Nhật Bản chấn động với siêu đa số tại Quốc hội, mở đường sửa Hiến pháp. Trump chúc mừng Thủ tướng Takaichi và hé lộ "Đạo luật cứu nước Mỹ".
Một cơn địa chấn chính trị vừa rung chuyển Tokyo, nhưng tâm chấn của nó lại lan tỏa ra toàn bộ khu vực Thái Bình Dương. Kết quả cuộc tổng tuyển cử Hạ viện Nhật Bản không chỉ là một con số thống kê, nó là phát súng hiệu lệnh cho một kỷ nguyên mới. Liên minh cầm quyền tại Nhật Bản đã giành được chiến thắng áp đảo với 2/3 số ghế tại Quốc hội - một tỷ lệ "siêu đa số" hiếm hoi kể từ sau Thế chiến thứ hai.
CHIẾN THẮNG LỊCH SỬ VÀ SỰ TRỖI DẬY CỦA CHỦ NGHĨA BẢO THỦ
Không khí tại Tokyo được mô tả là vỡ òa trong niềm vui chiến thắng. Người dân Nhật Bản, vốn nổi tiếng với sự kín tiếng và điềm tĩnh trong chính trị, nay đã thể hiện một cảm xúc mãnh liệt chưa từng thấy. Sự ủng hộ này không chỉ dành cho một đảng phái, mà là sự đồng thuận cho một hướng đi mới: Mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn và độc lập hơn.
Dưới sự dẫn dắt của Thủ tướng Sanae Takaichi, Nhật Bản đang đứng trước cơ hội lịch sử để sửa đổi Hiến pháp, đặc biệt là Điều 9 vốn trói buộc khả năng quân sự của quốc gia này suốt nhiều thập kỷ. Việc nắm giữ siêu đa số tại Quốc hội cho phép liên minh cầm quyền tái thiết chiến lược quốc gia, đưa Nhật Bản trở lại vị thế của một cường quốc quân sự và chính trị đúng nghĩa, thoát khỏi cái bóng của một quốc gia bại trận.
Ngay lập tức, từ bên kia bờ đại dương, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi đi một thông điệp ngoại giao đầy sức nặng. Ông không chỉ chúc mừng Thủ tướng Takaichi mà còn khẳng định sự hậu thuẫn tối đa dành cho bà. Ông Trump gọi đây là chiến thắng của "hòa bình bằng sức mạnh" - một triết lý cốt lõi của phe bảo thủ. Lời tuyên bố của ông Trump không đơn thuần là xã giao, nó là sự xác nhận về một trục liên minh mới đang hình thành: Một nước Mỹ dưới trướng Trump (nếu ông tái đắc cử) và một Nhật Bản "bình thường hóa" dưới thời Takaichi.
THÔNG ĐIỆP CỦA TRUMP: TỪ TOKYO ĐẾN WASHINGTON
Tuy nhiên, Donald Trump không dừng lại ở việc chúc mừng đồng minh. Ông khéo léo sử dụng chiến thắng tại Nhật Bản như một tấm gương phản chiếu để chỉ trích gay gắt hệ thống bầu cử tại Mỹ. Ông đặt câu hỏi: Tại sao Nhật Bản có thể tổ chức một cuộc bầu cử minh bạch, kết quả rõ ràng và được lòng dân đến thế, trong khi nước Mỹ lại chìm trong hỗn loạn và nghi ngờ?
Nhân cơ hội này, ông Trump chính thức tung ra thông điệp về "Đạo luật Cứu nước Mỹ" (Save America Act). Đây được xem là đòn đánh trực diện vào các lỗ hổng mà ông cho là đang tồn tại trong nền dân chủ Hoa Kỳ. Các yêu cầu của ông vô cùng dứt khoát:
1. Mỗi cử tri bắt buộc phải có giấy tờ định danh (ID) và thẻ cử tri hợp lệ.
2. Phải chứng minh quốc tịch Mỹ rõ ràng, ngăn chặn tuyệt đối người không có quốc tịch tham gia bỏ phiếu.
3. Cấm hoàn toàn phiếu bầu qua bưu điện, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt như quân nhân, người khuyết tật hay người đang đi du lịch xa.
