Ba tàu cháy rực Hormuz, Iran đe dọa giá dầu 200 USD – Mỹ phá hủy hạm đội Tehran chỉ trong giờ... Nhưng cuộc chiến bất đối xứng có thực sự kết thúc?
Iran vừa tung đòn hiểm vào eo biển Hormuz, biến tuyến huyết mạch năng lượng toàn cầu thành chiến trường chết chóc. Ba con tàu thương mại – Mayuree Naree treo cờ Thái Lan, Wane Majesty của Nhật Bản, và Star Winet dưới lá cờ Quần đảo Marshall – lần lượt trúng đạn từ những vật thể bay chưa xác định, biến vùng biển hẹp thành biển lửa và khói đen mù mịt. Lửa bùng lên dữ dội trên boong tàu Mayuree Naree, buộc thủy thủ đoàn phải bỏ tàu khẩn cấp, trong khi các tàu còn lại chịu hư hại nặng nề ở thân vỏ và khoang hàng. Không có thương vong lớn ở ba vụ đầu, nhưng thông điệp từ Tehran rõ như ban ngày: Hormuz không còn là tuyến đường an toàn nữa. Và Washington, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump đang đương nhiệm, đáp trả bằng tốc độ và sức mạnh khiến cả thế giới phải nín thở.
Những vụ tấn công ngày 11 tháng 3 không phải ngẫu nhiên. Chúng là phần nối dài của chuỗi hành động trả đũa từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau khi chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel – mang tên Operation Epic Fury – bắt đầu từ cuối tháng 2, nhắm vào các cơ sở quân sự, hạt nhân và thậm chí lãnh đạo tối cao của Tehran. Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ vỏn vẹn 34 km nhưng hành lang hàng hải thực tế bị bó chặt trong hai làn đường mỗi bên rộng 3,2 km cộng vùng đệm, trở thành đòn bẩy chiến lược cuối cùng của Iran. Tehran biết rõ: 20% lượng dầu thế giới, khoảng 17 triệu thùng mỗi ngày, phải chui qua cái cổ chai này. Đe dọa đóng cửa Hormuz đồng nghĩa với việc đẩy giá dầu lên 200 đô la/thùng – một viễn cảnh kinh tế toàn cầu thảm họa mà không quốc gia nào dám đánh cược.
Tehran không che giấu. Người phát ngôn quân sự Ibrahim Jofakari tuyên bố thẳng thừng: giá dầu sẽ phụ thuộc vào an ninh khu vực mà chính các ông đã phá hủy. Đó không phải lời hù dọa suông. Thị trường năng lượng đã rung chuyển, giá dầu Brent từng vọt lên 120 đô la trước khi tạm lắng xuống 90 đô la, và nay với chuỗi tấn công mới, viễn cảnh 200 đô la không còn xa vời. Iran đang chơi ván bài hai mặt: hoặc buộc Washington ngồi vào bàn đàm phán để tránh khủng hoảng năng lượng toàn cầu, hoặc chấp nhận hỗn loạn kéo dài khiến chuỗi cung ứng dầu mỏ bị bóp nghẹt, tuyến đường thay thế quanh châu Phi tốn kém hơn gấp bội, chi phí vận chuyển tăng vọt.
Nhưng Tehran đã tính sai sức chịu đựng của Donald Trump. Tổng thống Mỹ không chờ đợi. Ngay ngày 10 tháng 3, ông đăng dòng cảnh báo đanh thép trên mạng xã hội: nếu Iran đặt thủy lôi ở Hormuz, hậu quả quân sự sẽ "chưa từng thấy". Và khi Tehran phớt lờ, đáp trả bằng drone Shahed và tên lửa chống hạm, Mỹ kích hoạt ngay kế hoạch đã chuẩn bị sẵn. Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) xác nhận: 16 tàu giải thủy lôi Iran bị tiêu diệt chỉ trong vài giờ, phần lớn bị đánh chìm khi còn neo đậu. Trump tuyên bố: "Chúng ta đã phá hủy 10 chiếc đầu tiên, và sẽ còn nhiều hơn nữa." Không dừng lại, Mỹ xóa sổ toàn bộ lớp tàu hộ vệ Sahit Suleimani – những con tàu hiện đại nhất của Iran, thiết kế để thống trị vùng biển hẹp Hormuz. Hạm đội Iran tan tác, phòng thủ tê liệt trước hỏa lực vượt trội từ tên lửa Tomahawk, ATACMS và bom dẫn đường JDAM.
