Ngày 11 tháng 5 năm 2025, thế giới nín thở khi hai quốc gia hạt nhân Nam Á, Ấn Độ và Pakistan, đứng trên bờ vực của một cuộc chiến tranh to...
Ngày 11 tháng 5 năm 2025, thế giới nín thở khi hai quốc gia hạt nhân Nam Á, Ấn Độ và Pakistan, đứng trên bờ vực của một cuộc chiến tranh toàn diện. Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố một lệnh ngừng bắn giữa hai quốc gia thù địch, những chi tiết đáng kinh ngạc về vai trò của Phó Tổng thống JD Vance trong việc ngăn chặn thảm họa đã được hé lộ. Một cuộc điện thoại vào trưa thứ Sáu, giờ miền Đông, từ Vance đến Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, đã trở thành khoảnh khắc then chốt, đánh dấu sự can thiệp khẩn cấp của Mỹ vào một trong những cuộc khủng hoảng nguy hiểm nhất của thập kỷ. Đây không chỉ là một động thái ngoại giao táo bạo mà còn là minh chứng cho sự thay đổi chóng mặt trong chính sách đối ngoại của chính quyền Trump, vốn từng tuyên bố rằng xung đột Ấn Độ-Pakistan “không phải việc của chúng ta”.
Câu chuyện bắt đầu từ một vụ tấn công khủng bố đẫm máu vào ngày 22 tháng 4 tại khu vực Kashmir do Ấn Độ kiểm soát. 26 người, chủ yếu là du khách Ấn Độ, đã thiệt mạng trong một vụ tấn công mà New Delhi quy trách nhiệm cho các nhóm phiến quân có căn cứ tại Pakistan. Islamabad phủ nhận mọi liên quan, kêu gọi một cuộc điều tra trung lập, nhưng căng thẳng nhanh chóng leo thang. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa qua biên giới đã khiến hàng chục dân thường thiệt mạng, phá hủy nhà cửa và làm rung chuyển khu vực. Đến đầu tháng 5, cả hai bên đều cáo buộc lẫn nhau vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn trước đó, đẩy tình hình đến bờ vực không thể kiểm soát. Những tiếng nổ vang vọng qua thung lũng Kashmir, những tiếng còi báo động xé toạc bầu trời, và nỗi lo về một cuộc xung đột hạt nhân lan rộng khắp thế giới.
Trong bối cảnh hỗn loạn đó, chính quyền Trump, vốn nổi tiếng với chính sách “Nước Mỹ trên hết”, ban đầu giữ thái độ dè dặt. Chỉ hai ngày trước, Phó Tổng thống Vance đã tuyên bố trên Fox News rằng xung đột Ấn Độ-Pakistan “về cơ bản không phải việc của chúng ta”. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ không thể “ra lệnh cho Ấn Độ hay Pakistan hạ vũ khí” và rằng Washington sẽ chỉ theo đuổi các kênh ngoại giao để kêu gọi giảm căng thẳng. Lập trường này phản ánh tư duy không can thiệp của Vance, người từng được xem là biểu tượng của phe bảo thủ mới trong chính quyền Trump, ưu tiên lợi ích quốc gia hơn vai trò “cảnh sát toàn cầu”. Tuy nhiên, một mảnh thông tin tình báo “đáng báo động” nhận được vào sáng thứ Sáu đã khiến mọi thứ thay đổi.
Theo các nguồn tin từ chính quyền Trump, một nhóm nòng cốt gồm Vance, Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia tạm thời Marco Rubio, và Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles đã liên tục theo dõi tình hình Ấn Độ-Pakistan. Vào sáng thứ Sáu, thông tin tình báo nhạy cảm, mà các quan chức từ chối tiết lộ chi tiết, đã chỉ ra “xác suất cao” rằng xung đột sẽ leo thang nghiêm trọng vào cuối tuần. Nỗi lo về một cuộc chiến hạt nhân, dù trước đó được Vance bác bỏ là “không khả thi”, giờ đây trở thành mối đe dọa hiện hữu. Chính vào thời điểm này, Vance, sau khi tham vấn Tổng thống Trump, quyết định thực hiện một bước đi táo bạo: trực tiếp gọi điện cho Thủ tướng Modi.
