Làn sóng phản kháng tại Iran, sự sụp đổ của Venezuela và toan tính của Trung Quốc đang vẽ lại bản đồ quyền lực thế giớ...
Thế giới vừa chứng kiến những khoảnh khắc lịch sử chấn động, nơi mà quyền lực của sự sợ hãi vốn được coi là bất khả xâm phạm tại các chế độ toàn trị đang bị lung lay tận gốc rễ. Hai đoạn video lan truyền với tốc độ chóng mặt từ Iran, bất chấp lệnh cắt internet toàn quốc, không chỉ là những thước phim ghi lại sự kiện đơn thuần mà là những chứng tích sống động về sự thức tỉnh của một dân tộc. Hình ảnh đầu tiên, đầy ám ảnh và bi tráng, ghi lại cảnh tượng hai người trẻ Iran tay trong tay đứng hiên ngang trước hàng quân đội vũ trang tận răng. Họ không bỏ chạy, không phản kháng bằng bạo lực, chỉ đơn giản là giang tay để ngực trần trước nòng súng. Đó là một hành động thách thức cái chết, một tuyên ngôn không lời rằng nỗi sợ đã không còn chỗ đứng.
Nhưng điều gây sốc hơn cả chính là phản ứng từ phía bên kia chiến tuyến. Quân đội, vốn là công cụ trấn áp đắc lực của chế độ, đã không nổ súng. Họ lùi lại, hạ vũ khí, và không gian bao trùm bởi một sự yên lặng rúng động thay vì tiếng đạn hay mùi máu tanh. Lần đầu tiên, những người lính cảm thấy sự do dự trước lòng dũng cảm phi thường của đồng bào mình. Ngay sau đó, video thứ hai xuất hiện như một cú đấm mạnh mẽ vào hệ tư tưởng giáo điều: một nhóm phụ nữ Iran giữa đường phố hỗn loạn đồng loạt cởi bỏ chiếc áo choàng đen chador – biểu tượng của sự ràng buộc tôn giáo suốt hàng thập kỷ – và ném tung lên trời. Khoảnh khắc những tấm vải đen rơi xuống cũng là lúc những sắc màu rực rỡ của trang phục bên trong bùng nổ, tựa như những cánh bướm phá kén bay lên. Tiếng hô vang "tự do" của họ đã xé toạc màn đêm ảm đạm bao trùm đất nước này bấy lâu nay. Tại sao cảnh sát không nổ súng? Bởi vì khi khát vọng tự do vượt qua giới hạn chịu đựng, và khi một dân tộc đồng loạt đứng dậy, không một vũ khí nào có thể cản bước họ.
Cơn bão chính trị này tại Iran được kích hoạt từ ngày 28 tháng 12 năm 2025, khởi đầu từ những bất ổn kinh tế và sự sụt giá thảm hại của đồng tiền, nhưng đã nhanh chóng leo thang thành một phong trào phản kháng quy mô quốc gia kéo dài hơn 12 ngày. Ngọn lửa giận dữ đã lan đến tất cả 31 tỉnh thành, chứng kiến các cuộc đối đầu trực diện và quyết liệt. Trong bối cảnh đó, thông tin rò rỉ về một "kế hoạch B" cho Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã khiến dư luận quốc tế dậy sóng. Các nguồn tin tình báo và báo chí phương Tây, bao gồm tờ The Times, đã đề cập đến khả năng ông Khamenei chuẩn bị rời Tehran để tìm nơi tị nạn tại Moscow cùng một nhóm thân cận nếu tình hình vượt quá tầm kiểm soát. Dù nhiều người hoài nghi vì Khamenei luôn được xem là biểu tượng quyền lực không thể lay chuyển, nhưng một tuyên bố mới nhất từ Tổng thống Donald Trump đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện.
Trong một cuộc phỏng vấn truyền hình, khi được hỏi về tin đồn này, Tổng thống Donald Trump đã trả lời với giọng điệu sắc lạnh đặc trưng: "Có thể nơi nào đó. Vâng, ông ấy đang tìm một chỗ để chạy." Đây không còn là phỏng đoán mà là sự xác nhận ngầm từ một trong những nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới, tạo ra một đòn tâm lý hủy diệt lên hệ thống an ninh Iran. Khi lực lượng cảnh sát và vệ binh cách mạng – những người vốn bảo vệ chế độ – nghe tin rằng thủ lĩnh tối cao của họ có thể đang tìm đường tháo chạy, cấu trúc của sự phục tùng sụp đổ. Tại Mashhad, quê hương của chính Khamenei và là thành trì bảo thủ nhất, người biểu tình đã tiến vào các tòa nhà hành chính, xé bỏ chân dung lãnh tụ và giành quyền kiểm soát. Sự sụp đổ của Mashhad là dấu hiệu không thể chối cãi cho thấy tính hợp pháp của chế độ đang bị thách thức toàn diện.
