Nga triển khai tên lửa chiến lược mới tại Ukraine. Liệu đây là đòn kết liễu hay chỉ là sự khởi đầu cho một cuộc chạy đua vũ trang mới?
Xin chào các bạn, chúng ta đang đứng trước một thời khắc lịch sử đầy biến động của thế kỷ hai mươi mốt. Ngày tám tháng một năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, tờ New York Times đã phát đi một bản tin chấn động, xác nhận việc Nga chính thức triển khai một hệ thống tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân mới ngay trên chiến trường Ukraine. Đây không còn là những lời đe dọa sáo rỗng hay những cuộc tập trận răn đe thông thường nữa. Đây là thực tế chiến trường, và nó đang định hình lại toàn bộ cấu trúc an ninh của Châu Âu trong mùa đông năm nay.
Trong bài phân tích chuyên sâu ngày hôm nay, chúng ta sẽ không chỉ dừng lại ở những dòng tin tức bề mặt. Chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách từng lớp lang của sự kiện này, từ thông số kỹ thuật của loại vũ khí được mệnh danh là "Sứ giả của địa ngục", cho đến những toan tính chiến lược thâm sâu của Moscow và phản ứng đầy lúng túng của phương Tây. Hãy cùng đi sâu vào bốn trụ cột phân tích chính: Bối cảnh địa lý, Sức mạnh kỹ thuật, Tư duy chiến thuật và Dự báo tương lai.
Thứ nhất, hãy nói về bối cảnh địa lý và ý nghĩa của vị trí triển khai. Theo các dữ liệu tình báo vệ tinh và trinh sát điện tử, hệ thống tên lửa này không được đặt ở sâu trong lãnh thổ Nga như các quy trình an toàn thường thấy. Thay vào đó, chúng được phát hiện tại các vị trí tiền tiêu, gần biên giới phía Tây của Ukraine. Tại sao vị trí này lại quan trọng đến mức sống còn? Việc đặt các bệ phóng tại đây tạo ra một "vùng chết" hay còn gọi là A2/AD (Chống tiếp cận/Chống xâm nhập) bao trùm lên toàn bộ không phận của các nước thành viên NATO láng giềng. Từ vị trí này, thời gian bay của tên lửa đến các trung tâm chỉ huy chiến lược tại Trung Âu chỉ được tính bằng phút, thậm chí là giây. Nó tước bỏ hoàn toàn khả năng phản ứng của các hệ thống phòng thủ tên lửa đắt tiền như Patriot hay THAAD. Đây là một nước cờ táo bạo, biến lãnh thổ Ukraine không chỉ là chiến trường, mà là bàn đạp để gây áp lực trực tiếp lên sườn Đông của NATO.
Thứ hai, chúng ta cần phân tích sâu về khía cạnh kỹ thuật - thứ làm nên nỗi khiếp sợ của loại vũ khí này. Dựa trên các mô tả về quỹ đạo bay và tốc độ va chạm, giới chuyên gia quân sự nhận định đây có thể là biến thể nâng cấp của dòng tên lửa siêu vượt âm, tạm gọi là "Oreshnik-2" hoặc một phiên bản hoàn thiện của Zircon phóng từ mặt đất. Điểm mấu chốt nằm ở tốc độ và khả năng cơ động. Với vận tốc ước tính vượt ngưỡng Mach 10, tức là gấp mười lần tốc độ âm thanh, lớp vỏ plasma bao quanh tên lửa sẽ triệt tiêu sóng radar, khiến nó trở nên vô hình trước hầu hết các hệ thống cảnh báo sớm hiện nay. Nhưng điều đáng sợ hơn cả là khả năng mang đa đầu đạn phân hướng (MIRV). Một quả tên lửa, nhưng có thể tách ra thành nhiều đầu đạn tấn công các mục tiêu riêng biệt: một đánh vào sở chỉ huy, một đánh vào kho tàng, và một đánh vào hệ thống phòng không đối phương. Dù trong lần triển khai này, Nga tuyên bố chỉ sử dụng đầu đạn quy ước với sức công phá động năng, nhưng thông điệp ngầm là rất rõ ràng: "Hôm nay là thuốc nổ thường, ngày mai có thể là hạt nhân". Uy lực của đòn đánh động năng ở tốc độ siêu vượt âm cũng đủ để tạo ra sức tàn phá tương đương một trận động đất cục bộ, xuyên thủng các boongke kiên cố nhất nằm sâu dưới lòng đất hàng chục mét.
