Trump siết chặt Washington trước bầu cử giữa kỳ: Mắng thẩm phán "chính trị", dọa kiện California gian lận phiếu, SEC chỉ cần một phiếu là quyết

Tổng thống Donald Trump đang tung đòn tổng lực siết chặt bộ máy Washington trước ngày bầu cử giữa kỳ 3/11: công khai mắng các thẩm phán "chính trị" cản trở lệnh hành pháp, để Bộ Tư pháp ra tối hậu thư 48 giờ buộc California rà soát phiếu bầu, và cải tổ SEC theo hướng quyết đoán chưa từng có.

Trump nổi giận: Thẩm phán "chính trị" đang cản trở nước Mỹ

Tổng thống Donald Trump vừa có những phát biểu nảy lửa nhắm vào giới thẩm phán liên bang, sau khi hàng loạt lệnh hành pháp của ông bị tòa án chặn lại. Trên Truth Social, ông viết: "Hàng tỷ USD gian lận, lãng phí và lạm dụng đã được phát hiện trong cuộc điều tra bộ máy chính phủ vận hành kém cỏi của chúng ta. Giờ đây một số nhà hoạt động và những thẩm phán chính trị hóa cao độ lại muốn chúng ta chậm lại, hoặc dừng lại."

Theo truyền thông Mỹ, chỉ trong ngày thứ Hai đã có 5 thẩm phán ban hành lệnh cấm tạm thời nhằm vào các sắc lệnh của ông Trump — gồm đóng băng chi tiêu chính phủ, sa thải công chức và hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. Bộ Tư pháp đã lên án những phán quyết này là "sự vượt quyền tư pháp không thể chấp nhận được".

Điều khiến ông Trump bức xúc là các vụ kiện — do công đoàn, tổ chức dân quyền và các bang Dân chủ khởi xướng — đã khiến hơn một chục sắc lệnh bị đình trệ. Trớ trêu thay, một số phán quyết lại đến từ chính những thẩm phán do ông bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu.

Cuộc chiến với báo chí: Thẩm phán Kelly gia hạn lệnh, DOJ kháng cáo

Một mặt trận nóng bỏng khác là cuộc đối đầu với ba hãng tin CNN, MS NOW và Politico. Sau khi ông Trump thu hồi thẻ báo chí của các hãng này vì đăng tải điều ông gọi là "tin giả", Thẩm phán liên bang Timothy Kelly — người do chính ông Trump bổ nhiệm — đã gia hạn lệnh cấm Nhà Trắng thực thi lệnh cấm, cho rằng các hãng tin có khả năng thắng kiện về quyền tự do ngôn luận.

Trong phán quyết đêm thứ Ba, thẩm phán Kelly còn cho rằng lệnh cấm của ông Trump cấu thành "phân biệt đối xử về quan điểm". Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận lo ngại của Tổng thống về tính chính xác của báo chí không phải là vô căn cứ.

Phản ứng của Nhà Trắng cứng rắn không kém: "Tin giả không có quyền đòi một chỗ trong Phòng Bầu dục. Chúng tôi sẽ kháng cáo." Ngày 14/10, Bộ Tư pháp đã nộp đơn kháng cáo lên Tòa phúc thẩm liên bang khu vực D.C.

Tối hậu thư 48 giờ cho California: "Phiếu của công dân không thể bị vô hiệu"

Trong khi đó, Bộ Tư pháp Mỹ đã mở một mặt trận hoàn toàn mới: gửi tối hậu thư 48 giờ cho bang California về nghi vấn cử tri không phải công dân.

Bộ Tư pháp yêu cầu California: ngừng gửi phiếu bầu qua thư cho những người trong danh sách cho đến khi xác minh quốc tịch, tách riêng các phiếu đã gửi về, và tạm dừng kiểm phiếu đối với các lá phiếu này.

