Giữa khói lửa của "Epic Fury", một bóng ma đang ám ảnh Tehran: Không phải F-35, mà là sự im lặng đầy toan tính của 350.000 binh sĩ Artesh
Trong những hành lang tối của Cánh Tây và các phòng tình huống tại Tel Aviv, một kịch bản từng bị coi là viển vông đang dần trở thành hiện thực tàn khốc đối với giới cầm quyền tại Tehran. Khi khói bụi từ 7.000 mục tiêu bị phá hủy bởi liên quân Mỹ - Israel còn chưa kịp lắng xuống, một sự thật đáng kinh ngạc lộ diện: Trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) — "những con chó săn" trung thành của chế độ — đang bị xẻ thịt bởi các cuộc không kích chính xác, thì Artesh, quân đội chính quy của Iran, hầu như không bị chạm đến.
Đây không phải là một sai sót về mặt kỹ thuật quân sự. Đây là một sự kiềm chế có tính toán, một phần trong "Kế hoạch Tổng thể" của Tổng thống Donald Trump nhằm bẻ gãy xương sống của chế độ Ayatollah mà không cần phải sa lầy vào một cuộc chiến tranh tổng lực kéo dài.
Sự trỗi dậy của "Đứa con ghẻ" Artesh
Kể từ cuộc Cách mạng năm 1979, các Giáo chủ đã luôn sống trong nỗi sợ hãi về một cuộc đảo chính quân sự. Để tự bảo vệ, họ tạo ra IRGC — một đội quân song song, được ưu ái với ngân sách khổng lồ, kiểm soát các đế chế kinh tế từ dầu mỏ đến xây dựng, và chỉ trung thành với Lãnh đạo Tối cao. Ngược lại, Artesh với 350.000 binh sĩ, chủ yếu là lính nghĩa vụ, bị đẩy vào bóng tối, nhận những khí tài lỗi thời và sự nghi kỵ thường trực.
Nhưng chính sự phân biệt đối xử kéo dài hàng thập kỷ này đã vô tình tạo ra một lực lượng quân sự có sự kết nối sâu sắc với người dân hơn là với ý thức hệ cực đoan. Khác với IRGC, những người lính Artesh nhìn thấy bản thân họ trong những người biểu tình đang chết đói vì lạm phát và sự sụp đổ của đồng Rial vào cuối năm 2025.
Chiến dịch Epic Fury: Phẫu thuật cắt bỏ "khối u" IRGC
Dưới mệnh lệnh của Tổng thống Trump, "Chiến dịch Epic Fury" (Nộ phong) đã nhắm mục tiêu một cách phẫu thuật vào các trung tâm thần kinh của IRGC. Các kho tên lửa, căn cứ hải quân tại Vịnh Ba Tư và các cơ sở sản xuất máy bay không người lái của lực lượng này đã bị xóa sổ. Tuy nhiên, các doanh trại và trung tâm huấn luyện của Artesh vẫn nguyên vẹn.
Thông điệp từ Washington và Tel Aviv rất rõ ràng: "Chúng tôi không tấn công nước Pháp của các bạn, chúng tôi tấn công đội cận vệ của hoàng đế." Tình báo Israel thậm chí đã thiết lập các kênh liên lạc trực tiếp với các đơn vị Artesh ở miền Tây Iran, nơi tỷ lệ đào ngũ đang tăng vọt, với lời hứa: "Hãy giữ nguyên vị trí, bảo vệ cơ sở hạ tầng, và các bạn sẽ là những người hùng của một Iran mới."
Thử nghiệm máu và lòng trung thành
Bước ngoặt thực sự đã đến trong cuộc biểu tình tháng 1 năm 2026. Khi Lãnh đạo Tối cao ra lệnh cho quân đội nổ súng vào đám đông, sự khác biệt giữa hai lực lượng đã trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. IRGC và dân quân Basij đã triển khai lính bắn tỉa trên các mái nhà, sử dụng đạn thật để thảm sát dân thường.