Người dân Iran không chỉ xuống đường; họ còn thực hiện một cuộc chiến tranh biểu tượng và công nghệ đầy sáng tạo. Một video ghi lại cảnh người biểu tình leo lên cột đèn để phá hủy camera giám sát đã trở thành biểu tượng cho việc "làm mù" con mắt của chế độ. Hệ thống giám sát tinh vi bằng camera nhận diện khuôn mặt – niềm tự hào của bộ máy an ninh – bị biến thành đống sắt vụn trong tiếng reo hò của đám đông. Một hình ảnh khác, đầy chất thơ và sự phản kháng, là cảnh một cô gái trẻ dùng bức ảnh đang cháy của Ali Khamenei để châm thuốc. Hành động nhẹ nhàng nhưng chứa đựng sức công phá tâm lý khủng khiếp, biến sự uy nghiêm tối cao thành thứ yếu phẩm phục vụ cho một nhu cầu đời thường. Thêm vào đó, tại Qom, bức tượng của Qasem Soleimani – biểu tượng sức mạnh quân sự – cũng bị người dân phá đổ, cho thấy hào quang quá khứ không còn đủ sức che chở cho thực tại tàn khốc.
Phản ứng của chính quyền Iran là dập tắt ánh sáng theo đúng nghĩa đen và nghĩa bóng: cắt internet toàn quốc. Theo NetBlocks, kết nối internet tại Iran đã sụt xuống chỉ còn 1%, đẩy đất nước vào bóng tối kỹ thuật số hòng che giấu sự thật. Động thái này sao chép chính xác mô hình của Trung Quốc năm 2009 tại Tân Cương. Tuy nhiên, lịch sử không lặp lại một cách đơn giản. Với sự xuất hiện của hệ thống vệ tinh Starlink, bức tường lửa vĩ đại hay các biện pháp cắt cáp truyền thống đã trở nên lỗi thời. Internet giờ đây đến từ bầu trời, nằm ngoài tầm kiểm soát của các chế độ độc tài. Hơn nữa, phản ứng của phương Tây lần này, dưới thời đại của Tổng thống Donald Trump, hoàn toàn khác biệt so với quá khứ. Không còn những lời quan ngại ngoại giao yếu ớt, mà là những hành động thực chiến mang tính răn đe toàn cầu.
Minh chứng rõ ràng nhất cho kỷ nguyên mới này là sự kiện chấn động tại Venezuela. Chiến dịch "búa tạ nửa đêm" của quân đội Mỹ, dẫn đến việc bắt giữ ông Maduro, đã gửi đi một thông điệp lạnh người đến các nhà độc tài khắp thế giới. Phó Tổng thống Delcy Rodriguez, nhận thấy chiều gió đã đổi, đã nhanh chóng quay lưng với Maduro để ngả về phía Mỹ, một sự phản bội chiến lược để sinh tồn. Điều này dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của một chế độ từng được coi là pháo đài chống Mỹ tại Mỹ Latinh. Ngay lập tức, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Venezuela sẽ chuyển giao từ 30 đến 50 triệu thùng dầu cho Mỹ để xử lý các vấn đề nợ và tái thiết, hoàn toàn gạt bỏ quyền lợi của Trung Quốc – quốc gia đã chi hàng chục tỷ đô la để nuôi dưỡng chế độ Caracas suốt hai thập kỷ qua.
Đây chính là cốt lõi của "chủ nghĩa Donald" (Donald Doctrine) phiên bản 2026: tái khẳng định quyền lực tuyệt đối của Mỹ tại Tây Bán cầu và định hình lại trật tự năng lượng toàn cầu. Việc Mỹ kiểm soát nguồn dầu Venezuela không chỉ giúp hạ nhiệt giá dầu, có lợi cho người tiêu dùng Mỹ, mà còn cắt đứt nguồn cung chiến lược của Trung Quốc, phá vỡ chuỗi cung ứng mà Bắc Kinh dày công xây dựng. Trung Quốc không chỉ mất tiền, họ mất cả vị thế địa chính trị. Chủ tịch Tập Cận Bình đang phải chứng kiến các đồng minh chiến lược lần lượt ngã ngựa, từ Caracas đến Tehran, trong khi các khoản đầu tư khổng lồ có nguy cơ mất trắng.
Không dừng lại ở dầu mỏ, chính quyền Mỹ đang thực hiện cuộc tái công nghiệp hóa vĩ đại, tập trung vào quốc phòng và đóng tàu. Các nhà máy đóng tàu được tái khởi động, các tập đoàn quốc phòng bị buộc phải tái đầu tư lợi nhuận vào sản xuất thay vì các trò chơi tài chính trên Phố Wall. Mục tiêu là xây dựng các chiến hạm thế hệ mới, những "Trump Class battleships", để đảm bảo sức mạnh cứng của Mỹ là thực chất, không phải trên giấy tờ. Trong khi Mỹ đang hừng hực khí thế tái thiết, thì tại Bắc Kinh, một màn bi hài kịch đang diễn ra: Ủy ban xác định lợi ích quốc gia Iran vẫn đang họp bàn với Đảng Cộng sản Trung Quốc về "kinh nghiệm quản trị", trong khi ở quê nhà, chế độ của họ đang trên bờ vực sụp đổ. Hình ảnh này giống hệt ban nhạc trên tàu Titanic, vẫn mải mê chơi đàn khi nước đã tràn vào khoang.
Từ Tehran đến Caracas, những sự kiện dồn dập này cho thấy một xu hướng không thể đảo ngược: kỷ nguyên của sự sợ hãi đang lùi xa, và các công cụ kiểm soát cũ kỹ của thế kỷ 20 không còn tác dụng trong thế giới của năm 2026. Khi người dân không còn sợ hãi, khi công nghệ phá vỡ sự bưng bít thông tin, và khi một siêu cường quyết định hành động thay vì chỉ lên tiếng, bàn cờ chính trị thế giới đang được sắp xếp lại một cách quyết liệt và tàn khốc đối với những kẻ chậm thay đổi.