Ông Trump đưa ra dẫn chứng từ chính CNN - một kênh truyền thông vốn không mấy thiện cảm với ông - để chứng minh rằng đa số người dân Mỹ ủng hộ các biện pháp này. Số liệu cho thấy 71% cử tri Đảng Dân chủ, 95% cử tri Đảng Cộng hòa và đa số các nhóm sắc tộc (85% người da trắng, 82% người gốc Latinh, 76% người gốc Phi) đều đồng tình với việc bắt buộc có ID khi bầu cử. Ông Trump cảnh báo: Nếu không cải tổ, nước Mỹ sẽ rơi vào tay những thế lực muốn duy trì sự hỗn loạn để trục lợi.
BIỂU TƯỢNG CỦA SỰ THỨC TỈNH: TỪ THỂ THAO ĐẾN LÃNH THỔ
Quay trở lại với Nhật Bản, ngay sau chiến thắng chính trị, Thủ tướng Takaichi đã có một động thái mang tính biểu tượng cao: Gọi điện chúc mừng Kira Kimura, vận động viên vừa giành huy chương vàng Thế vận hội mùa đông. Hành động này gửi đi thông điệp rằng Nhật Bản cần những người hùng, cần những chiến thắng cụ thể để khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Đây là bước đi tâm lý chiến quan trọng để chuẩn bị cho công chúng Nhật Bản đón nhận những thay đổi lớn về vị thế quốc gia.
Nhưng gai góc hơn cả là vấn đề lãnh thổ. Chỉ một ngày trước bầu cử, bà Takaichi đã tham dự hội nghị kêu gọi giành lại các đảo phía Bắc (quần đảo Kuril đang tranh chấp với Nga). Sự hiện diện của bà không phải là nghi thức, mà là một lời tuyên bố: Nhật Bản sẵn sàng đối mặt với những vết thương lịch sử chưa lành. Khi một quốc gia dám công khai đòi lại lãnh thổ từ một cường quốc hạt nhân như Nga, đó là dấu hiệu cho thấy họ đã sẵn sàng bước vào cuộc chơi quyền lực toàn cầu.
BÍ ẨN PHÁP LÝ: HIỆP ƯỚC SAN FRANCISCO VÀ SỐ PHẬN ĐÀI LOAN
Giữa không khí hân hoan của người Nhật, một câu hỏi chiến lược cực kỳ nhạy cảm đã được đặt ra: Nếu Nhật Bản sửa hiến pháp và hùng mạnh trở lại, liệu họ có thể đòi lại chủ quyền đối với Đài Loan hay không?
Câu trả lời là KHÔNG THỂ. Và lý do nằm ở một văn kiện pháp lý then chốt: Hiệp ước Hòa bình San Francisco năm 1951.
Đây là điểm mấu chốt mà ít người thấu hiểu tường tận. Trong Hiệp ước San Francisco, Nhật Bản đã tuyên bố từ bỏ mọi quyền, danh nghĩa và yêu sách đối với Đài Loan và quần đảo Bành Hồ. Tuy nhiên, điều kỳ lạ và là "bẫy chiến lược" của văn kiện này nằm ở chỗ: Nhật Bản từ bỏ chủ quyền nhưng hiệp ước KHÔNG NÊU RÕ quốc gia nào là bên tiếp nhận chủ quyền đó.
- Không giao cho Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc đại lục).
- Không giao cho Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan).
Sự "bỏ ngỏ" này đã tạo ra một vùng xám pháp lý khổng lồ hay còn gọi là "trạng thái chưa xác định" (undetermined status) của Đài Loan. Chính vì Nhật Bản đã ký từ bỏ không điều kiện, nên việc quay lại đòi chủ quyền là hành vi tự phủ định hiệp ước, đồng nghĩa với việc tuyên chiến lại với trật tự thế giới hậu Thế chiến II. Nếu Nhật làm vậy, họ sẽ mất luôn cơ sở pháp lý để đòi lại các đảo phía Bắc từ Nga.