Ngược lại, các chỉ huy Artesh đã trì hoãn mệnh lệnh một cách có hệ thống. Xe tăng vẫn nằm trong nhà để xe. Những người lính nghĩa vụ Artesh — vốn là con em của những gia đình đang biểu tình — đã từ chối trở thành những đao phủ. "Họ là người Iran trước khi là lính của chế độ," một quan chức tình báo cấp cao nhận định. Sự rạn nứt này chính là gót chân Achilles mà chính quyền Trump đang khai thác triệt để.
Kịch bản cho một cuộc chuyển giao quyền lực sạch sẽ
Mục tiêu cuối cùng của Washington không phải là một khoảng trống quyền lực kiểu Libya hay một cuộc nội chiến kéo dài kiểu Syria. Trump muốn một cuộc "đảo chính nội bộ" do Artesh dẫn đầu.
Quy trình này đang được thúc đẩy qua ba giai đoạn:
Sự đào ngũ có tổ chức: Các thông điệp qua vệ tinh và mạng xã hội đang kêu gọi các sĩ quan IRGC thực dụng rời bỏ con tàu đắm để gia nhập hàng ngũ Artesh với sự bảo đảm về tài chính và an toàn cho gia đình.
Kiểm soát hạ tầng chiến lược: Nhiệm vụ của Artesh là ngăn chặn chiến thuật "tiêu thổ" của IRGC. Họ phải bảo vệ các nhà máy điện, đập nước và đặc biệt là các cơ sở hạt nhân trước khi các lực lượng trung thành với giáo chủ kịp phá hoại chúng trong cơn tuyệt vọng.
Cuộc bình minh tại Tehran: Một kịch bản mà các nhà hoạch định chính sách Mỹ đang hướng tới là cảnh xe tăng Artesh bao vây trụ sở IRGC, bắt giữ các lãnh đạo cứng rắn và tuyên bố thành lập một chính phủ chuyển tiếp dân sự.
Hệ lụy toàn cầu và canh bạc năng lượng
Nếu Artesh thành công, thế giới sẽ chứng kiến một sự thay đổi địa chính trị lớn nhất kể từ khi Bức tường Berlin sụp đổ. Giá dầu, vốn đã vọt lên trên 110 USD/thùng do lệnh phong tỏa Eo biển Hormuz của IRGC, có thể sẽ hạ nhiệt ngay lập tức khi quân đội chính quy Iran mở cửa lại các tuyến hàng hải.
Quan trọng hơn, "vòi bạch tuộc" của Iran tại Trung Đông — từ Hezbollah ở Lebanon đến Houthis ở Yemen — sẽ bị cắt đứt nguồn tài trợ. Một Iran dưới sự bảo trợ của Artesh có thể dẫn đến một kỷ nguyên ngoại giao thực chất hơn, thay thế cho những thập kỷ phá hoại và khủng báp.
Bóng ma của sự do dự
Tuy nhiên, con đường này không thiếu những hố đen. Sự do dự của các tướng lĩnh Artesh có thể là án tử cho chính họ. Nếu họ không hành động đủ nhanh trước khi các mạng lưới tình báo của chế độ kịp phản ứng, các cuộc thanh trừng nội bộ sẽ quét sạch những hy vọng cuối cùng. Thêm vào đó, sự can thiệp từ Nga và Trung Quốc — những bên không muốn thấy một đồng minh chiến lược sụp đổ quá nhanh — có thể sẽ cung cấp cho Tehran những chiếc phao cứu sinh cuối cùng.
Nhưng lúc này, đồng hồ đang điểm. Tại Washington, Tổng thống Trump đã đặt cược tất cả vào sự rạn nứt này. Tại Tehran, những người lính Artesh đang đứng trước gương, nhìn vào phù hiệu của mình và tự hỏi: Họ trung thành với một hệ tư tưởng đang chết, hay trung thành với một dân tộc đang khao khát được sống?
Lịch sử đã chứng minh, khi quân đội thay đổi lòng trung thành, các độc tài sẽ sụp đổ. Iran đang đứng ở đúng khoảnh khắc đó. Bình minh trên dãy núi Alborz có thể mang theo hơi thở của tự do, hoặc là khói lửa của một trận chiến cuối cùng để xóa sổ những bóng ma của năm 1979.
