Trump "nổi giận" với Iran trước bầu cử giữa kỳ: Thề đánh mạnh nếu Tehran nhắm tàu thuyền, nhưng cam kết không tấn công trước 3/11

Tổng thống Donald Trump vừa tung đòn cảnh cáo đanh thép tới Tehran sau khi Iran leo thang tấn công tàu thuyền ở eo biển Hormuz: "Hãy chờ xem chúng ta sẽ làm gì với Iran. Chúng ta sẽ đánh họ mạnh." — nhưng đồng thời ông khẳng định sẽ không phát động tấn công mới trước ngày bầu cử giữa kỳ 3/11.

Lời đe dọa đanh thép tại Alaska: "Chúng ta sẽ đánh họ mạnh"

Tối 13/10, trong cuộc vận động cho Thượng nghị sĩ Cộng hòa Dan Sullivan tại thành phố Wasilla, bang Alaska, Tổng thống Donald Trump đã dành những lời lẽ cứng rắn nhất từ trước đến nay cho Iran. Trước hàng nghìn người ủng hộ, ông tuyên bố: "Hãy chờ xem chúng ta sẽ làm gì với Iran. Chúng ta sẽ đánh họ mạnh. Hãy chờ xem chúng ta sẽ làm gì với Iran, vì chúng ta đã chịu đựng đủ rồi."

Ông Trump còn khẳng định các cơ sở hạt nhân của Iran hiện "bị chôn vùi dưới hàng nghìn tấn đá", và Tehran từng chỉ còn cách chế tạo vũ khí hạt nhân đúng hai tuần. "Chúng từng là kẻ bắt nạt ở Trung Đông, nhưng giờ thì không còn nữa," ông nói.

Iran giở chiêu mới ở Hormuz: 12 tàu bị tấn công trong một tuần

Nguyên nhân trực tiếp khiến ông Trump nổi giận là đợt leo thang nguy hiểm của Tehran trên mặt trận hàng hải. Theo hãng tin Reuters dẫn lời hai quan chức cấp cao Iran, Tehran đã triển khai chiến thuật tấn công mới nhắm vào tàu thuyền qua eo biển Hormuz từ khoảng 10 ngày qua, với mục tiêu giữ giá dầu ở mức cao và gây sức ép lên Washington trước thềm bầu cử giữa kỳ Mỹ.

Cơ quan Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết ít nhất 12 tàu đã bị tấn công ở trong và quanh eo biển Hormuz chỉ trong một tuần qua. Riêng ngày Chủ nhật đã có 6 tàu bị đánh — gồm 5 tàu chở dầu và 1 tàu container. Năm vụ xảy ra ngay trong eo biển, một vụ gần khu neo đậu Sohar của Oman.

Một quan chức Iran được Reuters dẫn lời thừa nhận thẳng thừng: "Mục tiêu là làm thất bại nỗ lực của Mỹ và đồng minh nhằm kéo giá dầu toàn cầu xuống." Nói cách khác, Iran đang công khai dùng giá năng lượng làm vũ khí chính trị chống lại nước Mỹ.

Cam kết không tấn công trước 3/11: Nghệ thuật "vừa đấm vừa xoa"

Dù lời lẽ cứng rắn, ông Trump đồng thời giữ một cam kết chiến lược quan trọng: Mỹ sẽ không phát động các đợt tấn công quân sự mới vào Iran trước ngày bầu cử giữa kỳ. Trong bài đăng trên Truth Social, ông viết: "Chúng ta đang có những cuộc thảo luận hiệu quả với Cộng hòa Hồi giáo Iran. Chúng ta sẽ không tấn công Iran vào bất kỳ thời điểm nào trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11. IRAN SẼ KHÔNG CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN!"

Đây chính là nghệ thuật đàm phán bậc thầy của Donald Trump: một tay giơ cao cây gậy — đe dọa đánh mạnh, duy trì phong tỏa hải quân toàn diện quanh các cảng Iran với khoảng một chục tàu chiến Mỹ đang trực chiến; một tay chìa củ cà rốt — để ngỏ cánh cửa ngoại giao và cho Tehran cơ hội xuống thang trước khi quá muộn.