Thứ ba, về mặt chiến thuật và thời điểm. Tại sao lại là tháng một năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu? Mùa đông năm nay tại Đông Âu khắc nghiệt hơn mọi năm. Mặt đất đóng băng cứng tạo điều kiện cho xe tăng di chuyển, nhưng bầu trời lại là nơi quyết định thắng bại. Việc Nga tung ra "quân bài tẩy" này vào đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu là đòn tâm lý chiến cực mạnh đánh vào sự mệt mỏi của phương Tây. Sau nhiều năm viện trợ, các kho vũ khí của NATO đang dần cạn kiệt, và sự chia rẽ chính trị tại các nước phương Tây đang lên cao. Một đòn đánh bằng vũ khí thế hệ mới, không thể bị đánh chặn, sẽ gieo rắc nỗi hoang mang rằng mọi nỗ lực phòng thủ đều là vô nghĩa. Hơn nữa, đây là đòn nghi binh chiến lược. Khi mọi ánh mắt đổ dồn vào mối đe dọa hạt nhân và tên lửa tầm xa, các mũi tấn công trên bộ của Nga có thể âm thầm chọc thủng các phòng tuyến mỏng manh của đối phương đang bị tê liệt vì sợ hãi. Chiến thuật này gọi là "leo thang để giảm leo thang" theo học thuyết quân sự Nga, buộc đối phương phải ngồi vào bàn đàm phán với vị thế kẻ yếu hơn.
Thứ tư, và cũng là phần quan trọng nhất: Dự báo tương lai. Hệ quả của hành động này sẽ dẫn đến đâu? Chúng ta đang chứng kiến sự sụp đổ của các hiệp ước kiểm soát vũ khí cuối cùng. Việc triển khai này sẽ kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang mới tại Châu Âu. Các quốc gia như Ba Lan, Đức, và thậm chí là Pháp sẽ buộc phải xem xét lại chiến lược răn đe hạt nhân của riêng mình. Về phía Ukraine, tình hình sẽ trở nên cam go hơn bao giờ hết. Các hệ thống phòng không hiện có sẽ trở nên lỗi thời chỉ sau một đêm. Chiến tranh sẽ chuyển từ giai đoạn tiêu hao sinh lực sang giai đoạn đe dọa chiến lược bằng vũ khí công nghệ cao. Nếu phương Tây không có câu trả lời thích đáng, ví dụ như cung cấp các loại tên lửa tầm xa hơn hoặc các hệ thống đánh chặn tia laser thế hệ mới, cán cân quân sự năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu sẽ nghiêng hẳn về phía Moscow.
Kết lại, sự kiện ngày tám tháng một không chỉ đơn thuần là một vụ phóng tên lửa. Đó là tiếng còi báo hiệu cho một kỷ nguyên mới của chiến tranh hiện đại, nơi tốc độ siêu vượt âm và khả năng hủy diệt diện rộng lên ngôi. Thế giới đang nín thở, và chúng ta, những nhà quan sát quân sự, cần phải tỉnh táo hơn bao giờ hết để nhìn nhận đúng bản chất của từng nước đi trên bàn cờ địa chính trị đầy lửa khói này. Cuộc chiến này không còn giới hạn ở biên giới Ukraine nữa, nó đã trở thành bài kiểm tra sức chịu đựng của toàn bộ hệ thống an ninh toàn cầu.