"Cho phép người không phải công dân bỏ phiếu sẽ vô hiệu hóa lá phiếu của công dân," Quyền Thứ trưởng Tư pháp R. Trent McCotter viết trong thư. Nếu California từ chối, Bộ Tư pháp "sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tìm kiếm biện pháp khẩn cấp" từ tòa án. Người phát ngôn Kiersten Pels khẳng định: "Luật liên bang rất rõ ràng: chỉ công dân Mỹ mới được bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang."

Động thái này diễn ra đúng lúc California đã bắt đầu gửi phiếu cho hơn 20 triệu cử tri từ ngày 5/10 — đòn phủ đầu của chính quyền Trump nhằm ngăn chặn gian lận bầu cử trước giờ G.

16 vụ án hình sự mới: Thông điệp răn đe

Không chỉ dừng ở tối hậu thư, Bộ Tư pháp còn tung đòn răn đe: các công tố viên liên bang vừa công bố 16 vụ án hình sự mới trong ngày thứ Hai, liên quan đến cáo buộc cử tri không phải công dân bỏ phiếu hoặc đăng ký gian lận.

Thông điệp rất rõ: chính quyền Trump nghiêm túc bảo vệ tính toàn vẹn bầu cử, và bất kỳ ai dám gian lận sẽ đối mặt với pháp luật liên bang.

SEC cải tổ gây sốc: Chỉ cần một ủy viên là quyết được

Một diễn biến ít được chú ý nhưng ý nghĩa sâu xa: Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) vừa âm thầm thông qua quy định cho phép ra quyết định chính sách và thực thi pháp luật chỉ với một ủy viên duy nhất có mặt, thay vì hai hoặc ba người như trước.

Quy định được chốt ngày 2/10 với lý do "thúc đẩy tính linh hoạt và dứt khoát". Nhưng giới quan sát đều hiểu đây là một phần trong chiến lược lớn của chính quyền Trump: đưa các cơ quan quản lý vốn hoạt động độc lập về dưới sự kiểm soát của nhánh hành pháp, theo học thuyết "hành pháp thống nhất" — Tổng thống phải kiểm soát toàn bộ nhánh hành pháp.

Tờ Barron's nhận định: thay đổi này khiến SEC trở thành "công cụ dễ uốn nắn hơn của bất kỳ tổng thống nào đương nhiệm", thay vì cơ quan lưỡng đảng như Quốc hội mong muốn. Các quy tắc có thể được thông qua hoặc bãi bỏ, các vụ kiện được khởi xướng hoặc dàn xếp — mà không cần tranh luận.

Xu hướng chung: "Một người quyết" lan khắp Washington

SEC không phải trường hợp đơn lẻ. Tại Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), Chủ tịch Michael Selig hiện là thành viên duy nhất trong hội đồng 5 người do Quốc hội thiết kế — giúp ông thúc đẩy nhiều sáng kiến chính sách lớn mà không cần tham vấn đa chiều.

Từ góc nhìn của Nhà Trắng, đây chính là cách phá vỡ bế tắc quan liêu: khi các cơ quan tê liệt vì thiếu người hoặc chia rẽ, một cơ chế quyết đoán giúp chính phủ hành động nhanh vì lợi ích quốc gia.

Kết: Trump đang "dọn dẹp đầm lầy" bằng hành động

Nhìn tổng thể ba mặt trận — tư pháp, bầu cử và quản lý tài chính — có thể thấy chiến lược nhất quán của Donald Trump trước bầu cử giữa kỳ: không còn kiên nhẫn với rào cản quan liêu, ông dùng mọi công cụ pháp lý để giành lại quyền kiểm soát Washington về cho người dân Mỹ.

Phe đối lập gọi đây là "tập trung quyền lực nguy hiểm". Nhưng với những cử tri đã chán ngấy một bộ máy ì ạch — nơi thẩm phán chặn mọi cải cách, nơi kẽ hở bầu cử bị lờ đi — thì đây chính là "dọn dẹp đầm lầy" bằng hành động.

Ngày 3/11 đang đến gần. Ông Trump đặt cược rằng cử tri Mỹ muốn một Tổng thống hành động quyết đoán hơn là một Washington lễ nghi mà bất lực.