Iran rung chuyển: Basij sụp đổ, dân chúng đốt trụ sở, Khamenei trốn bunker và chuẩn bị chạy sang Nga – cuộc nổi dậy đẫm máu có thể lật đổ chế độ 45 nă
Iran đang chìm trong bóng tối dài nhất và u ám nhất trong lịch sử hiện đại của mình, nơi bức tường vô hình của nỗi sợ hãi – thứ đã duy trì chế độ Hồi giáo trong suốt 45 năm – bị xé toạc một cách không thương tiếc. Lực lượng dân quân Basij, từng được quảng bá là bất khả xâm phạm với hàng triệu thành viên sẵn sàng đàn áp, giờ đây không còn tuần tra trên phố nữa. Chúng đang bị săn lùng ngay tại trụ sở của chính mình, những tòa nhà từng là biểu tượng của quyền lực sắt đá nay biến thành đống tro tàn và biểu tượng của sự sụp đổ không thể đảo ngược.
Từ Tehran đến Babol, từ Kashan đến Tabriz, các đồn cảnh sát bốc cháy ngùn ngụt, cửa các trung tâm giam giữ bị người dân phá tung bằng chính đôi tay trần. Những chiếc xe cảnh sát bị bao vây biến thành những quả cầu lửa rực rỡ trong đêm. Chế độ từng tự tin thực hiện kế hoạch đàn áp kiểu Thiên An Môn, nhưng chính hành động đó đã kích hoạt ngòi nổ định mệnh, đẩy nhanh sự tan rã của nó. Tehran đã thất thủ, quyền lực trung ương tan biến, và nắm đấm sắt của các giáo sĩ sụp đổ trước ý chí không thể lay chuyển của nhân dân.
Khoảnh khắc then chốt xảy ra vào đêm 18 tháng 1, ngay trước trụ sở chính của Basij ở trung tâm Tehran. Khi đồng hồ điểm nửa đêm, cán cân tâm lý giữa lực lượng chế độ và người dân đảo ngược hoàn toàn. Đội ngũ dân quân mặc đồ đen – những kẻ từng gieo rắc kinh hoàng, tự xưng là "người bảo vệ đạo đức" trên mọi ngõ ngách – tan rã mà không kịp tổ chức phòng thủ. Các nguồn OSINT xác nhận và hình ảnh từ hiện trường chứng minh đây không phải là cuộc đụng độ ngẫu nhiên, mà là một cuộc phản công phối hợp, có tổ chức. Hàng chục nghìn người biểu tình bao vây trụ sở, phá vỡ cánh cửa thép kiên cố. Người dân không chỉ đốt cháy tòa nhà; họ cướp đi vũ khí lớn nhất của chế độ: quyền lực giam cầm. Những người từng run sợ trước Basij giờ khiến chúng nếm trải hỗn loạn thực sự.
Sự kiện ở Tehran lan tỏa như hiệu ứng domino sang các thành phố khác. Tại Babol, người dân không dừng lại ở khẩu hiệu; họ nhắm thẳng vào các công cụ đàn áp chiến lược. Trụ sở cảnh sát tội phạm địa phương và các trung tâm Basij bị tấn công dữ dội. Hình ảnh cho thấy các đồn cảnh sát chìm trong biển lửa. Tình trạng tương tự xảy ra ở khu Sardar Abad và các căn cứ Basij ở al-Rasul. Lực lượng an ninh mất khả năng kiểm soát khu phố. Một chiếc xe máy Basij từng đủ để dọa nạt cả khu vực, nhưng giờ ngay cả xe bọc thép cũng không dám lăn bánh trên đường. Họ bị mắc kẹt trong căn cứ, không thể ra ngoài. Lời đe dọa thiết quân luật của Khamenei chỉ là lời nói suông, không có thực lực thực thi.
Phân tích kỹ thuật về sự sụp đổ này cho thấy chế độ cố áp dụng học thuyết "từ chối khu vực" chống lại chính nhân dân mình, nhưng thất bại thảm hại. Quyền kiểm soát đường phố trượt khỏi tay nhà nước, rơi vào tay những đám đông giận dữ có tổ chức. Những đám cháy ở Tehran và Babol không chỉ thiêu rụi bê tông; chúng thiêu hủy huyền thoại bất khả xâm phạm kéo dài 45 năm của Cộng hòa Hồi giáo Iran.
Phản ứng của chế độ là bạo lực cực đại, cố tái hiện mô hình "không khoan nhượng" đẫm máu của Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Thiên An Môn năm 1989 – mô hình từng cứu vãn quyền lực ở Bắc Kinh. Nhưng họ bỏ qua một biến số chết người: người Iran năm 2026 không phải người Trung Quốc năm 1989, và lịch sử không lặp lại máy móc. Theo các báo cáo kinh hoàng từ Reuters và nguồn địa phương, số người chết do đạn chế độ trong tuần qua có thể vượt quá 5.000. Con số này chứng minh chế độ đã phát động cuộc chiến toàn diện chống lại dân tộc mình để sinh tồn.
