Zelensky: Sẵn sàng đóng băng mặt trận tại chỗ — nhưng Donbas thì không nhượng!

Đây có thể là tuyên bố quan trọng nhất của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kể từ đầu chiến tranh: ông sẵn sàng "đóng băng" chiến tuyến ngay tại vị trí hiện tại để mở đường cho hòa bình. Nhưng đi kèm với bước nhượng bộ lịch sử ấy là một lằn ranh đỏ không thể thương lượng — Donbas thì không. Kyiv sẽ không ký bất kỳ thỏa thuận nào bắt họ giao vùng đất này cho Nga.

Bước ngoặt trên đường từ Na Uy về Kyiv

Phát biểu với báo chí ngày 22/10 trên đường từ Na Uy trở về Kyiv, ông Zelensky cho biết Ukraine ủng hộ đề xuất đàm phán ba bên Mỹ–Nga–Ukraine ở cấp đàm phán viên, diễn ra "sớm nhất có thể, không muộn hơn đầu tháng 11". Quan trọng hơn, ông xác nhận Kyiv sẵn sàng chấp nhận việc đóng băng chiến tuyến tại vị trí hiện tại như một bước đầu tiên — và gọi đó là "con đường thực sự để kết thúc chiến tranh".

Đây là sự thay đổi đáng kể trong lập trường của Ukraine. Suốt gần bốn năm, Kyiv kiên trì mục tiêu khôi phục toàn bộ lãnh thổ trong biên giới năm 1991. Nay, với thực tế chiến trường khắc nghiệt và áp lực từ Washington ngày càng lớn, ông Zelensky dường như đã chọn con đường thực tế: giữ những gì đang giữ, dừng đổ máu trước, còn chuyện biên giới để bàn sau.

Lằn ranh đỏ mang tên Donbas

Thế nhưng nhượng bộ nào cũng có giới hạn. Ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine sẽ không nhượng Donbas — vùng đất công nghiệp ở miền đông mà Nga đã tuyên bố sáp nhập — bởi theo ông, điều đó là "không công bằng". Đây chính là điểm nghẽn lớn nhất của mọi cuộc đàm phán: Moscow coi Donbas là điều kiện tiên quyết, còn Kyiv coi việc giao đất khi chưa thua trận là tiền lệ nguy hiểm, mở đường cho những đòi hỏi tiếp theo.

Cùng với đó, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông sẽ đề nghị Tổng thống Donald Trump và các lãnh đạo châu Âu cung cấp các bảo đảm an ninh cho Ukraine — yếu tố mà ông gọi là quan trọng nhất. Một lệnh ngừng bắn mà không có bảo đảm an ninh, theo cách nhìn của Kyiv, chỉ là khoảng lặng để Nga tái vũ trang.

Cũng cần thấy rõ áp lực đang đè lên vai ông Zelensky từ nhiều phía. Trên chiến trường, quân Nga vẫn lấn từng bước ở Donetsk. Trong nước, người dân Ukraine đã mệt mỏi sau gần bốn năm bom đạn, lưới điện bị đánh phá liên tục và mùa đông khắc nghiệt đang đến gần. Từ Washington, Tổng thống Trump nhiều lần công khai thúc giục Kyiv ngồi vào bàn đàm phán, đồng thời để ngỏ khả năng cắt giảm viện trợ nếu Ukraine cứ khăng khăng những điều kiện không thực tế. Trong bối cảnh ấy, tuyên bố "sẵn sàng đóng băng mặt trận" không phải là đầu hàng, mà là nước đi tính toán: giữ lại phần lãnh thổ đang kiểm soát, đổi lấy ngừng bắn và một vị thế tốt hơn trên bàn đàm phán.

Giới phân tích cũng chỉ ra rằng thời điểm ông Zelensky đưa ra tuyên bố này không hề ngẫu nhiên. Chuyến công du Na Uy vừa kết thúc mang về cho Ukraine thêm cam kết hỗ trợ năng lượng và quân sự từ châu Âu. Có trong tay "lưng vốn" mới, Kyiv bước vào đàm phán với tư thế của người còn bài để chơi, chứ không phải kẻ bị dồn vào chân tường phải ký bất cứ thứ gì đặt trước mặt.

Kênh Witkoff và cuộc họp giữa tháng 11

Ở chiều ngược lại, đặc phái viên của Tổng thống Trump, Steve Witkoff, xuất hiện trên kênh truyền hình nhà nước Nga Vesti và tiết lộ cuộc họp ba bên có thể diễn ra "khoảng giữa tháng 11", với địa điểm được cân nhắc là Abu Dhabi. Ông Witkoff cho biết đã mang theo tài liệu về các ý tưởng hòa bình để trình lên Tổng thống Putin, trong khi Jared Kushner — con rể của ông Trump — cũng tham gia đóng góp ý tưởng từ xa qua điện thoại.

Việc một quan chức Mỹ lên sóng truyền hình quốc gia Nga để nói về hòa bình là hình ảnh chưa từng có, cho thấy kênh ngoại giao hậu trường giữa Washington và Moscow đang hoạt động hết công suất. Tổng thống Trump, người từng tuyên bố sẽ chấm dứt cuộc chiến này, đang dồn toàn lực cho một thỏa thuận trước thềm năm bầu cử quyết định.

Hòa bình đã gần, hay vẫn xa?

Dù vậy, khoảng cách giữa "đóng băng mặt trận" và "hòa bình bền vững" còn rất xa. Lằn ranh Donbas chưa có lời giải; bảo đảm an ninh cho Ukraine vẫn là bài toán chưa ai dám nhận lời giải cuối cùng; và trên chiến trường, súng vẫn nổ mỗi ngày. Phản ứng từ Moscow đến nay vẫn được giữ kín đáo một cách tính toán — dấu hiệu cho thấy Điện Kremlin đang cân nhắc nghiêm túc thay vì bác bỏ ngay như những lần trước. Với ông Putin, một chiến tuyến đóng băng đồng nghĩa giữ nguyên toàn bộ phần lãnh thổ Nga đang kiểm soát, trong khi vẫn tránh được cam kết rút quân mà ông khó lòng chấp nhận trước dư luận trong nước. Nói cách khác, cả ba bên đều nhìn thấy ở phương án này một lối ra giữ được thể diện — yếu tố thường quyết định thành bại của mọi cuộc đàm phán hòa bình trong lịch sử. Tuyên bố của ông Zelensky mở ra một cánh cửa — lần đầu tiên sau nhiều năm, cả Kyiv, Moscow và Washington đều nói về cùng một mốc thời gian: tháng 11. Liệu cánh cửa ấy có đủ rộng để hòa bình bước qua, thế giới sẽ phải chờ xem — nhưng ít nhất, lần này mọi phía đều đang đứng trước cửa.