Cuộc gọi vào trưa thứ Sáu, giờ miền Đông – tức nửa đêm ở New Delhi – không chỉ là một cuộc trao đổi ngoại giao thông thường. Vance, người từng gặp Modi trong chuyến thăm Ấn Độ vào tháng 4 và xây dựng mối quan hệ cá nhân với nhà lãnh đạo này, đã sử dụng sự tin cậy đó để truyền tải một thông điệp rõ ràng: Mỹ tin rằng nếu xung đột tiếp diễn, hậu quả sẽ không thể lường trước. Ông kêu gọi Ấn Độ nối lại đối thoại trực tiếp với Pakistan và xem xét các lựa chọn giảm căng thẳng. Quan trọng hơn, Vance đã đề cập đến một “lối thoát tiềm năng” mà Mỹ tin rằng phía Pakistan sẽ chấp nhận, dù chi tiết của kế hoạch này vẫn được giữ kín. Các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng cuộc gọi của Vance là “khoảnh khắc quyết định”, mở đường cho các cuộc đàm phán dẫn đến lệnh ngừng bắn được công bố vào thứ Bảy.
Hành động của Vance đánh dấu một sự đảo ngược đáng kinh ngạc so với lập trường ban đầu của ông. Chỉ 48 giờ trước, ông còn khẳng định rằng Mỹ không có khả năng kiểm soát hai quốc gia hạt nhân này. Nhưng thông tin tình báo mới, kết hợp với áp lực từ Rubio và Wiles, đã buộc chính quyền Trump phải hành động. Rubio, trong vai trò kép của mình, đã đồng thời liên lạc với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Tướng Asim Munir, và các quan chức cấp cao khác của cả hai nước. Ông công khai trên X rằng ông và Vance đã “tham gia toàn diện” với lãnh đạo Ấn Độ và Pakistan, nhấn mạnh cam kết của Mỹ trong việc ngăn chặn thảm họa. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng Washington không soạn thảo thỏa thuận ngừng bắn, mà chỉ đóng vai trò trung gian để đưa hai bên trở lại bàn đàm phán.
Lệnh ngừng bắn, được Tổng thống Trump công bố trên Truth Social vào thứ Bảy, đã làm dấy lên làn sóng phản ứng trái chiều. Thủ tướng Sharif công khai cảm ơn Trump, Vance và Rubio vì “vai trò lãnh đạo và chủ động vì hòa bình khu vực”. Trong khi đó, Thủ tướng Modi, người chưa bình luận công khai về chiến dịch quân sự mang tên “Operation Sindoor”, vẫn giữ im lặng về thỏa thuận. Một số chính trị gia Ấn Độ ca ngợi lệnh ngừng bắn như một bước tiến hướng tới hòa bình lâu dài, trong khi phe BJP nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải dựa trên các điều kiện của Ấn Độ, bác bỏ cáo buộc rằng New Delhi chịu áp lực từ Mỹ. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau thông báo, các vụ nổ được ghi nhận ở cả Kashmir do Ấn Độ và Pakistan kiểm soát, làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của thỏa thuận.
Vụ khủng hoảng này không chỉ phơi bày sự mong manh của hòa bình ở Nam Á mà còn đặt ra câu hỏi về vai trò của Mỹ trong các cuộc xung đột quốc tế dưới thời Trump. Chính quyền Trump, vốn ưu tiên rút khỏi các cam kết toàn cầu, đã buộc phải can thiệp khi nguy cơ chiến tranh hạt nhân trở nên quá lớn để phớt lờ. Hành động của Vance, dù thành công trong việc thúc đẩy lệnh ngừng bắn, cũng làm nổi bật sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại của Mỹ: một mặt kêu gọi không can thiệp, mặt khác lại sẵn sàng hành động khi lợi ích chiến lược bị đe dọa. Đối với Ấn Độ và Pakistan, thách thức giờ đây là duy trì lệnh ngừng bắn mong manh này, trong bối cảnh các cáo buộc vi phạm lẫn nhau vẫn tiếp diễn.
Khi thế giới dõi theo, câu hỏi lớn nhất vẫn còn bỏ ngỏ: liệu hòa bình tạm thời này có thể ngăn chặn cơn sóng ngầm của hận thù và ngờ vực đã định hình mối quan hệ Ấn Độ-Pakistan trong nhiều thập kỷ? Chỉ thời gian mới có thể trả lời. Nhưng vào khoảnh khắc này, cuộc điện thoại của JD Vance đã kéo cả thế giới lùi lại một bước khỏi bờ vực thảm họa.