CÁI BẪY CHIẾN LƯỢC CỦA MỸ TẠI THÁI BÌNH DƯƠNG
Người thiết kế nên kịch bản pháp lý tài tình này là Ngoại trưởng Mỹ John Foster Dulles. Ông đã cố tình để trạng thái chủ quyền của Đài Loan lơ lửng. Tại sao?
Vì vào năm 1951, nếu giao Đài Loan cho Trung Hoa Dân Quốc, và giả sử sau đó chính quyền này sụp đổ, Đài Loan sẽ rơi vào tay Trung Quốc cộng sản. Điều này sẽ phá vỡ "Chuỗi đảo thứ nhất" - vành đai phòng thủ then chốt của Mỹ nhằm ngăn chặn làn sóng đỏ tràn ra Thái Bình Dương.
Bằng cách không giao Đài Loan cho ai, Mỹ đã giữ quyền kiểm soát ngầm và duy trì nguyên trạng khu vực suốt hơn 70 năm qua. Trung Quốc (Đại lục) luôn viện dẫn Tuyên bố Cairo và Potsdam để đòi chủ quyền, nhưng về mặt luật pháp quốc tế, Hiệp ước San Francisco (với sự tham gia của gần 50 quốc gia) có giá trị pháp lý cao hơn hẳn các tuyên bố chính trị. Đặc biệt, cả hai chính quyền Trung Quốc đều không được mời tham dự và ký kết Hiệp ước San Francisco, do đó họ không có tư cách pháp lý dựa trên văn kiện này để đòi hỏi.
Đài Loan ngày nay, dù không phải là một bang của Mỹ, nhưng lại được bảo vệ bởi "Đạo luật Quan hệ Đài Loan" (Taiwan Relations Act) - một luật nội bộ của Mỹ nhưng có tác dụng như một cam kết an ninh quốc tế. Dưới thời Donald Trump, sự im lặng trước các yêu sách của Bắc Kinh chính là câu trả lời đanh thép nhất: Luật đã có, vùng ảnh hưởng đã định, không có gì để thương lượng.
BÀI HỌC TỪ QUÁ KHỨ VÀ LỜI KÊU GỌI HÒA GIẢI
Lịch sử Đài Loan là một chuỗi những bi kịch của sự sắp đặt. Người dân Đài Loan từng là công dân Nhật, sau năm 1945 bị ép chuyển sang quốc tịch Trung Hoa Dân Quốc mà không qua một cuộc trưng cầu dân ý nào. Họ bị kẹt giữa các cường quốc, trở thành "vùng trắng" của công lý quốc tế.
Câu chuyện về đám tang của trùm Thượng Hải Đỗ Nguyệt Sênh hay việc di hài Tưởng Giới Thạch vẫn chưa được an táng cố định tại Đài Loan là những minh chứng cho thân phận lưu vong và sự dang dở của lịch sử.
Nhật Bản đang trỗi dậy, Mỹ đang siết chặt đội hình, và Đài Loan vẫn là mắt xích quan trọng nhất trong bàn cờ địa chính trị này. Nhưng bài học lớn nhất rút ra không phải là sự hận thù, mà là sự thật. Chỉ khi nhìn thẳng vào các văn kiện lịch sử như Hiệp ước San Francisco, chúng ta mới hiểu tại sao trật tự Thái Bình Dương lại vận hành như hiện tại. Hòa giải thực sự chỉ đến khi tất cả các bên thừa nhận sự thật lịch sử, thay vì dùng quá khứ làm vũ khí để tấn công nhau.
Thế giới đang đứng trước ngã rẽ. Sự liên thủ giữa một Nhật Bản mới và một nước Mỹ "MAGA" (nếu Trump trở lại) sẽ tái định hình hoàn toàn cấu trúc an ninh khu vực, đặt dấu chấm hết cho những mơ hồ chiến lược và buộc các đối thủ phải tính toán lại từng bước đi.
