Trump tuyên bố Ukraine cần tổng thống mới, Zelensky nghẹn ngào "tôi thấy bị phản bội" — London trải thảm đỏ, Anh quay lưng với thỏa thuận diesel Mỹ-Nga

Cuối tuần qua, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố Ukraine cần một tổng thống mới, đồng thời yêu cầu Kyiv lập tức dừng mọi đòn tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Chưa đầy 72 giờ sau, Volodymyr Zelensky xuất hiện trên sóng truyền hình Anh với giọng nghẹn ngào thừa nhận "tôi thấy bị phản bội" — đúng vào ngày ông được London trải thảm đỏ đón tiếp trọng thể, trong một màn phô diễn ngoại giao tương phản gay gắt với cái lạnh đang bao trùm quan hệ Kyiv-Washington.

Trump tung "đòn kép" cuối tuần: đòi thay tổng thống, cấm đánh lọc dầu

Vào cuối tuần 10-11/10, Tổng thống Donald Trump khiến cả thế giới sửng sốt khi công khai tuyên bố đã đến lúc Ukraine cần một tổng thống mới. Song song với đó, ông yêu cầu Kyiv chấm dứt ngay chiến dịch tập kích các nhà máy lọc dầu của Nga — chiến dịch từng khiến Moscow khốn đốn vì thiếu nhiên liệu lan rộng suốt nhiều tháng.

Đáng chú ý, yêu cầu này được đưa ra ngay sau khi Washington dỡ một phần trừng phạt để cho phép 4,8 triệu tấn dầu diesel Nga ra thị trường thế giới (giấy phép đến 7/4/2027). Thông điệp rõ như ban ngày: sự ủng hộ của Washington không phải séc trắng vô điều kiện — muốn tiếp tục được bảo trợ, Ukraine phải chứng tỏ mình là đối tác biết kiềm chế, sẵn sàng đàm phán.

Zelensky trên sóng Piers Morgan: "Thật đau đớn..."

Ngày 14/10, từ thủ đô London, Tổng thống Zelensky đã có cuộc phỏng vấn độc quyền với chương trình Piers Morgan Uncensored. Khi được hỏi về những động thái mới nhất của ông Trump, nhà lãnh đạo Ukraine không giấu được xúc động: "Thật đau đớn khi Tổng thống Trump chọn một bên, mà không phải bên chúng tôi."

Được hỏi thẳng liệu có cảm thấy bị phản bội, Zelensky ngập ngừng rồi thừa nhận: "Thật sự là có... nhưng nó phức tạp hơn một chút so với cảm xúc của tôi." Ông nói thêm: "Thật đáng tiếc khi chúng ta đang mất đi một đối tác mạnh." Đây được xem là lời thú nhận cay đắng nhất của nhà lãnh đạo Ukraine về quan hệ với Washington kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Zelensky cũng khẳng định Ukraine không phải một thương vụ: "Chúng tôi không bán đất nước... đối với chúng tôi đây không phải chuyện làm ăn, đây là mạng sống của chúng tôi." Và trước yêu cầu thay tổng thống, ông đáp trả: "Đó là quyết định của người dân chúng tôi. Không Trump, không Musk, không ai trên thế giới có thể chọn tổng thống cho một quốc gia khác."

Thỏa thuận diesel: "Putin đang cười"

Trong cuộc phỏng vấn, Zelensky dành những lời lẽ gay gắt nhất cho thỏa thuận dầu diesel giữa Mỹ và Nga. Ông gọi đây là "chiến thắng đơn giản" dành cho Vladimir Putin và cảnh báo: "Putin đang cười... Đây không phải là phía đúng của lịch sử."

Nhà lãnh đạo Ukraine còn cho rằng các cố vấn của ông Trump đã sai lầm. Theo Kyiv, việc Washington nới lỏng trừng phạt năng lượng cho Moscow chẳng khác nào trao phần thưởng cho kẻ xâm lược ngay giữa lúc Nga đang dội tên lửa xuống các thành phố Ukraine. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ Nhà Trắng, đây là nước đi thực dụng: dùng lợi ích kinh tế để kéo Moscow lại gần bàn đàm phán thay vì dồn Putin vào chân tường.

