TRUMP THỪA NHẬN CHIẾN TRANH IRAN KHIẾN CỘNG HÒA THUA BẦU CỬ GIỮA KỲ

Trong cuộc phỏng vấn chính thức đầu tiên kể từ bầu cử giữa kỳ ngày 3 tháng 11, Tổng thống Donald Trump đã thừa nhận một sự thật mà ít nhà lãnh đạo nào dám nói sau thất bại: cử tri Mỹ không hài lòng với chiến tranh Iran. Nhưng ông khẳng định ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân vẫn là lý do chính đáng, và lịch sử sẽ đứng về phía ông.

"Tôi không có tên trên lá phiếu"

Ross Douthat của chương trình 60 Minutes đã không để Tổng thống né tránh. Ông chất vấn thẳng rằng các ứng viên được Trump ủng hộ đã thua ngay cả ở các bang vốn là thành trì truyền thống của Đảng Cộng hòa, và thất bại đó không thể đổ cho riêng ai ngoài chính sách của Nhà Trắng. Trước câu hỏi ấy, Trump đáp lại bằng một câu nói ngắn gọn mà cả nước Mỹ đang nhắc lại: "Thứ nhất, tôi không có tên trên lá phiếu".

Câu trả lời ấy, theo cách hiểu của những người ủng hộ ông, là lời nhắc rằng lá phiếu giữa kỳ không ghi tên Donald Trump. Nhưng với phe đối lập, đó lại là bằng chứng cho thấy Tổng thống đang tìm cách đứng ngoài một thất bại mà chính ông là trung tâm. Dù hiểu theo cách nào, bối cảnh cũng không thể rõ ràng hơn: Đảng Dân chủ đã quét sạch cả Hạ viện lẫn Thượng viện trong bầu cử giữa kỳ ngày 3 tháng 11.

Cử tri không hài lòng với chiến tranh Iran

Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc phỏng vấn là Trump đã thừa nhận cử tri không hài lòng với chiến tranh Iran. Đây là lời thừa nhận hiếm hoi, bởi Trump vốn nổi tiếng là người không bao giờ nhận sai về các quyết định lớn. Nhưng lần này, ông nói rõ rằng ông hiểu cử tri đang nghĩ gì, và ông hiểu vì sao chiến tranh lại trở thành gánh nặng chính trị đối với Đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử vừa qua. Tuy nhiên, thừa nhận không có nghĩa là hối hận. Trump khẳng định việc ngăn Iran có được vũ khí hạt nhân là lý do chính đáng cho quyết định của ông, và một Tổng thống có trách nhiệm không thể ngồi yên nhìn một chế độ mà Washington coi là mối đe dọa lớn nhất khu vực tiến gần tới quả bom hạt nhân.

"Bị chôn vùi dưới hàng nghìn tấn đá"

Trump cũng nói rõ rằng ông không muốn leo thang chiến tranh với Iran. Khi được hỏi về khả năng xung đột tiếp tục mở rộng, ông đáp: "Tôi không nghĩ có lý do gì". Đó là thông điệp mà Nhà Trắng muốn cả cử tri trong nước lẫn các đối tác ở nước ngoài đều nghe thấy: chiến dịch quân sự đã đạt được mục tiêu của nó, và không có lý do gì để kéo dài hay mở rộng thêm nữa. Trump mô tả chương trình hạt nhân của Iran bằng những lời lẽ dứt khoát nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra: "Họ chẳng còn gì. Nó bị chôn vùi dưới hàng nghìn tấn đá". Theo lời ông, những gì Iran xây dựng trong nhiều năm đã bị phá hủy, và mối đe dọa hạt nhân từ Tehran về cơ bản đã bị loại bỏ.

6 trên 10 cử tri nói Mỹ đã quyết định sai

Thăm dò AP Voter Poll, khảo sát hơn 100.000 cử tri trên toàn quốc, đã cho thấy mức độ bất mãn của cử tri rõ ràng đến mức nào. Theo kết quả thăm dò, khoảng 6 trên 10 cử tri nói rằng Mỹ đã quyết định sai khi hành động quân sự với Iran. Đây là con số mà bất kỳ chính trị gia nào cũng phải giật mình, bởi nó cho thấy sự phản đối chiến tranh không chỉ đến từ phe đối lập mà đã lan rộng trong chính cử tri trung lập, những người từng ủng hộ Trump vì lời hứa chấm dứt các cuộc chiến tranh kéo dài ở nước ngoài. Cũng theo thăm dò này, khoảng 4 trên 10 cử tri nói kinh tế là vấn đề hàng đầu đối với họ, trong khi khoảng 3 trên 10 nói tham nhũng là vấn đề lớn nhất.

Ba yếu tố Trump đổ lỗi cho thất bại

Khi được hỏi vì sao Đảng Cộng hòa lại thua đậm đến vậy, Trump đã đổ lỗi thất bại cho ba yếu tố. Thứ nhất là chiến tranh Iran, yếu tố mà chính ông cũng thừa nhận đã khiến cử tri bất mãn. Thứ hai là giá xăng cao hơn, một vấn đề chạm trực tiếp vào túi tiền của mọi gia đình Mỹ và là thước đo mà cử tri dùng để đánh giá bất kỳ chính quyền nào. Thứ ba là các ứng viên không được lòng dân, những người mà theo ông Trump đã không đủ sức thuyết phục cử tri dù được chính ông hậu thuẫn. Ba yếu tố ấy, gộp lại, đã tạo thành cơn bão quét qua Đảng Cộng hòa trong ngày 3 tháng 11. Điều đáng nói là trong ba yếu tố này, chỉ có yếu tố thứ ba nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của Nhà Trắng, còn hai yếu tố đầu đều gắn chặt với các quyết định và chính sách của chính quyền.

Về mặt lịch sử, đó vẫn là quyết định đúng

Khép lại cuộc phỏng vấn, Trump đưa ra lập luận mà ông muốn cử tri ghi nhớ lâu nhất: ông nói rằng ngay cả khi chiến tranh không được lòng dân hôm nay hay ngày mai, về mặt lịch sử đó vẫn là quyết định đúng. Theo ông, các Tổng thống được lịch sử đánh giá không phải bằng các cuộc thăm dò dư luận trong tuần bầu cử, mà bằng những gì họ đã ngăn chặn được trong dài hạn. Một Iran không có vũ khí hạt nhân, theo lập luận của ông, là di sản mà các thế hệ sau sẽ ghi nhận, cho dù cử tri hôm nay chưa nhìn thấy điều đó. Trong cùng cuộc phỏng vấn, Trump cũng nói rằng ông vẫn phản đối năng lượng gió, một lập trường quen thuộc của ông từ nhiều năm nay. Thông điệp cuối cùng của cuộc phỏng vấn vì thế rất rõ ràng: Trump thừa nhận thất bại, thừa nhận cử tri bất mãn, nhưng ông không rút lại quyết định của mình.