Cách tiếp cận này hoàn toàn khác với những cuộc chiến tranh triền miên mà các chính quyền tiền nhiệm sa lầy. Ông Trump không muốn một cuộc chiến mới trước bầu cử — nhưng ông cũng không cho phép Iran coi sự kiềm chế của Mỹ là dấu hiệu yếu đuối. Thông điệp gửi tới Tehran rất rõ: hãy đàm phán nghiêm túc, hoặc đối mặt với hậu quả khôn lường sau ngày 3/11.

"Chúng ta có thể kết thúc rất nhanh": Đòn tâm lý chiến

Tại cuộc vận động ở Tennessee trước đó, ông Trump đã hé lộ phần nào tính toán của mình: "Có lẽ họ sẽ làm thêm chút gì đó trước bầu cử, nghĩ rằng điều đó sẽ làm tổn thương chúng ta. Nhưng chúng ta có thể kết thúc mọi chuyện rất nhanh." Ông cho biết lực lượng liên minh đã đánh chìm 159 tàu Iran kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2 — con số cho thấy cán cân quân sự nghiêng hẳn về phía Mỹ.

Cuộc chiến 7 tháng: Cái giá 3 tỷ USD mỗi tháng

Xung đột Mỹ-Iran bùng phát từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel phát động các đợt tấn công vào Iran. Đến nay cuộc chiến đã kéo dài 7 tháng, tiêu tốn của Washington khoảng 3 tỷ USD mỗi tháng — gánh nặng ngân sách khổng lồ giữa lúc cử tri lo lắng về lạm phát.

Chính vì vậy, cuộc chiến đã trở thành điểm yếu mà phe Dân chủ khai thác triệt để trước bầu cử giữa kỳ. Giá xăng dầu tăng cao khiến nhiều cử tri đặt câu hỏi liệu ông Trump có phá vỡ cam kết tránh xa "những cuộc chiến tranh mãi mãi" hay không.

Ông Trump hiểu rõ bài toán này hơn ai hết. Đó là lý do ông vừa phải thể hiện sự cứng rắn không khoan nhượng với Tehran — để cử tri thấy ông bảo vệ lợi ích Mỹ — vừa phải tránh để xung đột leo thang thành một cuộc chiến toàn diện trước ngày bỏ phiếu. Cân bằng giữa hai yêu cầu này đòi hỏi bản lĩnh của một nhà lãnh đạo thực thụ, và ông Trump đang chứng minh mình có đủ bản lĩnh đó.

Tehran đang "tự đào hố chôn mình"

Nhìn từ góc độ chiến lược, hành động của Iran lúc này chẳng khác nào "tự đào hố chôn mình". Bằng cách công khai thừa nhận dùng tấn công tàu thuyền để thao túng giá dầu và can thiệp bầu cử Mỹ, Tehran đã tự biến mình thành kẻ thù chung của cả thế giới văn minh.

Hơn nữa, mỗi tàu bị tấn công là một bằng chứng nữa cho thấy Tehran không thể tin tưởng được trong đàm phán — và là lý do nữa để cộng đồng quốc tế ủng hộ lập trường cứng rắn của ông Trump.

Kết: Sau 3/11, Tehran hãy coi chừng

Tổng thống Trump đã vạch rõ lằn ranh đỏ: không tấn công trước bầu cử, nhưng sau ngày 3/11, mọi lựa chọn đều nằm trên bàn. Với 159 tàu Iran đã bị đánh chìm, hạm đội Mỹ áp sát vùng Vịnh và nền kinh tế Tehran đang sụp đổ, cán cân quyền lực hoàn toàn nghiêng về Washington.

Tehran có hai con đường: hoặc ngồi vào bàn đàm phán nghiêm túc, từ bỏ tham vọng hạt nhân và chấm dứt khủng bố hàng hải; hoặc tiếp tục leo thang và đối mặt với một đòn "đánh mạnh" đúng như lời ông Trump đã thề. Lịch sử đã chứng minh: khi Donald Trump nói "hãy chờ xem", đối thủ của ông nên lo sợ thật sự. Ngày 3/11 sẽ đến, và sau đó, Iran sẽ phải trả lời cho những gì mình đã gây ra.