Khamenei chết dưới bom Mỹ-Israel, dân Iran reo hò ăn mừng, IRGC vội dựng lãnh tụ mới... Nhưng cuộc chiến có thực sự kết thúc, hay chỉ mới bắt đầu...
Bằng một cú đánh chớp nhoáng vào sáng thứ Bảy cuối tháng Hai năm 2026, Tehran rung chuyển dưới sức mạnh hủy diệt của liên minh Mỹ-Israel, và Ayatollah Ali Khamenei – biểu tượng bất diệt của Cộng hòa Hồi giáo – đã bị tiêu diệt. Không phải một tai nạn chiến tranh, mà là một đòn chính xác, dựa trên tình báo tinh vi từ CIA và Mossad, nhắm thẳng vào khu phức hợp trung tâm nơi lãnh tụ tối cao đang họp bàn với các tướng lĩnh cấp cao nhất. Tổng thống Donald Trump, ngay lập tức lên Truth Social, tuyên bố đanh thép: “Khamenei, một trong những kẻ ác độc nhất lịch sử, đã chết.” Lời tuyên bố ấy không chỉ xác nhận sự kiện mà còn vẽ nên đường nét của một chiến dịch quân sự được tính toán kỹ lưỡng, nhằm bẻ gãy cốt lõi quyền lực Iran chỉ trong vài giờ.
Hình ảnh người dân Iran đổ ra đường phố Tehran, Isfahan, Shiraz – bấm còi xe inh ỏi, nhảy múa, vỗ tay ăn mừng – lan truyền như lửa cháy. Họ không giấu giếm niềm vui trước cái chết của người đàn ông đã cai trị bằng bàn tay sắt suốt 36 năm, đàn áp phong trào Xanh năm 2009, phong trào Phụ nữ năm 2022, và biến Iran thành một nhà nước tài trợ khủng bố khu vực. Nhưng niềm vui ấy xen lẫn hỗn loạn: chế độ chưa sụp đổ hoàn toàn. IRGC – Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo – vẫn còn đó, với kho vũ khí còn sót lại và ý chí sắt đá. Họ đang cố gắng dựng lên một lãnh tụ tối cao mới, bỏ qua quy trình hiến định phức tạp yêu cầu Hội đồng Chuyên gia tham vấn và bầu chọn. Đây không phải kế thừa hợp pháp, mà là một dạng đảo chính nội bộ, nhằm duy trì quyền lực của giới quân sự cực đoan.
Trump, với phong cách quen thuộc, đã phác thảo rõ ràng chiến lược tiếp theo: “Các đợt ném bom hạng nặng và chính xác sẽ tiếp tục không gián đoạn trong suốt tuần này hoặc lâu hơn nếu cần thiết.” Chỉ trong 12 giờ đầu, Mỹ thực hiện gần 900 cú đánh, phá hủy hàng loạt cơ sở tên lửa đạn đạo, kho vũ khí hạt nhân ngầm, và chỉ huy cấp cao. Israel, với không quân F-35 tàng hình, mở đường bằng đòn tấn công bất ngờ vào chính Tehran – lần đầu tiên kể từ cuộc chiến sáu ngày 1967, thủ đô Iran mới bị đánh trực tiếp đến mức này. Kết quả: không chỉ Khamenei, mà cả chỉ huy IRGC, Bộ trưởng Quốc phòng, trưởng chương trình hạt nhân, và cố vấn an ninh quốc gia đều bị xóa sổ. Chuỗi chỉ huy bị bẻ gãy hoàn toàn, như Reuters xác nhận: “Cộng hòa Hồi giáo hiện nay không còn chuỗi chỉ huy nữa.”
Nhưng chiến thắng quân sự không đồng nghĩa với chiến thắng chính trị. IRGC, dù tổn thất nặng nề – ước tính 80-90% khí tài và chỉ huy cấp cao bị tiêu diệt – vẫn nắm giữ lực lượng dân quân Basij và các đơn vị còn lại. Họ đang tìm cách cài đặt một lãnh tụ bù nhìn, có thể là Ali Larijani – người từng được Khamenei đề cập trong di chúc như người quản lý khủng hoảng, nhưng không phải kế thừa chính thức. CIA đã cảnh báo từ lâu: IRGC sẽ không đầu hàng dễ dàng, mà kéo dài xung đột để biến nó thành một cuộc chiến sa lầy, giống như Nga ở Ukraine. Tehran đánh cược vào địa hình núi non hiểm trở, vào khả năng Mỹ không chịu nổi một cuộc chiến kéo dài với thương vong cao. Phó Tổng thống JD Vance đã nói thẳng: “Mỹ tuyệt đối không muốn sa lầy ở Trung Đông.”
Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian – người được bầu năm 2024 với hy vọng cải tổ – biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Phó Tổng thống Mohammad Reza Aref âm thầm tiếp quản quyền lực thời chiến, theo truyền thông Iran xác nhận. Có tin đồn Pezeshkian đã chết, hoặc bỏ trốn, hoặc thậm chí phản bội – dù khả năng sau cùng ít thuyết phục. Dù sao, quyền lực thực sự giờ nằm trong tay IRGC và hội đồng lâm thời ba người: tổng thống, chánh án tư pháp, và một thành viên Hội đồng Giám hộ. Quy trình chọn lãnh tụ tối cao mới có thể hoàn tất chỉ trong vài ngày, theo lời Ngoại trưởng Abbas Araghchi – một tốc độ bất thường, phản ánh sự hoảng loạn nội bộ.
Yếu tố then chốt đằng sau thành công của đòn tấn công nằm ở hai yếu tố: tình báo nội gián và bất ngờ tuyệt đối. Tướng SM Kan – người đứng đầu tình báo IRGC thay thế Soleimani – được cho là đã rời khỏi cuộc họp với Khamenei ngay trước đòn đánh, không hề hấn gì trong khi mọi người khác chết. Đây có thể là dấu hiệu của một nội gián cấp cao, người đã bán thông tin vị trí chính xác cho Mỹ-Israel. Kết hợp với yếu tố bất ngờ: cuộc tấn công diễn ra vào sáng thứ Bảy, trùng Ramadan và Shabbat, khi lãnh đạo Iran tụ họp mà không ngờ tới. Trump đã hành động ngay khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, không do dự, phối hợp chặt chẽ với Netanyahu để tận dụng “target of opportunity” – cơ hội vàng hiếm có.
Người dân Iran ăn mừng, nhưng tương lai vẫn treo sợi chỉ. Thái tử Reza Pahlavi, từ lưu vong, đã cập nhật “Sổ tay Giai đoạn Khẩn cấp” trong Dự án Thịnh vượng Iran – một kế hoạch chi tiết cho sáu tháng đầu chuyển tiếp: khôi phục an ninh, tái thiết nhà nước, dẫn tới dân chủ đầy đủ qua trưng cầu dân ý về hiến pháp mới và bầu cử tự do. Pahlavi kêu gọi lực lượng an ninh đầu hàng, hòa nhập với “những người yêu nước Iran”. Nhưng để kế hoạch ấy thành hiện thực, IRGC phải bị vô hiệu hóa hoàn toàn – điều mà Mỹ-Israel đang cố gắng, nhưng chưa đạt được. Cuộc chiến chưa kết thúc; đợt hai đã bắt đầu, với máy bay Mỹ-Israel bay qua Iraq và Syria nhắm vào các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Iran.
Thời gian là kẻ thù lớn nhất của Trump. Nếu chiến dịch kéo dài, thương vong Mỹ tăng – đã có ba binh sĩ thiệt mạng – dư luận nội bộ sẽ quay lưng. Iran có thể kích hoạt proxy ở Lebanon, Yemen, Iraq để mở rộng mặt trận. Các nước Ả Rập Sunni, dù im lặng công khai, đang theo dõi sát sao; họ không muốn Iran hạt nhân, nhưng cũng sợ một khoảng trống quyền lực dẫn tới hỗn loạn. Trump đã mở cửa đàm phán với lãnh đạo mới: “Chúng tôi sẵn sàng nói chuyện.” Nhưng Tehran, trong tang lễ 40 ngày, thề trả thù.
Iran đang đứng trước ngã ba đường: sụp đổ hoàn toàn dưới sức ép quân sự, hoặc IRGC củng cố quyền lực qua lãnh tụ bù nhìn và kéo dài xung đột. Người dân Iran, sau bao năm bị đàn áp, đã nếm vị tự do ngắn ngủi trên đường phố. Nhưng tự do thực sự chỉ đến khi chuỗi chỉ huy cuối cùng của chế độ bị bẻ gãy. Cuộc chiến này không chỉ là về tên lửa và bom – mà về việc liệu Iran có thể thoát khỏi bóng ma 1979, hay sẽ chìm sâu hơn vào hỗn loạn. Thời gian sẽ trả lời, nhưng mỗi giờ trôi qua, Trung Đông càng gần hơn với một trật tự mới – hoặc một thảm họa lớn hơn.
.jpg)
