ABU DHABI HÔM NAY: MỸ–NGA–UKRAINE NGỒI LẠI SAU 9 THÁNG, PUTIN ĐÒI 4 VÙNG LÃNH THỔ

Abu Dhabi hôm nay trở thành tâm điểm của cả thế giới khi Mỹ, Nga và Ukraine ngồi lại cùng một bàn đàm phán lần đầu tiên kể từ tháng 2, sau gần 5 năm chiến sự và nhiều tháng bế tắc tưởng như không còn lối ra. Nước Mỹ, dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Donald Trump, đang đứng ở vị trí trung gian duy nhất có thể kéo cả hai phía trở lại bàn đàm phán, và cả thế giới đang nín thở chờ xem liệu hòa bình có thật sự đến gần hay không.

Cuộc gặp đầu tiên sau 9 tháng im lặng

Kể từ tháng 2 đến nay, các kênh đàm phán trực tiếp giữa Nga và Ukraine gần như đóng băng hoàn toàn, chỉ còn những tuyên bố qua lại trên truyền thông và giao tranh không ngừng trên chiến trường. Việc ba bên cùng xuất hiện tại Abu Dhabi trong ngày 10 và 11 tháng 11 vì thế không phải một cuộc gặp thường lệ, mà là bước ngoặt nhiều người đã chờ đợi suốt 9 tháng dài. Thủ đô của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất được chọn làm địa điểm trung lập, nơi cả ba phía đều có thể ngồi xuống mà không chịu áp lực chính trị của một thủ đô châu Âu, Washington hay Moscow.

Đội hình 3 bên: ai ngồi vào bàn

Phía Mỹ cử đoàn đàm phán hùng hậu do đặc phái viên Steve Witkoff dẫn đầu, cùng Jared Kushner, con rể và cố vấn thân cận của Tổng thống Trump. Sự xuất hiện của cả hai cho thấy Washington coi cuộc đàm phán tại Abu Dhabi là ưu tiên hàng đầu, không phải một cuộc gặp mang tính hình thức. Witkoff là người đã trực tiếp tham gia nhiều vòng thương lượng nhạy cảm nhất của chính quyền Trump, trong khi Kushner mang theo kinh nghiệm đàm phán từ những thỏa thuận lịch sử ở Trung Đông trước đây.

Phía Nga do trợ lý tổng thống Vladimir Medinsky dẫn đầu, cùng Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov và Mikhail Galuzin, cùng tướng tình báo Igor Kostyukov. Đây là đội hình cho thấy Moscow cũng chuẩn bị rất kỹ, với đầy đủ các nhân vật phụ trách ngoại giao, an ninh và tình báo. Phía Ukraine do Rustem Umerov, người đứng đầu Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine, dẫn đầu. Umerov là một trong những nhân vật được Tổng thống Volodymyr Zelenskyy tin tưởng nhất, và việc ông trực tiếp có mặt cho thấy Kyiv coi đây là cơ hội nghiêm túc.

Điểm nóng nhất: bảo đảm an ninh kiểu Điều 5

Trọng tâm của cuộc đàm phán tại Abu Dhabi là vấn đề bảo đảm an ninh cho Ukraine sau chiến tranh. Kyiv muốn một cam kết đủ mạnh để Nga không thể tấn công trở lại sau khi thỏa thuận được ký, một cơ chế được mô tả là tương tự Điều 5 của NATO, điều khoản quy định một cuộc tấn công vào một thành viên sẽ bị coi là tấn công vào tất cả các thành viên. Với Kyiv, một thỏa thuận hòa bình mà không có bảo đảm an ninh thực chất thì chỉ là một lệnh ngừng bắn tạm thời, chờ đợi cho đợt tấn công tiếp theo.

4 vùng lãnh thổ: lằn ranh đỏ không thể vượt

Bên cạnh bảo đảm an ninh, lãnh thổ vẫn là lằn ranh đỏ khó vượt nhất. Tổng thống Nga Vladimir Putin yêu cầu Ukraine rút quân khỏi 4 vùng lãnh thổ mà Nga đã tuyên bố sáp nhập, dù trên thực tế Moscow vẫn chưa kiểm soát hoàn toàn những vùng đất này. Đây là yêu cầu mà Kyiv coi là không thể chấp nhận, bởi nó đồng nghĩa với việc Ukraine phải tự nguyện từ bỏ lãnh thổ của mình mà không cần chiến đấu thêm, điều mà bất kỳ nhà lãnh đạo Ukraine nào cũng khó chấp nhận trước người dân của mình.

Trump nói "rất gần": tín hiệu hay đòn tâm lý?

Trước thềm cuộc đàm phán, Tổng thống Trump đã tạo ra làn sóng chú ý lớn khi xuất hiện trên chương trình 60 Minutes phát sóng ngày 8 tháng 11 và nói rằng hai bên đang rất gần một thỏa thuận. Phát biểu này ngay lập tức trở thành tâm điểm của dư luận, bởi nếu đúng là hai bên đã rất gần nhau thì cuộc gặp tại Abu Dhabi có thể là vòng đàm phán quyết định, nơi những điểm khác biệt cuối cùng được giải quyết và một thỏa thuận lịch sử được ký kết. Nhưng cũng có những người cho rằng đây là một đòn tâm lý quen thuộc của ông Trump, tạo áp lực để cả hai phía phải nhượng bộ khi ngồi vào bàn.

Dù hiểu theo cách nào, phát biểu của Tổng thống Mỹ cũng cho thấy ông đang đặt toàn bộ uy tín chính trị của mình vào tiến trình hòa bình tại Ukraine. Một chi tiết ít được nhắc tới nhưng rất đáng chú ý là tháng trước, các bên đã đạt được một lệnh ngừng bắn cục bộ quanh khu vực Oleshky, và lệnh ngừng bắn này có được là nhờ vai trò của Đệ nhất phu nhân Melania Trump. Nếu một lệnh ngừng bắn cục bộ có thể đạt được, thì một lệnh ngừng bắn rộng lớn hơn cũng không phải điều không thể tưởng tượng.

Châu Âu có mặt hay không: tranh cãi chưa ngã ngũ

Một trong những tranh cãi lớn nhất bao quanh cuộc đàm phán là vai trò của châu Âu. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố rằng châu Âu không tham gia cuộc đàm phán lần này, một tuyên bố khiến nhiều thủ đô châu Âu lo lắng về việc họ bị gạt ra ngoài một tiến trình quyết định tương lai an ninh của chính lục địa mình. Nếu châu Âu thật sự vắng mặt, đây sẽ là bước ngoặt lớn, cho thấy số phận của Ukraine đang được quyết định chủ yếu bởi Mỹ, Nga và Ukraine, mà không có tiếng nói trực tiếp của các đồng minh châu Âu.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot lại đưa ra một bức tranh hoàn toàn khác khi cho biết Pháp, Anh, Đức, NATO và Ủy ban châu Âu đều có mặt tại Abu Dhabi. Trong khi đó, các quan chức Liên minh châu Âu cho biết các quan chức an ninh của khối có mặt tại chỗ, nhưng vai trò cụ thể của họ vẫn chưa rõ ràng. Ba tuyên bố, ba phiên bản khác nhau, và sự thật có lẽ nằm ở đâu đó giữa những tuyên bố này. Cuộc gặp tại Abu Dhabi, dù kết quả ra sao, cũng sẽ là một dấu mốc quan trọng.