Chiến dịch của Mỹ không chỉ dừng ở Hormuz. Hơn 5.500 mục tiêu trên lãnh thổ Iran bị tấn công kể từ khi Epic Fury khởi động, bao gồm boong-ke ngầm, kho vũ khí, trung tâm chỉ huy. Nhịp độ khủng khiếp – khoảng 500 mục tiêu/ngày – buộc Washington phải chuyển từ tên lửa tầm xa sang bom dẫn đường rẻ tiền hơn, triển khai từ F-16, F-18, F-35. Đây là chiến tranh tiêu hao: Mỹ có thể duy trì sức ép liên tục, trong khi Iran không còn khả năng tái tạo hạm đội nhanh chóng. Nhà phân tích quân sự Max Afterburner nhận định: đây là mức độ tan phá chưa từng có đối với hải quân Iran. Tehran giờ chỉ còn dựa vào chiến tranh bất đối xứng – tàu tấn công tốc độ cao, drone cảm tử, thậm chí tàu không người lái nhồi thuốc nổ – kiểu chiến thuật từng khiến Nga khốn đốn ở Biển Đen.
Và đòn đánh mới nhất chứng minh mối đe dọa vẫn sống. Ngày 12 tháng 3, hai tàu Safesea Vishnu và Zefyros bị tấn công ngoài khơi Iraq, lửa bùng dữ dội, một thủy thủ thiệt mạng. Iran vẫn kiểm soát được các tàu nhỏ, nhanh, khó phát hiện. Washington không thể để Hormuz thành bãi mìn chết chóc mãi. Giải pháp: triển khai tuần tra không liên tục trên bầu trời – F-22, F-35, F-18 hộ tống tàu chở dầu, bắn hạ drone trước khi chúng tiếp cận. Afterburner nhấn mạnh: phải có máy bay chiến đấu hiện diện liên tục, biến Hormuz thành vùng cấm bay thực sự đối với vũ khí phóng của Iran.
Trump không chiến đấu một mình. Pháp công bố lực lượng hải quân khổng lồ: tàu sân bay Charles de Gaulle, hai tàu đổ bộ trực thăng, tám tàu hộ vệ – sẵn sàng phối hợp với Mỹ và đồng minh để mở lại tuyến đường. Các tàu chiến này có thể hộ tống thương mại, dùng hệ thống tác chiến điện tử triệt tiêu drone và tàu nhanh. Đây là câu trả lời cho lời đe dọa 200 đô la/thùng dầu của Tehran: nếu giá dầu tăng, thế giới sẽ đáp trả bằng sức mạnh tập thể.
Nhưng cái giá phải trả là khổng lồ. Hàng trăm tàu chở dầu neo đậu ngoài eo biển, thủy thủ bị mắc kẹt, chuỗi cung ứng toàn cầu gián đoạn. Giá xăng Mỹ tăng vọt, lạm phát đe dọa quay lại. Trump đang đối mặt với bài toán cân bằng: duy trì sức ép quân sự để buộc Tehran đầu hàng, nhưng tránh sa lầy vào cuộc chiến tiêu hao kéo dài. Iran, dù hạm đội tan nát, vẫn có thể kéo dài hỗn loạn bằng bất đối xứng. Và phía sau Tehran là bóng dáng Moscow: sự sụp đổ của chế độ Iran sẽ làm lung lay tham vọng của Putin ở Trung Đông.
Eo biển Hormuz giờ không chỉ là tuyến đường biển – nó là lằn ranh giữa chiến tranh giới hạn và thảm họa toàn cầu. Mỹ đã chứng minh sức mạnh, nhưng Tehran chưa chịu khuất phục. Cuộc đối đầu này sẽ còn kéo dài, và thế giới đang nín thở chờ xem ai nhượng bộ trước.
