Bỏ qua đến nội dung chính
  1. Trang chủ /
  2. tin-the-gioi /
  3. IRAN RA 7 ĐIỀU KIỆN MỚI ĐÀM PHÁN: MỸ PHẢI DỠ PHONG TỎA, BỎ CẤM VẬN

IRAN RA 7 ĐIỀU KIỆN MỚI ĐÀM PHÁN: MỸ PHẢI DỠ PHONG TỎA, BỎ CẤM VẬN

Iran ra 7 điều kiện mới đàm phán với Mỹ, gồm dỡ phong tỏa cảng và bỏ cấm vận. Tehran nói chưa bàn chuyện ngừng làm giàu uranium.

Tehran vừa đặt ra 7 điều kiện tiên quyết để nối lại đàm phán với Mỹ — trong đó có chấm dứt phong tỏa hải quân của Mỹ với các cảng Iran, dừng can thiệp ở eo biển Hormuz và dỡ bỏ toàn bộ cấm vận — và tuyên bố chừng nào Washington chưa đáp ứng thì Iran sẽ không mở eo biển Hormuz cũng không ngồi vào bàn đàm phán.

Bảy điều kiện tiên quyết của Tehran

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf công bố danh sách 7 điều kiện hôm 12/11, theo hãng tin Tasnim. Ngoài ba yêu cầu về phong tỏa hải quân, eo biển Hormuz và cấm vận, danh sách còn gồm các yêu cầu liên quan tới chiến tranh và hiện diện quân sự trong khu vực, một lệnh ngừng bắn ở Lebanon, và việc Israel rút quân khỏi lãnh thổ Lebanon. Đây là lần đầu tiên Tehran công khai liệt kê đầy đủ các điều kiện tiên quyết của mình, và thông điệp không thể rõ ràng hơn: Iran muốn Mỹ nhượng bộ trước, rồi mới bàn tới chuyện hạt nhân.

Ghalibaf cho biết các trung gian — trong đó Qatar và Pakistan đóng vai trò chính, cùng với Nga, Trung Quốc và các nước khác hỗ trợ — đã bàn bạc về cách triển khai các biện pháp trong vòng 2 ngày. Ông nói tiến triển của quá trình này tùy thuộc vào phản hồi của Washington. Nói cách khác, quả bóng hiện đang ở phía Mỹ: Tehran đã đưa ra danh sách của mình, và giờ họ chờ xem Tổng thống Donald Trump trả lời ra sao.

Đề xuất hạt nhân đã gửi qua Qatar

Trước khi 7 điều kiện được công bố, Reuters ngày 5/11 đưa tin Iran đã gửi cho Mỹ một đề xuất hạt nhân thông qua trung gian Qatar, theo một quan chức cấp cao Iran giấu tên. Washington đang xem xét đề xuất này, nhưng nội dung của nó không được công bố. Tehran chỉ bàn tới đề xuất khi Mỹ đáp ứng 7 điều kiện tiên quyết — một thứ tự mà phía Iran kiên quyết giữ: điều kiện trước, hạt nhân sau.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp các trung gian Qatar ở New York trong tuần, cho thấy các kênh liên lạc vẫn đang hoạt động dù chiến sự chưa dừng. Theo New York Times, các quan chức Iran đang xem xét những đề xuất do trung gian đưa ra, và việc xử lý kho uranium làm giàu cao của Iran là điểm bất đồng trung tâm. Đây chính là nút thắt khó gỡ nhất: Mỹ muốn kho uranium đó phải được xử lý triệt để, trong khi Tehran coi đó là tài sản mặc cả quý giá nhất của mình.

"Không mở Hormuz, không đàm phán"

Lập trường cứng rắn nhất đến từ Mohsen Rezaei, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, trong chuyến thăm Nga hôm thứ Năm. Ông tuyên bố chừng nào các điều kiện chưa được đáp ứng, Iran "sẽ không mở eo biển Hormuz cũng không đàm phán". Đây là lời đe dọa trực tiếp nhắm vào tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng một phần năm lượng dầu thô giao dịch toàn cầu đi qua mỗi ngày.