Thảm đỏ Downing Street giữa "những ngày đen tối"

Cũng trong ngày 14/10, London dành cho Zelensky màn đón tiếp không thể trọng thể hơn: đội cận vệ Irish Guards dàn hàng danh dự, thảm đỏ trải dài trước số 10 Downing Street, và buổi yết kiến Vua Charles III kéo dài 25 phút tại Cung điện Buckingham.

Thủ tướng Andy Burnham gọi đây là "những ngày đen tối và khó khăn" với Ukraine, nhưng khẳng định: "Chúng tôi đứng sau các bạn, và điều đó sẽ không thay đổi." Màn phô diễn này gợi nhớ chuyến thăm London tháng 2/2025, diễn ra ngay sau vụ cãi vã nảy lửa với ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance — mỗi khi Washington lạnh nhạt, London lại dang tay. Nhưng đằng sau những cái bắt tay nồng ấm là thực tế phũ phàng: không thủ đô châu Âu nào thay thế được vai trò của Washington về vũ khí, tình báo và công nghệ.

45 triệu bảng tên lửa và cái lắc đầu với thỏa thuận diesel

Đi kèm thảm đỏ là cam kết cụ thể: Anh công bố gói 45 triệu bảng tên lửa phòng không vác vai hạng nhẹ cho Ukraine, trong đó 10 triệu bảng được đẩy nhanh tiến độ để kịp đối phó mùa đông. Loại tên lửa này đã chứng minh hiệu quả trước các drone phản lực tốc độ cao của Nga đang gieo rắc kinh hoàng trên bầu trời Kyiv.

London còn công khai phản đối thỏa thuận diesel Mỹ-Nga và kêu gọi đồng minh duy trì sức ép kinh tế lên Moscow — lần hiếm hoi đồng minh thân cận nhất của Washington công khai đi ngược một quyết định lớn của ông Trump.

Ván cờ của Trump: ép cả hai bên vào bàn đàm phán

Những gì ông Trump đang làm không phải là "bỏ rơi" Ukraine. Đây là chiến thuật gây sức ép hai đầu quen thuộc: với Moscow, ông dùng đòn bẩy diesel để dụ Putin; với Kyiv, ông dùng yêu cầu dừng đánh lọc dầu và bóng gió về "tổng thống mới" để buộc Zelensky kiềm chế. Mục tiêu chỉ có một: hạ nhiệt chiến trường và lôi cả hai vào bàn đàm phán.

Một quan chức Mỹ giấu tên từng nói thẳng rằng việc Zelensky khăng khăng đánh phá lọc dầu Nga đang làm xói mòn thiện chí ông vất vả xây dựng với ông Trump suốt sáu tháng qua. Trong mắt Nhà Trắng, mỗi nhà máy lọc dầu bốc cháy là một bước xa hơn khỏi hòa bình. Còn phát ngôn về "tổng thống mới"? Đó là đòn tâm lý đúng chất Trump: nhắc Kyiv rằng sự bảo trợ của Mỹ luôn có điều kiện. Hòa bình bằng sức mạnh — triết lý nhất quán của ông từ nhiệm kỳ đầu đến nay.

Kết: Zelensky nên đọc đúng ván cờ

Thảm đỏ ở London thật đẹp, nhưng Volodymyr Zelensky cần tỉnh táo nhận ra: mọi con đường dẫn đến hòa bình thực sự đều phải đi qua Washington. Vũ khí tầm xa, dữ liệu tình báo, hệ thống Starlink — tất cả những thứ giữ Ukraine đứng vững đều nằm trong tay người Mỹ.

Đốt cầu với Donald Trump lúc này là canh bạc nguy hiểm. Nước đi khôn ngoan nhất của Kyiv không phải lên truyền hình than thở bị "phản bội", mà là nắm lấy bàn tay đang chìa ra của ông Trump — dù bàn tay ấy có thô ráp — để biến sức ép thành thỏa thuận ngừng bắn có lợi nhất cho Ukraine.