NƯỚC MỸ THỨC DẬY ĐI BẦU: 54 triệu đã bầu sớm, Trump đối mặt phép thử lớn nhất!

Lúc bài này lên sóng, 16 giờ chiều 3/11 giờ Việt Nam tức là 4 giờ sáng giờ miền Đông nước Mỹ, nước Mỹ vẫn còn đang say ngủ, chỉ vài tiếng nữa trước khi các phòng phiếu đầu tiên mở cửa. Nhưng cuộc bầu cử giữa kỳ được coi là quan trọng nhất trong nhiều năm qua thì đã bắt đầu từ lâu rồi: hơn 54 triệu người Mỹ đã bỏ phiếu sớm, một kỷ lục mới của bầu cử giữa kỳ, và kết quả của ngày hôm nay sẽ quyết định Quốc hội trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump.

Con số 54 triệu không phải là một con số khô khan. Nó vượt xa tổng số phiếu sớm của kỳ bầu cử giữa kỳ 2022, và ở nhiều bang, lượng người đi bầu sớm đã tiệm cận, thậm chí vượt, mức của cả kỳ bầu cử tổng thống 2024. Texas là ví dụ rõ nhất: tới cuối tháng 10, bang này đã ghi nhận hơn 6,3 triệu phiếu bầu sớm, so với 4,2 triệu phiếu ở cùng thời điểm bốn năm trước. Georgia đã vượt 2,5 triệu phiếu sớm từ trước cuối tuần, cao hơn toàn bộ giai đoạn bầu sớm của năm 2022. Nước Mỹ chưa bao giờ đi bầu giữa kỳ đông đảo như vậy.

Nhưng phiếu sớm đông không có nghĩa là kết quả đã ngã ngũ, và đây là điểm mà mọi độc giả cần nắm rõ trước khi đọc bất kỳ con số nào trong ngày hôm nay. Đăng ký đảng không phải là lá phiếu: một cử tri đăng ký Dân chủ vẫn có thể bầu cho ứng viên Cộng hòa, và ngược lại. Thống kê phiếu sớm chỉ cho biết ai đã đi bầu, chứ không cho biết họ đã bầu cho ai. Hơn nữa, cử tri Cộng hòa vốn có thói quen đi bầu vào chính ngày bầu cử nhiều hơn, nên một phần lớn lực lượng ủng hộ Tổng thống vẫn chưa xuất hiện trong bất kỳ thống kê phiếu sớm nào. Ngày hôm nay, ngày 3/11, mới là ngày mà lực lượng đó ra khỏi nhà.

Cuộc đua hôm nay quyết định toàn bộ 435 ghế Hạ viện, 35 trong tổng số 100 ghế Thượng viện, và thống đốc của 36 bang. Đảng Cộng hòa hiện giữ Hạ viện với 218 ghế so với 214 ghế của đảng Dân chủ, cộng thêm một ghế độc lập và hai ghế trống. Đảng Dân chủ chỉ cần tăng ròng ba ghế là giành được Hạ viện. Ở Thượng viện, đảng Cộng hòa giữ 53 ghế so với 47 ghế của khối Dân chủ, và đảng Dân chủ cần tăng ròng bốn ghế mới giành được Thượng viện. Nếu Thượng viện hòa 50-50, Phó Tổng thống JD Vance sẽ là người bỏ phiếu quyết định, nên đảng Cộng hòa vẫn giữ quyền kiểm soát trong kịch bản đó. Theo một bảng xếp hạng các cuộc đua cạnh tranh được công bố cuối tháng 10, có tới 76 cuộc đua được coi là cạnh tranh thực sự, gồm 11 cuộc đua Thượng viện, 53 cuộc đua Hạ viện và 12 cuộc đua thống đốc.

