EXIT POLL ĐÊM BẦU CỬ: Chỉ 38% tán thành Trump, 43% cử tri bỏ phiếu để phản đối ông

Khi những phòng phiếu đầu tiên của nước Mỹ vừa đóng cửa tối 3/11, một con số đã làm rung chuyển đêm bầu cử giữa kỳ: chỉ 38% cử tri đi bầu tán thành cách điều hành của Tổng thống Donald Trump, mức thấp nhất cho một tổng thống trong một kỳ bầu cử giữa kỳ, theo thăm dò thoát khỏi phòng phiếu (exit poll) ban đầu của CBS News và NBC News.

Con số 38% và kỷ lục không ai muốn

Con số 38% không chỉ thấp, mà còn thấp một cách có ý nghĩa lịch sử. CBS News cho biết ông Trump đang trên đà ghi nhận mức tán thành thấp nhất của một tổng thống trong một kỳ giữa kỳ, thấp hơn cả chính ông trong kỳ giữa kỳ đầu tiên năm 2018, khi 45% cử tri tán thành công việc của ông. Nó cũng thấp hơn mức của cựu Tổng thống George W. Bush năm 2006, năm mà đảng của ông mất cả Hạ viện lẫn Thượng viện.

Cần phân biệt rõ hai loại thăm dò đang được nhắc tới trong những ngày này. Cuộc thăm dò Reuters/Ipsos cuối cùng trước bầu cử, công bố ngày 2/11, đo lường toàn bộ người trưởng thành và cho thấy ông Trump ở mức 32%, chỉ cao hơn một chút so với đáy 31% hai tuần trước đó. Trong khi đó, exit poll đêm bầu cử chỉ đo lường những người thực sự đi bỏ phiếu, một nhóm cử tri có thành phần khác với dân số nói chung. Việc hai con số khác nhau không phải là mâu thuẫn, mà là hai bức ảnh chụp hai đám đông khác nhau: cả nước và những người đã bước vào phòng phiếu.

43% bỏ phiếu để phản đối Trump

Nếu con số 38% là thước đo cảm xúc, thì con số 43% là thước đo động cơ. Theo exit poll ban đầu của NBC News, 43% cử tri cho biết một phần lý do họ đi bỏ phiếu là để thể hiện sự phản đối đối với Tổng thống Trump. Con số này tăng mạnh so với 30% trong kỳ giữa kỳ 2018, lần gần nhất ông Trump cũng đối mặt với một cuộc trưng cầu dân ý giữa nhiệm kỳ.

Ở các bang chiến trường quan trọng của Thượng viện, xu hướng này còn rõ hơn. NBC News ghi nhận đa số cử tri ở Georgia, Ohio, Michigan và Texas đều không tán thành cách ông Trump điều hành công việc. Đó là những bang mà kết quả Thượng viện có thể quyết định xem đảng Cộng hòa có giữ được đa số mong manh 53-47 hay không, và là nơi mà mỗi điểm phần trăm tán thành đều có thể chuyển thành ghế.

Kinh tế, chi phí sinh hoạt và cái bóng của chiến tranh Iran

Điều gì đã đẩy cử tri tới quyết định phản đối mạnh mẽ như vậy? Câu trả lời, lặp đi lặp lại trong mọi cuộc thăm dò trước bầu cử, vẫn là kinh tế và chi phí sinh hoạt. Trong thăm dò Reuters/Ipsos cuối cùng, 78% cử tri cho biết chi phí sinh hoạt là vấn đề rất quan trọng hoặc quan trọng nhất, và đảng Dân chủ được đánh giá làm tốt hơn về kinh tế với tỷ lệ 43% so với 32% của đảng Cộng hòa.

Tuy nhiên, cần nói rõ một điều mà nhiều bản tin đêm bầu cử đã nhấn mạnh: cử tri không yêu mến đảng Dân chủ hơn bao nhiêu. Theo NBC News, 54% cử tri nhìn nhận đảng Dân chủ một cách không thuận lợi. Đảng Cộng hòa vẫn giữ lợi thế về vấn đề nhập cư. Nói cách khác, đêm 3/11 không phải là một đêm mà cử tri ôm lấy đảng Dân chủ, mà là một đêm mà rất nhiều cử tri dùng lá phiếu để nói không với người đang nắm quyền.

Những ghế đầu tiên: Virginia đã có tên, Georgia đang nghiêng

Khi phòng phiếu đóng cửa tại 6 bang đầu tiên gồm Indiana, Georgia, Kentucky, South Carolina, Vermont và Virginia, những kết quả đầu tiên bắt đầu xuất hiện. Đài Fox News dự báo Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Warner sẽ giành thêm một nhiệm kỳ tại Virginia, đánh bại đối thủ Cộng hòa Bert Mizusawa. CBS News cũng đưa ra dự báo tương tự cho ông Warner.

Virginia từ lâu đã là bang mà đảng Dân chủ có lợi thế, nhưng việc một ghế Thượng viện được gọi tên sớm vẫn mang ý nghĩa biểu tượng: đảng Dân chủ đã giữ được một trong những ghế mà họ cần giữ, trong khi đảng Cộng hòa vẫn chưa có một chiến thắng lớn nào để đáp trả trong giờ đầu tiên.

Vì sao chưa thể kết luận ai thắng Quốc hội

Đây là điểm quan trọng nhất mà độc giả cần ghi nhớ khi đọc tin tức trong đêm 3/11 và sáng 4/11 theo giờ Việt Nam: kiểm phiếu ở Mỹ không kết thúc trong một đêm, và quyền kiểm soát Quốc hội có thể phải chờ nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần.

Đêm bầu cử mới chỉ bắt đầu

Nhìn lại giờ đầu tiên của đêm 3/11, bức tranh hiện ra là một nước Mỹ chia rẽ nhưng có một tâm trạng chung: bất mãn. Cử tri không hài lòng với hướng đi của đất nước, không hài lòng với chi phí sinh hoạt, và một bộ phận lớn trong số họ đã dùng lá phiếu để bày tỏ sự phản đối đối với tổng thống đương nhiệm. Đó là một tín hiệu mạnh mẽ, và nếu xu hướng này giữ nguyên khi phiếu ở miền Tây được kiểm xong, nó có thể dẫn tới một sự thay đổi quyền lực thực sự tại Quốc hội.

Nhưng cũng chính vì vậy mà những giờ tiếp theo mới là quan trọng nhất. Liệu con số 38% có giữ nguyên khi mẫu exit poll được hiệu chỉnh? Liệu đảng Dân chủ có giữ được đà dẫn trước khi phiếu nông thôn và phiếu gửi qua thư được kiểm? Liệu Georgia có tránh được vòng bầu cử lại, và Alaska có trở thành bang quyết định hay không? Tất cả những câu hỏi đó đều chưa có lời đáp trong giờ đầu tiên.

Điều chắc chắn duy nhất sau giờ đầu tiên là: nước Mỹ đã bước vào đêm quyết định, và cả thế giới, từ Kyiv đang chìm trong bóng tối vì mất điện cho tới các thủ đô châu Âu đang chờ xem Washington sẽ thay đổi ra sao, đều đang dõi theo từng con số kiểm phiếu tiếp theo. Khi phòng phiếu cuối cùng ở Alaska đóng cửa vào trưa ngày 4/11 theo giờ Việt Nam, bức tranh mới thực sự bắt đầu rõ nét, và đó mới là lúc những tuyên bố về người thắng, người thua mới có trọng lượng thực sự.