TRUMP: KHÔNG CẦN THỎA THUẬN VỚI IRAN, RÚT VANCE KHỎI ĐÀM PHÁN

Ngày 12 tháng 11 năm 2026, Tổng thống Donald Trump tung ra tuyên bố khiến cả Washington lẫn Tehran phải sững lại: nước Mỹ không cần thỏa thuận nào với Iran nữa, và Phó Tổng thống JD Vance phải rời khỏi bàn đàm phán ngay lập tức.

Tuyên bố gây chấn động trên Truth Social

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump viết thẳng thừng: "Chúng ta không cần thỏa thuận với Iran... Chúng ta đã có tiền của họ, hàng trăm tỷ đô la, và chúng ta đã có eo biển của họ!" Chỉ trong một câu ngắn, ông đã đảo ngược logic đàm phán truyền thống. Thông điệp rất rõ ràng: nước Mỹ đã nắm những lá bài mạnh nhất, nên không việc gì phải vội ký một văn bản mà đối phương có thể lợi dụng để câu giờ.

Tuyên bố này được đưa ra khi cuộc chiến Mỹ và Iran, bắt đầu ngày 28 tháng 2 năm 2026 bằng các đợt không kích của Mỹ, đã kéo dài hơn tám tháng và khiến 23 quân nhân Mỹ thiệt mạng. Thỏa thuận hòa bình tháng 6 năm 2026 đổ vỡ sau khi Iran không thực hiện một số cam kết. Lệnh ngừng bắn từ ngày 8 tháng 4 cũng sụp đổ vào đầu tháng 7, và từ ngày 14 tháng 7, Mỹ đã tái áp đặt phong tỏa hải quân các cảng Iran, biện pháp vẫn còn hiệu lực tới hôm nay.

Câu nói "chúng ta đã có tiền của họ, hàng trăm tỷ đô la" không chỉ là lời khoe khoang về sức mạnh kinh tế. Nó nhắc rằng trừng phạt và phong tỏa của Mỹ đã siết chặt dòng tiền của Tehran. Còn câu "chúng ta đã có eo biển của họ" đánh thẳng vào niềm tự hào chiến lược lớn nhất của Tehran: eo biển Hormuz, huyết mạch dầu mỏ thế giới, nơi Iran lâu nay vẫn dùng làm lá bài mặc cả mỗi khi bị dồn vào chân tường.

Vance rời bàn đàm phán

Cùng với tuyên bố không cần thỏa thuận, Tổng thống Trump còn rút Phó Tổng thống JD Vance khỏi nỗ lực đàm phán với Iran và yêu cầu ông tập trung vào việc khác. Đây là quyết định rất đáng chú ý, bởi ông Vance chính là người dẫn đầu đàm phán với Iran từ phía Mỹ suốt thời gian qua. Việc rút người đứng đầu đoàn đàm phán ra khỏi bàn, ngay giữa lúc các kênh liên lạc vẫn mở, là tín hiệu không thể rõ ràng hơn về việc Washington đã thay đổi cách tiếp cận.

Quyết định này càng gây bất ngờ khi nhớ rằng ông Vance từng là một trong những tiếng nói cứng rắn nhất về cuộc chiến với Iran. Ngày 4 tháng 11, ông đăng trên mạng xã hội X và công khai đổ lỗi cho cuộc chiến Iran khiến đảng Cộng hòa thua lớn trong cuộc bầu cử giữa kỳ vừa qua. Nhưng thay vì vì thế mà vội tìm lối thoát bằng đàm phán, Tổng thống Trump lại chọn hướng ngược lại: siết chặt hơn nữa, không nhượng bộ, không ký vội.

Giới quan sát tại Washington cho rằng quyết định của Tổng thống Trump không phải là sự mất lòng tin đối với Phó Tổng thống, mà là bước đi có tính toán. Để ông Vance tiếp tục ngồi vào bàn có thể bị Tehran đọc như dấu hiệu Washington đang nóng lòng muốn kết thúc chiến tranh bằng mọi giá. Rút ông Vance ra là cách gửi thông điệp ngược lại: Mỹ không vội, và Iran mới là bên cần thỏa thuận hơn.

Một ngày trước, Wall Street Journal nói điều ngược lại

Điều khiến quyết định này càng kịch tính là chỉ một ngày trước đó, tờ Wall Street Journal đưa tin ông Vance đang cân nhắc gặp trực tiếp một quan chức an ninh cấp cao của Iran để thúc đẩy đàm phán. Nếu cuộc gặp đó diễn ra, nó sẽ là một trong những cuộc tiếp xúc cấp cao hiếm hoi giữa hai nước kể từ khi chiến tranh nổ ra, và nhiều người đã tin một bước đột phá ngoại giao đang tới gần.

Nhưng tuyên bố ngày 12 tháng 11 của Tổng thống Trump đã gạt phăng kịch bản đó chỉ trong một buổi sáng. Đây không phải lần đầu Tổng thống Trump dùng một tuyên bố bất ngờ để đảo ngược kỳ vọng của giới truyền thông, nhưng lần này tác động đặc biệt lớn, bởi nó liên quan trực tiếp tới hàng chục nghìn lính Mỹ đang triển khai tại Trung Đông và tới giá dầu toàn cầu.

Iran đáp trả bằng 7 điều kiện

Phía Iran cũng không ngồi yên. Ngày 11 tháng 11, Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, trả lời kênh Al Jazeera và cho biết Tehran đã gửi phản hồi chi tiết cho Washington qua trung gian Qatar, với 7 điều kiện. Trong số đó có dỡ bỏ trừng phạt, gỡ phong tỏa hải quân và trả lại tài sản bị đóng băng. Phản hồi này được gửi đi chỉ một ngày trước tuyên bố của Tổng thống Trump.

Ông Ghalibaf cũng tuyên bố eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại như trước chiến tranh. Theo phía Iran tuyên bố, đây là khẳng định Tehran sẽ không chấp nhận quay lại trạng thái cũ, nơi Mỹ và đồng minh được tự do qua lại eo biển mà không phải trả cái giá nào. Cần nói rõ đây mới chỉ là tuyên bố một phía từ phía Iran, chưa được kiểm chứng độc lập, và thực tế trên biển tới nay vẫn cho thấy hải quân Mỹ duy trì sự hiện diện áp đảo tại khu vực.

Trump: Iran về mặt quân sự "thực chất đã kết thúc"

Ngày 9 tháng 11, chỉ ba ngày trước tuyên bố trên Truth Social, Tổng thống Trump đã nói với báo chí: "Về mặt quân sự, Iran thực chất đã kết thúc. Chúng ta chỉ đang giữ nguyên hiện trạng." Câu nói đó cho thấy ông tin sức mạnh quân sự của Tehran đã bị phá vỡ tới mức không còn khả năng đe dọa thực sự đối với Mỹ và đồng minh. Phong tỏa hải quân từ ngày 14 tháng 7 vẫn siết chặt các cảng Iran, trừng phạt đã khóa hàng trăm tỷ đô la tài sản của Tehran, trong khi thỏa thuận hòa bình tháng 6 và lệnh ngừng bắn tháng 4 đều đổ vỡ vì Tehran không giữ cam kết.

Câu hỏi lớn nhất lúc này là bước đi tiếp theo của cả hai bên. Liệu Tehran có hạ thấp 7 điều kiện để quay lại bàn đàm phán, hay sẽ tiếp tục bám lấy eo biển Hormuz như lá bài cuối cùng? Câu trả lời sẽ quyết định số phận cuộc chiến, giá dầu, an ninh hàng hải toàn cầu và cục diện Trung Đông trong nhiều tháng tới.