Thông thường, một cuộc thảm sát như vậy sẽ khóa chặt người dân trong nhà, dọn sạch đường phố và tạo ra sự im lặng chết chóc – logic của Thiên An Môn: đánh mạnh đến mức không ai dám ngẩng đầu. Nhưng ở Iran, hiệu ứng ngược xảy ra. Thay vì khuất phục, 5.000 cái chết đẩy cơn giận lên điểm không thể thương lượng. Mỗi đám tang trở thành ngòi nổ cho cuộc biểu tình mới. Mỗi viên đạn xóa bỏ thêm chút sợ hãi, thay bằng lòng thù hận tinh khiết. Đám đông trên phố không giảm; chúng tăng theo cấp số nhân.
Nắm đấm sắt của Khamenei gây ra vụ nổ lớn hơn nơi nó giáng xuống, thay vì nghiền nát. Càng tăng liều bạo lực, chế độ càng đóng đinh thêm vào quan tài tính chính danh của chính mình. Ưu thế chiến thuật trên thực địa đã chuyển dịch. Đội xe máy – công cụ đàn áp hiệu quả nhất của Basij – giờ thành bẫy chết người. Tiếng động cơ từng đủ làm tan đám đông, nhưng hình ảnh từ Tehran ngày 16 tháng 1 cho thấy kẻ săn mồi trở thành con mồi. Người biểu tình phục kích ở phố hẹp, dựng barricade, dùng chướng ngại tự chế, đốt xe và đẩy lùi dân quân.
Trong video khác ghi ngày 15 tháng 1, kháng chiến có tổ chức từ ban công và mái nhà: người dân ném đồ vật từ trên cao xuống lực lượng dưới phố, đuổi chúng khỏi khu vực. Đây là phòng thủ du kích đô thị thực thụ. Dân chúng biến khu phố, con đường thành pháo đài bất khả xâm phạm. Lực lượng phản ứng nhanh nhất của chế độ bị tê liệt, mất khả năng di chuyển. Học thuyết quân sự của chế độ thất bại hoàn toàn. Độc quyền bạo lực không còn thuộc về nhà nước; nó thuộc về đám đông dám thách thức.
Sự thất bại quân sự kết hợp sụp đổ đạo đức quét sạch chút tính chính danh cuối cùng. Basij và Vệ binh Cách mạng tuyệt vọng dùng chiến thuật sẽ ghi vào sổ đen tội ác chiến tranh. Báo cáo từ Hamadan xác nhận dân quân dùng xe cứu thương để xâm nhập, mang vũ khí hoặc thoát khỏi vùng xung đột. Xe cứu thương – biểu tượng cứu sống theo luật quốc tế – bị biến thành ngựa thành Troy quân sự. Nhưng người dân nhận ra cái bẫy. Giờ đây, từ xe cứu thương dừng lại, không phải nạn nhân thương vong mà là dân quân vũ trang đầy mình bước ra.
Tình trạng này chứng tỏ chế độ không chỉ mất chiến trường mà còn mất ưu thế đạo đức, giá trị nhân văn và vị thế nhà nước trong mắt dân chúng. Một nhà nước trốn sau xe cứu thương để lừa dân mình đã sụp đổ rồi. Cấu trúc từng được quảng bá là "quân đội của người bị áp bức" giờ thành cỗ máy chết chóc trốn sau xe cứu thương và bắn vào dân. Câu trả lời nằm không phải trên phố Tehran, mà trong kho lưu trữ ở ngoại ô Paris yên tĩnh. Tài liệu từ Telegraph tiết lộ vòng trong của Khamenei khi lưu vong năm 1978 ở Neauphle-le-Château đã sao chép học thuyết quân sự không từ luật Hồi giáo mà từ chiến thuật du kích của Quân đội Cộng hòa Ireland (IRA).
Basij và IRGC đối đầu dân chúng hôm nay không còn là những nhà cách mạng lý tưởng ở Paris. Chúng là tổ chức tội phạm nuốt chửng kinh tế đất nước, kiểm soát cảng biển, quản lý buôn lậu từ dầu mỏ đến ma túy. Quỹ Hợp tác Basij thao túng thị trường nhà ở đến chứng khoán. Các cảng tư nhân là lỗ đen hàng tỷ đô la chảy mà không qua hải quan nhà nước. Đây là lý do thực sự khiến dân chúng phẫn nộ. Họ không thấy cảnh sát tôn giáo hay lực lượng an ninh; họ thấy cartel mafia mặc đồng phục bóc lột tài nguyên và giết con cái họ.
