IRAN RA 7 ĐIỀU KIỆN MỞ HORMUZ, RUBIO: KHÔNG CẦN ĐÁNH LỚN NỮA

Tehran vừa đặt lên bàn một cái giá rất rõ ràng cho eo biển Hormuz: tuyến đường thủy huyết mạch này sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi Washington đáp ứng 7 điều kiện của Iran. Và nước Mỹ, dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Donald Trump, đã trả lời cũng rõ ràng không kém: không chấp nhận tối hậu thư, nhưng cũng không cần vội vàng đánh lớn khi đòn trừng phạt kinh tế đang phát huy tác dụng từng ngày.

7 điều kiện của Tehran: mở Hormuz đổi lấy điều gì

Theo hãng thông tấn IRNA, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei đã cảnh báo Washington phải đưa ra một phản hồi rõ ràng và minh bạch trước khi tuyến đường thủy có thể mở lại. Thông điệp này không để lại khoảng mờ nào: Hormuz sẽ không tự mở, và Tehran muốn Washington phải trả lời trước bằng hành động cụ thể chứ không phải bằng lời hứa.

Kế hoạch mà phía Iran đưa ra có một logic trao đổi rất rõ: chấm dứt phong tỏa cảng của Mỹ, dỡ một phần trừng phạt, ngừng ném bom, đổi lại Tehran ngừng phong tỏa Hormuz, còn đàm phán hạt nhân và các trừng phạt khác sẽ được bàn sau. Nói cách khác, Tehran muốn Washington nhượng bộ trước, ngay lập tức, trong khi những vấn đề khó nhất thì để lại phía sau. Đó là nước cờ mà bất kỳ nhà đàm phán nào cũng nhận ra: bên nào nhượng trước sẽ mất thế.

Phía Mỹ đã bác bỏ thẳng thừng. Ngoại trưởng Marco Rubio gọi các điều kiện này là không chấp nhận được hôm Chủ nhật. Washington không chấp nhận việc một tuyến đường thủy quốc tế bị biến thành con tin trong một cuộc đổi chác, và càng không chấp nhận phải dỡ trừng phạt hay ngừng gây sức ép chỉ để đổi lấy điều vốn dĩ phải được tôn trọng: quyền tự do hàng hải.

Rubio: không cần đánh lớn nữa

Phát biểu của Ngoại trưởng Rubio ngày thứ Ba 10 tháng 11 cho thấy chiến lược của Washington lạnh lùng và kiên nhẫn hơn nhiều. Ông Rubio nói rằng ông không thấy cần nối lại các chiến dịch tác chiến lớn chống lại Iran, vì các biện pháp trừng phạt kinh tế và những hạn chế khác đang phát huy hiệu quả. Đây không phải giọng điệu của một chính quyền đang sốt ruột, mà của một chính quyền tin rằng thời gian đang đứng về phía mình.

Qatar, G7 và một bàn cờ ngoại giao đang xoay

Trong khi đó, bàn cờ ngoại giao khu vực cũng đang xoay chuyển rất nhanh. Thủ tướng Qatar đã tham gia các cuộc đàm phán bên lề hội nghị G7 tại Paris ngày 10 tháng 11, cùng với 4 ngoại trưởng hàng đầu châu Âu và ngoại trưởng Saudi Arabia, chỉ vài giờ sau cuộc gặp với Tổng thống Trump. Sự xuất hiện của Doha tại Paris cho thấy Qatar đang đóng vai trò cầu nối trong một cuộc khủng hoảng mà không bên nào muốn vượt khỏi tầm kiểm soát.

Cùng lúc đó, Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh, khối GCC, đã phê chuẩn việc thành lập một bộ chỉ huy quân sự đặt tại Kuwait, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran vẫn leo thang. Động thái này cho thấy các nước vùng Vịnh không ngồi yên chờ đợi. Họ đang chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất, đồng thời gửi một tín hiệu răn đe tới bất kỳ ai có ý định mở rộng xung đột ra toàn khu vực.

Tên lửa Houthi nhắm vào Riyadh

Nguy cơ leo thang không chỉ nằm ở eo biển Hormuz. Liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu ngày thứ Ba cho biết đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo và một tên lửa hành trình của lực lượng Houthi bắn về phía Riyadh. Hai quả tên lửa cùng lúc, hai loại khác nhau, nhắm vào thủ đô của Saudi Arabia, đó không phải là vụ việc nhỏ lẻ mà là một thông điệp thách thức gửi tới cả Riyadh và Washington.

Vụ đánh chặn thành công cho thấy hệ thống phòng thủ của liên minh vẫn vận hành hiệu quả, nhưng nó cũng phơi bày một thực tế đáng lo: cuộc khủng hoảng quanh Hormuz đang lan ra nhiều mặt trận cùng lúc, từ biển sang đất liền, từ eo biển sang thủ đô các nước vùng Vịnh.

Tàu dầu bốc cháy, Hormuz vẫn thấp hơn 65%

Trên biển, tình hình cũng không hề yên ả. Một tàu chở dầu đã bốc cháy ngoài khơi Khasab, và cơ quan UKMTO đã xếp loại vụ việc này là một vụ tấn công. Đây là lời nhắc nhở lạnh lùng rằng những con tàu đi qua khu vực này không chỉ đối mặt với nguy cơ bị phong tỏa, mà còn đối mặt với nguy cơ bị tấn công trực tiếp.

Con số nói lên tất cả: vận chuyển qua eo biển Hormuz vẫn thấp hơn khoảng 65% so với mức trước xung đột. Một tuyến đường thủy mất đi gần hai phần ba lưu lượng không chỉ là vấn đề của Iran hay của Mỹ, mà là vấn đề của cả thế giới, từ giá năng lượng đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Cũng cần nhắc tới một thông tin chưa được xác nhận độc lập: Iran bị cho là đã nhắm vào hệ thống radar trên đảo Didamar của Oman. Cho đến khi có bằng chứng rõ ràng, đây chỉ nên được hiểu như một cáo buộc đang lưu hành, chứ không phải một sự thật đã được xác lập.

Tuyên bố phía Iran: Qeshm và 11 tàu dầu

Về phía Iran, truyền thông nhà nước nước này đưa tin lực lượng Mỹ đã tấn công đảo Qeshm vào cuối tuần, một tuyên bố từ phía Iran và chưa có xác nhận độc lập. Truyền hình nhà nước Iran cũng nói rằng 11 tàu chở dầu đã bị vô hiệu hóa trong 10 ngày qua, cũng là tuyên bố từ phía Iran. Nếu đúng, đó là một cuộc đối đầu trên biển khốc liệt hơn nhiều so với những gì công chúng được biết; nếu không đúng, đó chỉ là một phần của cuộc chiến thông tin mà cả hai phía đều đang tiến hành.

Dù sự thật nằm ở đâu, bức tranh tổng thể đã quá rõ: Hormuz vẫn đóng, Tehran vẫn ra điều kiện, Washington vẫn nói không, và cả khu vực vẫn đang nín thở. Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Rubio đã chọn con đường kiên nhẫn nhưng cứng rắn, tin rằng sức ép kinh tế sẽ làm được điều mà những lời đe dọa không làm được. Câu hỏi còn lại chỉ là Tehran sẽ chịu đựng được bao lâu.