Putin khoác quân phục vỗ bàn tuyên bố sốc: "vùng an ninh" 660 km cắm sâu vào lãnh thổ Ukraine KHÔNG ĐÀM PHÁN — đòn đánh thẳng vào nỗ lực hòa bình của Trump; Romania bắn rơi 2 drone Nga, NATO họp khẩn 20/10

Trong lúc Tổng thống Donald Trump dồn mọi sức ép ngoại giao để buộc Moscow và Kyiv ngồi vào bàn đàm phán, Tổng thống Nga Vladimir Putin bất ngờ khoác quân phục xuất hiện tại sở chỉ huy, vỗ bàn tuyên bố Nga sẽ lập "vùng an ninh" dài 660 km cắm sâu vào lãnh thổ Ukraine — và đó là điều "không đàm phán".

Tuyên bố gây chấn động tại sở chỉ huy

Thứ Sáu, ngày 16/10, trong đoạn phát biểu được truyền hình trực tiếp từ một sở chỉ huy quân sự, ông Putin — hiếm khi mặc quân phục — xuất hiện với giọng điệu diều hâu và đầy tự tin trước các sĩ quan cấp cao. Ông tuyên bố lực lượng vũ trang Nga không chỉ có nhiệm vụ đẩy lùi đối phương khỏi lãnh thổ Nga mà còn phải "thiết lập vùng an ninh trên lãnh thổ lân cận", và nhiệm vụ này "đang được thực hiện thành công".

"Mục tiêu của chúng ta là bảo đảm an ninh tuyệt đối cho các vùng biên giới của Nga trong tương lai, và chúng ta không có kế hoạch đưa vấn đề này ra làm chủ đề cho các cuộc đàm phán hòa bình tiềm tàng với Ukraine", ông Putin nói.

Theo hãng tin Reuters, đây là lần đầu tiên ông Putin nói rõ quy mô cụ thể của "vùng an ninh" này, cũng là lần đầu tiên ông công khai tuyên bố nó sẽ nằm ngoài mọi cuộc đàm phán. Trước đây, ông từng nhiều lần nhắc đến ý tưởng vùng đệm biên giới, nhưng chưa bao giờ vẽ ra ranh giới cụ thể đến vậy.

Ông Putin cho biết động thái này là để đáp trả cuộc đột kích của Ukraine vào tỉnh Kursk của Nga trong giai đoạn 2024-2025 — cuộc xâm nhập lãnh thổ Nga đầu tiên của một đội quân nước ngoài kể từ Thế chiến II, khiến Moscow mất mặt nặng nề.

"Vùng an ninh" 660 km thực chất là gì?

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov sau đó tiết lộ thêm chi tiết: vùng an ninh dự kiến trải dài 660 km (khoảng 410 dặm) dọc biên giới, trong đó 70% hiện đã nằm dưới sự kiểm soát của Nga. Tuy nhiên, ông Peskov không nói rõ vùng này sẽ cắm sâu bao nhiêu km vào lãnh thổ Ukraine.

Điều đáng chú ý: để tạo ra vùng an ninh này, Nga sẽ phải cắt đất từ hai tỉnh Sumy và Kharkiv của Ukraine — những khu vực không nằm trong số các vùng lãnh thổ mà Moscow đã tuyên bố sáp nhập kể từ khi phát động chiến dịch quân sự năm 2022. Nói cách khác, đây là một yêu sách lãnh thổ hoàn toàn mới, được đặt ra ngay trước thềm bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào.

Cùng ngày, ông Putin cũng khoe rằng lực lượng Nga chỉ còn chưa đầy 10% diện tích tỉnh Donetsk chưa chiếm được — một trong những mục tiêu then chốt — và 16,5% diện tích tỉnh Zaporizhzhia vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát. Thông điệp rất rõ ràng: Moscow tin rằng mình đang thắng trên chiến trường, và vì thế có quyền đặt điều kiện trên bàn đàm phán.