Tuyên bố của Rezaei được đưa ra trong bối cảnh giao tranh vẫn tiếp diễn quanh vùng Vịnh. Hãng tin AP ngày 14/11 đưa tin 3 tàu dầu đã đâm phải mìn và bốc cháy gần eo biển Hormuz, dẫn nguồn từ truyền hình nhà nước Iran. Vụ việc cho thấy vùng biển này đang nguy hiểm tới mức nào, và bất kỳ sự cố nào ở đây cũng có thể đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt chỉ trong vài giờ. Tehran hiểu rất rõ giá trị của lá bài Hormuz, và họ đang chơi nó một cách công khai.

Trump: Không có sự chấp thuận của Mỹ thì không làm gì được

Đáp lại những động thái của Tehran, Tổng thống Trump hôm thứ Năm tuyên bố: "Họ không làm gì được nếu không có sự chấp thuận của chúng tôi. Không quan trọng họ đang xem xét cái gì; họ sẽ không có vũ khí hạt nhân." Câu nói ngắn gọn nhưng đủ để xác định lằn ranh đỏ của Washington: bất kể Iran đưa ra điều kiện gì, kết quả cuối cùng không thể thay đổi — Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Điều đáng nói là ông Trump vẫn để ngỏ cánh cửa đàm phán. Việc Washington đang xem xét đề xuất hạt nhân mà Iran gửi qua Qatar cho thấy Nhà Trắng không đóng sập mọi kênh đối thoại. Nhưng xem xét không có nghĩa là chấp nhận, và 7 điều kiện của Tehran — đặc biệt là yêu cầu dỡ bỏ toàn bộ cấm vận và chấm dứt phong tỏa hải quân — là những nhượng bộ lớn mà Mỹ khó lòng trao trước khi Iran có bất kỳ cam kết hạt nhân cụ thể nào.

Tehran chưa bàn chuyện làm giàu uranium

Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei hôm Chủ nhật 15/11 khẳng định Tehran và Washington chưa bàn chuyện đình chỉ hay giảm làm giàu uranium. "Chúng tôi hoàn toàn chưa bàn chi tiết vấn đề hạt nhân", ông nói. Tuyên bố này dập tắt mọi đồn đoán rằng hai bên đã đạt được một thỏa thuận ngầm nào đó về hoạt động làm giàu của Iran.

Baghaei cũng bác bỏ yêu cầu của Đức về việc Iran dừng làm giàu uranium, nhấn mạnh rằng quyền làm giàu không phải là thứ do Đức hay Pháp ban cho. Ông đồng thời chỉ trích Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vì những gì ông gọi là "suy đoán phi kỹ thuật" về một cơ sở làm giàu mới có thể có ở Isfahan. Và ông cảnh báo Iran sẽ không để bất kỳ hành động gây hấn quân sự mới nào của Mỹ không bị đáp trả.

Điểm bất đồng trung tâm: kho uranium làm giàu cao

Theo New York Times, việc xử lý kho uranium làm giàu cao của Iran là điểm bất đồng trung tâm trong các cuộc thảo luận qua trung gian. Đây là vấn đề đã ám ảnh mọi vòng đàm phán hạt nhân với Iran trong nhiều năm: lượng uranium đã làm giàu tới mức gần vũ khí của Tehran là bao nhiêu, nó đang ở đâu, và ai sẽ kiểm soát nó.

Thế trận hiện tại là một cuộc đấu trí: Tehran ra 7 điều kiện và dọa đóng Hormuz, Washington xem xét đề xuất nhưng giữ vững lằn ranh đỏ không vũ khí hạt nhân. Trong lúc các trung gian chạy đi chạy lại giữa hai bên, giá dầu, an ninh vùng Vịnh và tương lai của chương trình hạt nhân Iran đang treo trên cán cân. Câu hỏi là ai sẽ chớp mắt trước.

Quảng cáo / Advertisement

Sonia Ohlala USA

Tác giả / Biên tập viên

Chuyên trách nội dung tại SAIGON NEWS. Bài viết được nghiên cứu, kiểm chứng nguồn và cập nhật định kỳ.