DẦU RỚT 3% VÌ TIN DOHA: Nhưng 2 tàu đâm mìn nhắc thế giới Hormuz vẫn nguy hiểm!

Giá dầu vừa rớt khoảng 3% trong một ngày, và đó là lần đầu tiên sau nhiều tuần, thị trường dám đặt cược rằng eo biển Hormuz có thể sắp mở lại. Nhưng đúng lúc các nhà giao dịch thở phào, tin tức về hai tàu chở dầu đâm phải mìn trên chính eo biển đó đã dội lại, nhắc nhở cả thế giới rằng giữa một tin đàm phán tốt và một tuyến đường biển an toàn vẫn còn một khoảng cách rất xa.

Con số cụ thể cho thấy thị trường đã phản ứng mạnh tới mức nào. Giá dầu Brent đã giảm khoảng 3,4 đô la xuống còn gần 110 đô la một thùng, trong khi dầu thô Mỹ giảm khoảng 3,3 đô la xuống còn gần 101 đô la một thùng. Đây là lần giảm mạnh đầu tiên sau nhiều tuần giá dầu liên tục bị đẩy lên bởi rủi ro chiến sự, và nó diễn ra ngay sau khi có tin rằng các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran tại Doha đã bước sang ngày thứ ba và đang bàn tới cách thức mở lại eo biển. Với các nhà giao dịch, đó là tín hiệu đầu tiên cho thấy họ sẵn sàng định giá một kết thúc cho sự gián đoạn, thay vì định giá thêm một đợt leo thang.

Nhưng tín hiệu đó mong manh tới mức nào thì tin tức về mìn đã cho thấy ngay lập tức. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết hai tàu chở dầu đã phát nổ sau khi đâm phải mìn trên một tuyến đường mà phía Iran gọi là tuyến không được phép qua eo biển. Điểm này phải được ghi rõ mức độ chắc chắn: đây là thông tin từ phía Iran, chưa có xác nhận độc lập về danh tính các tàu hay tuyến đường cụ thể, và chưa rõ vụ nổ gây thiệt hại tới mức nào. Ở chiều ngược lại, Bộ Tư lệnh Mỹ ở Trung Đông cho biết từ cuối tháng 8 họ đã dọn mìn khỏi các làn đường được quốc tế công nhận và các làn đó vẫn mở. Khoảng cách giữa hai tuyên bố đó chính là lý do vì sao thị trường vừa mừng vừa sợ trong cùng một ngày.

Các hướng dẫn rủi ro hàng hải cũng chưa hề hạ mức cảnh báo. Trung tâm thông tin hàng hải chung vẫn giữ eo biển ở mức đe dọa nghiêm trọng và cảnh báo rằng các khu vực nguy hiểm do mìn vẫn còn hoạt động. Với các hãng tàu và công ty bảo hiểm, cảnh báo đó quan trọng hơn mọi tuyên bố ngoại giao, vì họ không vận chuyển hàng bằng lời hứa, mà bằng mức độ an toàn thực tế và bằng phí bảo hiểm mà họ phải trả. Cho tới khi các vụ nổ mìn dừng lại và mức cảnh báo được hạ xuống, eo biển chưa thể coi là đã mở, dù trên bàn đàm phán có ghi thời hạn nào đi nữa.

Quy mô của những gì đang bị đe dọa tại Hormuz được thể hiện rõ nhất qua con số lưu lượng. Theo ước tính của cơ quan năng lượng Mỹ, eo biển này chỉ còn vận chuyển khoảng 4,9 triệu thùng dầu một ngày trong quý hai năm 2026, giảm tới khoảng 77% so với mức 21,6 triệu thùng một ngày trong quý cuối năm 2025. Một cú sụt giảm như vậy không chỉ là một con số thống kê, mà là một cú sốc đối với toàn bộ hệ thống năng lượng thế giới, vì Hormuz là yết hầu mà gần một phần năm lượng dầu tiêu thụ toàn cầu từng đi qua. Mỗi ngày eo biển còn đóng, thế giới lại mất đi hàng triệu thùng dầu mà không tuyến đường nào khác có thể thay thế hoàn toàn.

Bối cảnh của tin dầu rớt giá là một bàn đàm phán vẫn đang diễn ra nhưng chưa có kết quả. Phía Iran đã đề xuất rút ngắn thời gian thực hiện kế hoạch mở lại eo biển từ bảy ngày xuống còn hai ngày, với điều kiện Washington đáp ứng các yêu cầu của Tehran, bao gồm dỡ bỏ phong tỏa hải quân, trả lại tài sản bị đóng băng, dỡ bỏ trừng phạt dầu mỏ và giảm lực lượng Mỹ trong khu vực. Đây là lập trường của một phía trong đàm phán, và phía Mỹ chưa chấp nhận bất kỳ điều kiện nào trong số đó. Thị trường đang đặt cược vào khả năng đàm phán thành công, nhưng đặt cược không phải là thỏa thuận, và một bàn đàm phán có thể đổ vỡ bất kỳ lúc nào.

Với nước Mỹ, trong đêm trước ngày bầu cử 3/11, giá dầu là một phép thử song song với phép thử trong nước. Một sự đổ vỡ tại Hormuz sẽ đẩy giá xăng lên cao hơn nữa, ngay trước khi cử tri đi bầu, và sẽ kéo dài phong tỏa mà Washington đang dùng làm đòn bẩy. Ngược lại, một thỏa thuận mở lại eo biển sẽ giúp hạ nhiệt giá năng lượng và cho chính quyền Trump một thành tựu ngoại giao đúng lúc. Chính vì vậy mà từng tin tức từ Doha, dù là một bước tiến hay một vụ nổ mìn, đều được thị trường đọc kỹ tới từng chữ.

Điều mà các nhà giao dịch học được trong ngày 2/11 là thị trường có thể hy vọng, nhưng không thể vội vàng. Giá dầu rớt 3% là một tín hiệu tốt, nhưng nó vẫn còn cách rất xa mức giá trước khi chiến sự bắt đầu, và chỉ cần một vụ nổ mìn nữa, một tuyên bố cứng rắn nữa từ bất kỳ phía nào, giá dầu có thể bật trở lại ngay lập tức. Trong một thị trường như vậy, không ai dám đặt cược lớn vào một kết quả duy nhất, và mọi vị thế đều được giữ ở mức thận trọng.

Khi bài này lên sóng vào 13 giờ chiều 3/11 giờ Việt Nam, tức là 1 giờ sáng giờ miền Đông nước Mỹ, nước Mỹ vẫn đang ngủ trước ngày bầu cử, còn tại vùng Vịnh, các tàu chở dầu vẫn đang phải cân nhắc từng hải lý. Eo biển Hormuz chưa mở, nhưng thị trường đã bắt đầu mơ về ngày nó mở lại. Giấc mơ đó có thành hiện thực hay không sẽ phụ thuộc vào những ngày tới tại Doha, vào việc các vụ nổ mìn có dừng lại hay không, và vào việc Washington có chấp nhận bước đi đầu tiên hay không. Cho tới lúc đó, giá dầu sẽ tiếp tục dao động giữa hy vọng và sợ hãi, giống như chính eo biển mà nó đi qua.