Đòn đánh thẳng vào nỗ lực hòa bình của Trump

Tuyên bố của ông Putin được đưa ra vào thời điểm cực kỳ nhạy cảm trong ngoại giao. Chỉ một tuần trước, thỏa thuận bán dầu diesel của Nga cho Mỹ đã nhận được sự ủng hộ công khai của Tổng thống Trump, đồng thời khiến quan hệ giữa ông Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết.

Chủ nhật tuần trước, ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng Nga và Ukraine đã đồng ý ngừng bắn ngay lập tức đối với các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng của nhau — một bước đi do Mỹ làm trung gian nhằm hạn chế các đòn đánh qua lại vào nhà máy điện, lọc dầu và các cơ sở liên quan. Ông Zelensky sau đó cho biết Kyiv sẵn sàng ngừng đánh các nhà máy lọc dầu của Nga nếu Moscow ngừng tấn công hạ tầng năng lượng của Ukraine, nhấn mạnh mọi giảm leo thang phải có tính đối ứng và được bảo đảm.

Ông Peskov xác nhận các cuộc tiếp xúc với Mỹ về đề xuất ngừng bắn năng lượng vẫn đang diễn ra. Nhưng tuyên bố "không đàm phán" về vùng an ninh 660 km chẳng khác nào một gáo nước lạnh dội thẳng vào nỗ lực hòa bình mà ông Trump đang dồn sức thúc đẩy — một nỗ lực mà Nhà Trắng xem là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại nhiệm kỳ hai.

"Họ ra tay trước" — lời biện minh của Moscow

Một ngày trước tuyên bố gây sốc, ông Putin đã phát biểu qua video tại diễn đàn Business Russia, cho rằng Moscow chỉ đang "đáp trả" các cuộc tấn công của Ukraine vào hạ tầng năng lượng và các nền tảng thương mại điện tử của Nga như Wildberries và Ozon.

"Họ đã ra tay trước, và chúng ta bắt đầu đáp trả. Giờ đây họ lại phàn nàn về các đòn đánh vào những loại cơ sở khác, bao gồm hạ tầng năng lượng và trung tâm dữ liệu. Chính họ đã khởi đầu. Lẽ ra họ không nên làm vậy. Họ nên suy nghĩ kỹ về hậu quả trước khi hành động", ông Putin nói, đồng thời cáo buộc Kyiv tìm cách lôi kéo phương Tây gây sức ép buộc Moscow ngừng các đòn trả đũa.

Ông Putin cũng cho biết Ukraine đã cố tấn công một số nhà máy lọc dầu của Nga vào hôm thứ Tư, một số cơ sở bị trúng đạn nhưng thiệt hại "không đáng kể". Lời lẽ này cho thấy Moscow không hề có ý định xuống thang, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn năng lượng mà ông Trump vừa công bố.

Biển Đen bùng lửa: Romania bắn rơi 2 drone Nga, NATO họp khẩn ngày 20/10

Trong khi đó, mặt trận Biển Đen cũng đang nóng lên từng giờ. Chiều thứ Bảy 17/10, hai tiêm kích F-16 của Không quân Romania đã bắn rơi hai máy bay không người lái xâm nhập trái phép không phận nước này trên vùng biển lãnh hải Biển Đen.

Theo Bộ Quốc phòng Romania, hai chiếc F-16 làm nhiệm vụ cảnh giới đã cất cánh từ căn cứ không quân Borcea lúc 17h43 sau khi radar phát hiện một nhóm mục tiêu bay cách đảo Rắn khoảng 120 km về phía đông, hướng về phía tây nam. Chiếc drone đầu tiên xâm nhập không phận Romania lúc 17h59 và bị bắn hạ chỉ hai phút sau đó, cách mũi Sulina khoảng 25 km về phía đông nam. Chiếc thứ hai xâm nhập lúc 18h01 và bị tiêu diệt lúc 18h05, cách Sulina khoảng 20 km về phía đông. Cả hai được xác định là drone tấn công phản lực thuộc họ Geran của Nga.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu: radar Romania đã ghi nhận bốn vụ xâm nhập ngắn hồi đầu tuần mà không có hành động đánh chặn. Ngoại trưởng Romania Oana Toiu tuyên bố trên mạng xã hội X: "Biển Đen sẽ an toàn trở lại", đồng thời nhấn mạnh Biển Đen là "động mạch hàng hải quan trọng cho xuất khẩu ngũ cốc, năng lượng và hàng công nghiệp toàn cầu".

