgo đã treo lơ lửng trong nhiều năm qua giữa các vụ kiện tụng của chủ nợ quốc tế và các lệnh bảo vệ từ Washington. Động thái mới này có thể là chìa khóa để giải quyết mớ bòng bong pháp lý đó. Nếu dòng dầu từ Venezuela chảy lại vào các nhà máy lọc của Citgo tại Texas và Louisiana, giá trị của công ty này sẽ tăng vọt, tạo cơ sở để đàm phán với các chủ nợ như Crystallex hay ConocoPhillips.
Tuy nhiên, con đường phía trước đầy rẫy chông gai. Việc khôi phục hạ tầng nát bươm của Venezuela không phải chuyện ngày một ngày hai. Các kỹ sư Mỹ sẽ phải đối mặt với tình trạng mất điện triền miên, thiếu nước sạch, và một lực lượng lao động địa phương đã kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần. Hơn nữa, phản ứng từ các phe phái cực đoan trong quân đội Venezuela vẫn là một ẩn số. Liệu họ có chấp nhận đứng nhìn "đế quốc Mỹ" tiếp quản tài sản quốc gia hay không?
Trong bối cảnh bước sang năm 2026 đầy biến động, thế giới đang chứng kiến một tiền lệ chưa từng có: Một quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, thay vì dùng nó làm vũ khí để mặc cả, lại phải dùng nó như vật phẩm để cầu xin sự sinh tồn. Venezuela đã đặt cược tất cả vào canh bạc này, và người chia bài không ai khác chính là Donald Trump.