Di sản của những người bị đẩy ra dọn mìn trong chiến tranh Iran-Iraq thập niên 1980 bị cướp đoạt bởi lính đánh thuê bắn vào dân để bảo vệ tiền bất hợp pháp từ cảng. Sự phản bội lịch sử này phá vỡ động lực. Khi con trai Khamenei, Mojtaba, buôn lậu hàng tỷ đô la sang Dubai, tại sao một thành viên Basij cấp thấp từ khu nghèo Tehran phải chết cho các ông trùm mafia? Chuỗi trung thành đứt gãy. Thành viên mất động lực, chỉ huy tan rã, chế độ phải lấp chỗ trống bằng lính đánh thuê từ Iraq và Pakistan.
Cú đánh cuối cùng đẩy nhanh sụp đổ là công nghệ. Chế độ cắt internet để che phủ biểu tình, hạ màn sắt kỹ thuật số. Nhưng hình ảnh vẫn chảy. Thiết bị Starlink và mạng phi tập trung xuyên thủng bức tường kiểm duyệt. Hình ảnh đồn cảnh sát cháy ở Tehran lan đến New York, London và quan trọng nhất, các thành phố khác ở Iran chỉ trong giây lát. Đây là tiền lệ đáng sợ cho mọi chế độ áp bức. Ngắt kết nối không còn đủ để dừng cách mạng. Dòng thông tin hoàn toàn ngoài tầm kiểm soát của chế độ.
Tháng 1 năm 2026 sẽ ghi vào lịch sử như ngày Cộng hòa Hồi giáo Iran chính thức mất vị thế nhà nước an ninh. Với đồn cảnh sát cháy, xe cứu thương thành xe quân sự, cửa tù bị phá, tuyên bố thiết quân luật của Khamenei chỉ là tờ giấy vô giá trị. Nhân dân thấy con quái vật đáng sợ nhất – cỗ máy Basij khổng lồ – thực chất là con hổ giấy rỗng ruột, mafia-ridden, chống đỡ bởi chiến thuật nhập từ Paris. Khi nỗi sợ rời bỏ xã hội, nó không bao giờ quay lại. Đêm đó ở Tehran, không chỉ cánh cửa trụ sở sụp đổ; đó là tương lai 45 năm của chế độ.
Khamenei, 85 tuổi, đã bắt đầu xếp đá chắn lối thoát để tránh bị chôn vùi dưới đống đổ nát. Nguồn tình báo và ảnh vệ tinh cho thấy ông được đưa bí mật khỏi văn phòng lãnh đạo Tehran bằng đoàn xe bọc thép, hạ xuống hầm hạt nhân sâu 500 mét dưới lòng đất. Nhưng hoạt động thực sự diễn ra trên đường băng. Chiếc Airbus A340 của Mahan Air – máy bay riêng của Khamenei, nổi tiếng phá санкции – đang chờ động cơ chạy. Điểm đến có thể là Nga không còn bất ngờ.
Nhưng liệu Nga có chấp nhận Khamenei? Putin, người từng được Khamenei gọi là đối tác chiến lược, bán drone và đốt cầu với phương Tây, giờ là phao cứu sinh. Tuy nhiên, với Putin, Khamenei không còn là đồng minh mà là tài sản hết hạn sử dụng. Kremlin tính toán lạnh lùng: chấp nhận Khamenei mang lại gì? Không gì cả, chỉ là gánh nặng. Nó sẽ đốt hết cầu với chính quyền mới ở Iran và phương Tây. Putin đang sa lầy ở Ukraine, không muốn thêm lãnh đạo lưu vong.
Quy tắc tàn nhẫn của chính sách Nga: không bạn bè, chỉ lợi ích. Khamenei không còn lợi ích để dâng. Nhưng ông còn lá bài cuối nguy hiểm: những thùng bí ẩn chất lên máy bay chứa kho lưu trữ hạt nhân 40 năm, danh sách mạng lưới gián điệp, dữ liệu công nghệ vũ khí Nga dùng ở Ukraine. Khamenei gửi thông điệp: chiếc máy bay chờ trên đường băng Semnan không phải phương tiện chạy trốn; nó giống máy bay kamikaze hiện đại. Nếu Putin không mở cửa, Khamenei thành bóng ma trên trời, hết nhiên liệu không nơi hạ cánh. Nếu mở, Khamenei không phải khách; ông sống như tù nhân, giống Assad.
Tổng thống Trump đang đương chức, với lập trường cứng rắn, đã công khai ủng hộ người biểu tình và đe dọa can thiệp, đẩy chế độ vào thế bí. Sự sụp đổ của Basij và IRGC khiến Khamenei nhận ra: nếu lực lượng quay lưng, đó là kết thúc. Ông chờ thời cơ thoát thân.