Bà Toiu cho biết Romania đã báo cáo đầy đủ cho các đồng minh NATO và đối tác EU, đồng thời theo sáng kiến của Bucharest, Hội đồng Bắc Đại Tây Dương sẽ tổ chức một phiên họp chuyên đề vào thứ Ba, ngày 20/10, để thảo luận về phòng thủ và răn đe ở Biển Đen. Romania và Bulgaria cũng đang phối hợp chặt chẽ để tăng cường an ninh hàng hải khu vực.

Kyiv cảnh báo: tên lửa từ Belarus, đêm 17/10 rực lửa

Từ phía Kyiv, Tổng thống Zelensky đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: Nga đang muốn triển khai các hệ thống tên lửa đạn đạo trên lãnh thổ Belarus để tấn công miền tây Ukraine, đặc biệt là các tỉnh Lviv và Transcarpathia — những khu vực vốn được xem là "hậu phương an toàn" suốt hơn ba năm chiến sự.

Cùng lúc, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn trong đêm 17/10, đánh trúng nhà máy thép ArcelorMittal ở Kryvyi Rih — một trong những trung tâm sản xuất thép lớn nhất Ukraine, đã phải ngừng hoạt động từ tháng 9 sau hàng loạt đòn tên lửa đạn đạo — cùng một trạm biến áp ở Zhytomyr và một tàu hàng trên Biển Đen.

Tỉnh Vinnytsia hứng chịu một trong những đợt tấn công dữ dội nhất kể từ đầu cuộc chiến: 24 drone Nga bị bắn hạ trên bầu trời tỉnh này trong 24 giờ, nhưng hạ tầng dân sự và trọng yếu vẫn bị hư hại, 6 người bị thương. Nhà máy thép Zaporizhstal bị đánh lần thứ năm — 6 tên lửa đạn đạo trong đợt này, nâng tổng số lên 23 quả qua 5 đợt tấn công. Tại Kherson, bom lượn của Nga rơi trúng khu dân cư khiến 2 người thiệt mạng, trong đó có một bé gái 11 tuổi, và 13 người bị thương.

Một báo cáo nhân quyền của Liên Hợp Quốc công bố hôm thứ Sáu càng làm rõ cái giá của chiến sự: ít nhất 328 dân thường thiệt mạng và 2.105 người bị thương chỉ trong tháng 9 — cao hơn 85% so với cùng kỳ năm ngoái.

Hòa bình còn xa vời?

Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, chỉ trong 24 giờ qua đã diễn ra 238 cuộc giao tranh trên toàn tuyến, Nga thực hiện 71 cuộc không kích, phóng 7.433 drone tấn công và khoảng 2.700 đợt pháo kích. Hôm nay là ngày thứ 1.697 của cuộc xâm lược toàn diện.

Tuyên bố "vùng an ninh không đàm phán" của ông Putin đã dựng thêm một bức tường mới trên con đường hòa bình mà Tổng thống Trump đang nỗ lực xây dựng. Một bên muốn đóng băng xung đột để đàm phán, một bên muốn mở rộng yêu sách lãnh thổ ngay trước khi ngồi vào bàn. Khoảng cách giữa hai lập trường chưa bao giờ lớn đến thế — và cả thế giới đang dõi theo từng bước đi tiếp theo của Washington.