Các thăm dò cuối cùng trước ngày bầu cử đều cho thấy một bức tranh khó khăn cho đảng Cộng hòa, nhưng chưa phải là bản án. Một thăm dò toàn quốc cuối cùng được công bố ngày 2/11 cho thấy ứng viên Dân chủ dẫn trước ứng viên Cộng hòa 46% so với 38% trên lá phiếu Quốc hội chung, nhưng khoảng cách này đã thu hẹp từ 11 điểm xuống còn 8 điểm chỉ trong một tuần. Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump trong thăm dò đó đứng ở mức 32%. Điểm này phải được ghi rõ: thăm dò đo tâm trạng trước ngày bầu cử, không phải là kết quả, và thăm dò ở từng bang, từng khu vực còn có sai số lớn hơn thăm dò toàn quốc.

Với Tổng thống Trump, ngày hôm nay là phép thử lớn nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng. Ông không có tên trên lá phiếu, nhưng mọi ghế trong Quốc hội đều mang dấu ấn của ông, và chính ông đã cảnh báo rằng nếu đảng Cộng hòa mất Quốc hội, ông có thể đối mặt với việc bị luận tội và chương trình nghị sự của ông trong hai năm cuối nhiệm kỳ sẽ bị chặn đứng. Trong những ngày cuối cùng, ông đã dồn sức vận động ở Iowa và Kansas, hai bang mà đảng của ông không được phép mất, đồng thời thực hiện hàng chục cuộc điện đàm vận động chạm tới gần hai chục bang mà ông không thể tới trực tiếp. Ngày 2/11, ông xuất hiện bên hồ phản chiếu của Đài tưởng niệm Lincoln ở Washington trong sự kiện công khai cuối cùng trước ngày bầu cử.

Một điều nữa mà độc giả Việt Nam cần hiểu rõ về ngày hôm nay: giờ giấc. Các phòng phiếu ở Mỹ mở cửa vào buổi sáng theo giờ địa phương, phần lớn từ 6 tới 8 giờ sáng, tức là từ 18 tới 20 giờ tối 3/11 giờ Việt Nam. Các phòng phiếu đầu tiên, ở một phần bang Indiana và Kentucky, đóng cửa lúc 18 giờ chiều giờ miền Đông, tức là 6 giờ sáng ngày 4/11 giờ Việt Nam. Đợt đóng cửa lớn nhất diễn ra lúc 20 giờ tối giờ miền Đông, tức 8 giờ sáng ngày 4/11 giờ Việt Nam, khi khoảng 20 bang cùng đóng cửa. Các phòng phiếu cuối cùng ở Alaska đóng cửa lúc 1 giờ sáng ngày 4/11 giờ miền Đông, tức 13 giờ trưa ngày 4/11 giờ Việt Nam. Nói cách khác, khi độc giả đọc bài này vào chiều 3/11 giờ Việt Nam, nước Mỹ mới chỉ bắt đầu ngày bầu cử, và chưa có một kết quả nào được công bố.

Vì vậy, ngày hôm nay không phải là ngày của kết quả, mà là ngày của cử tri. Hơn 54 triệu người đã bầu, hàng chục triệu người nữa sẽ xếp hàng trong ngày hôm nay, và cán cân quyền lực ở Washington sẽ được quyết định bởi những người chưa bầu, bởi những bang sít sao, và bởi một đêm kiểm phiếu mà cả nước Mỹ sẽ thức cùng nhau. Thăm dò đã nói xong phần của chúng, các cuộc vận động cũng sắp khép lại, và giờ đây chỉ còn lại lá phiếu.

Khi mặt trời mọc trên nước Mỹ vào sáng 3/11, Tổng thống Trump sẽ thức dậy với một câu hỏi mà không thăm dò nào trả lời được thay ông: liệu cử tri của ông có ra khỏi nhà đông đủ hay không. Câu trả lời đó sẽ không đến từ các bảng số liệu, mà từ những hàng người xếp hàng trước các phòng phiếu từ sáng sớm, từ những bang mà ông từng thắng với cách biệt hai con số, và từ những ghế mà đảng của ông từng coi là chắc chắn. Ngày bầu cử đã tới, và nước Mỹ đang đi bầu.