SÚNG LẠI NỔ Ở KHERSON: Nga đánh trúng bệnh viện, xe dân trúng drone chỉ vài giờ sau ngừng bắn!

Sáu ngày yên lặng vừa hết thì đạn lại rơi. Sáng thứ Hai 2/11, chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn cục bộ ở Kherson hết hạn vào tối Chủ nhật, các đòn đánh đã quay trở lại thành phố Kherson, đánh trúng một cơ sở y tế ở trung tâm thành phố và một chiếc xe dân sự, khiến một phụ nữ 62 tuổi và một người đàn ông 73 tuổi bị thương.

Lệnh ngừng bắn này không giống bất kỳ khoảng lặng nào trước đó của cuộc chiến. Nó bắt đầu từ 3 giờ sáng thứ Ba 27/10 và kéo dài tới 22 giờ 59 phút tối Chủ nhật 1/11 theo giờ Kyiv, tức là sáu ngày không gián đoạn, và trong suốt thời gian đó không bên nào báo cáo một vụ vi phạm nào. Đây được ghi nhận là lệnh ngừng bắn cục bộ dài nhất kể từ khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu, và nó chỉ bao phủ khu vực Kherson, với mục tiêu duy nhất là nhân đạo: đưa dân thường ra khỏi thành phố Oleshky đang bị Nga kiểm soát, bên kia sông Dnipro.

Con số người được cứu trong sáu ngày đó nói lên tất cả về giá trị của khoảng lặng. Theo các thông tin được công bố, gần 800 dân thường đã rời khỏi Oleshky trong thời gian ngừng bắn, đi qua vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát, qua bán đảo Crimea, tới thành phố Anapa của Nga, rồi bay tới Gomel ở Belarus trước khi đi đường bộ trở lại Ukraine. Riêng trong ngày cuối cùng, quân đội Ukraine cho biết đã sơ tán thêm 167 người khỏi những khu vực bị đe dọa nhất ở Kherson, trong đó có 22 trẻ em và 21 người hạn chế di chuyển. Các đội cứu trợ còn kịp đưa thuốc men và thực phẩm vào thành phố, dọn mìn trên các tuyến đường tiếp cận, và đưa xe buýt vào đón dân.

Nhưng khoảng lặng đó đã hết, và cả hai bên đều đổ lỗi cho nhau về những gì đã xảy ra trong sáu ngày yên tĩnh. Bộ Tổng tham mưu Ukraine cáo buộc lực lượng Nga đã tận dụng thời gian ngừng bắn để củng cố vị trí, luân chuyển đơn vị, lắp thêm thiết bị chống drone dọc các tuyến đường và vận chuyển đạn dược. Điểm này phải được ghi rõ mức độ chắc chắn: đây là cáo buộc từ một phía, chưa có xác nhận độc lập, và phía Nga chưa thừa nhận điều đó. Đáp lại, người phát ngôn Điện Kremlin nói rằng hoàn toàn có thể cho rằng quân đội Ukraine cũng đã dùng thời gian đó để tái tổ chức lực lượng. Hai cáo buộc soi gương nhau này cho thấy vì sao một lệnh ngừng bắn cục bộ, dù thành công về mặt nhân đạo, vẫn luôn đi kèm với sự nghi ngờ từ cả hai phía.

Điều khiến người dân Kherson thất vọng nhất không phải là tiếng súng trở lại, điều mà ai cũng đoán trước, mà là không có bất kỳ thỏa thuận tiếp nối nào. Theo các thông tin được công bố, Kyiv đã đề xuất gia hạn lệnh ngừng bắn và Moskva đã từ chối, nhưng phía Nga không đưa ra lý do công khai nào cho việc từ chối đó. Người phát ngôn Điện Kremlin nói thẳng trong ngày thứ Hai rằng lệnh ngừng bắn ở Oleshky chỉ là một trường hợp đơn lẻ, và hiện không có kế hoạch hay sáng kiến tương tự nào khác. Với những người còn kẹt lại ở Oleshky và các khu vực ven sông, câu nói đó đồng nghĩa với việc cánh cửa rời đi vừa đóng lại, và không biết khi nào mới mở ra lần nữa.

Trong khi đó, thống đốc Kherson đã cảnh báo người dân rằng cường độ các đòn đánh của Nga trong khu vực vẫn rất cao và nguy hiểm tới tính mạng vẫn ở mức cực kỳ nghiêm trọng. Lời cảnh báo đó không phải là nói quá. Kherson là thành phố tiền tuyến, nằm ngay bên kia sông so với lực lượng Nga, và dân thường ở đây đã sống dưới hỏa lực trong nhiều năm. Giờ đây, sự im lặng đó đã biến mất, và những người ở lại phải quay về với nhịp sống cũ: còi báo động, hầm trú ẩn, và những con đường mà mỗi chuyến đi đều có thể là chuyến đi cuối cùng.

Với nước Mỹ, cái kết của lệnh ngừng bắn ở Kherson cũng mang một thông điệp riêng. Thỏa thuận này được dàn xếp với vai trò trung gian của Đệ nhất phu nhân Mỹ và sự tham gia của Giáo hoàng, và nó chứng minh một điều quan trọng: khi có một mục tiêu nhân đạo cụ thể và một bên trung gian đủ uy tín, Moskva và Kyiv vẫn có thể ngồi vào cùng một thỏa thuận và tuân thủ nó trong sáu ngày. Nhưng nó cũng chứng minh giới hạn của ngoại giao nhân đạo: một thỏa thuận chỉ bao phủ một thành phố, không chạm tới phần còn lại của cuộc chiến, và không bên nào sẵn sàng biến nó thành một bước đệm cho hòa bình rộng lớn hơn. Phía Mỹ cho biết các nỗ lực trung gian sẽ tiếp tục bất chấp bước lùi này, nhưng chưa có sáng kiến mới nào được công bố.

Với người dân Kherson, đêm 2/11 rạng sáng 3/11 sẽ là đêm đầu tiên họ ngủ lại trong tiếng súng sau sáu đêm yên lặng. Họ đã biết cảm giác của hòa bình, dù chỉ trong sáu ngày, và chính vì vậy mà tiếng súng trở lại nghe càng chát chúa hơn. Một người dân Kherson từng nói rằng cho tới khi bờ trái sông Dnipro được giải phóng, họ sẽ không bao giờ có sự chắc chắn rằng mọi chuyện sẽ kết thúc. Câu nói đó, sau ngày 2/11, nghe càng đúng hơn bao giờ hết.

Sáu ngày ngừng bắn ở Kherson sẽ được ghi nhớ như một khoảnh khắc hiếm hoi mà nhân đạo thắng thế trước chiến tranh, nhưng cũng như một lời nhắc nhở rằng một khoảng lặng, dù quý giá đến đâu, cũng không phải là hòa bình. Hòa bình thật sự vẫn chưa tới, và người dân Kherson là những người hiểu rõ điều đó hơn ai hết, vì họ là những người nghe thấy tiếng súng đầu tiên khi nó trở lại, và sẽ là những người nghe thấy nó cuối cùng khi nó thực sự dừng lại.