PHIẾU QUA THƯ GIẢM 35%: Cử tri Mỹ đổ ra phòng phiếu sớm, Dân chủ mất niềm tin vào bưu điện!

Nước Mỹ đang đổi cách đi bầu, và người làm nên sự thay đổi đó, dù muốn hay không, chính là Tổng thống Trump. Tính đến ngày 29/10, khoảng 42 triệu cử tri Mỹ đã bỏ phiếu trong kỳ bầu cử giữa kỳ 2026, nhỉnh hơn cùng thời điểm của kỳ giữa kỳ 2022. Nhưng điều đáng nói không nằm ở tổng số phiếu, mà nằm ở cách người ta bỏ phiếu: ngày càng ít người gửi phiếu qua thư, ngày càng nhiều người xếp hàng trực tiếp tại các điểm bỏ phiếu sớm. Một cuộc cách mạng thầm lặng về thói quen bầu cử đang diễn ra ngay trước ngày bầu cử 3/11, và nó có dấu ấn rõ ràng của những năm tháng Trump liên tục tấn công hình thức bỏ phiếu qua thư.

Ba bang chiến trường cho thấy sự thay đổi rõ nhất. Ở North Carolina, Georgia và Wisconsin, tính trung bình, bỏ phiếu trực tiếp sớm tăng 35% so với năm 2022, trong khi bỏ phiếu qua thư và thùng phiếu giảm khoảng 35%. Các chuyên gia bầu cử cho rằng có nhiều nguyên nhân chồng lên nhau, nhưng hai nguyên nhân lớn nhất thì ai cũng thấy: đại dịch COVID đã qua đi, và thông điệp của Trump về bỏ phiếu qua thư đã thấm sâu vào cử tri suốt nhiều năm.

North Carolina là ví dụ điển hình nhất. Tổng số phiếu bầu sớm ở bang này tăng 35% so với 2022, chủ yếu nhờ bỏ phiếu trực tiếp tại điểm bầu, tăng tới 41%, trong khi bỏ phiếu qua thư giảm 33%. Số đơn xin phiếu bầu qua thư cũng rơi từ khoảng 207.000 năm 2022 xuống còn khoảng 140.000 năm nay, giảm 32%, và mức giảm lớn nhất nằm ở phía cử tri Dân chủ: tính đến giữa tháng 10, đơn xin phiếu qua thư của cử tri Dân chủ đã giảm 41% so với cùng kỳ 2022. Đây là một nghịch lý đáng chú ý, vì chính cử tri Dân chủ từng là nhóm dùng phiếu qua thư nhiều nhất thời COVID, nay lại là nhóm rời bỏ hình thức này nhanh nhất.

Georgia và Wisconsin kể cùng một câu chuyện với những sắc thái riêng. Ở Georgia, số người đến điểm bỏ phiếu sớm tăng 10% so với 2022, trong khi bỏ phiếu qua thư giảm tới 47%. Ở Wisconsin, bỏ phiếu trực tiếp tăng 53% và số phiếu qua thư được gửi trả lại giảm 22%. Pennsylvania thì cho thấy bức tranh phức tạp hơn: tính đến 28/10, đơn xin phiếu qua thư của cử tri Dân chủ chỉ giảm chưa tới 14% so với cùng kỳ 2022, trong khi đơn của cử tri độc lập và Cộng hòa ngang bằng hoặc nhỉnh hơn một chút. Nghĩa là sự sụt giảm phiếu qua thư là xu hướng toàn quốc, chỉ khác nhau về tốc độ ở từng bang.

Để hiểu cú đảo chiều này, phải quay lại thời COVID. Năm 2020, khi đại dịch ở đỉnh điểm, khoảng 43% cử tri Mỹ bỏ phiếu qua thư. Đến năm 2024, con số đó đã rơi xuống 30%. Các nhà nghiên cứu giải thích rằng hai đảng đã phản ứng khác nhau với COVID, và từ đó hình thành hai thói quen khác nhau: nhiều cử tri Dân chủ chọn phiếu qua thư năm 2020 rồi giữ thói quen đó, còn nhiều cử tri Cộng hòa nghe theo Trump, từ chối phiếu qua thư và đi bầu trực tiếp sớm, rồi cũng giữ thói quen đó.

Một thăm dò mới đã đo được sự lung lay đó bằng con số. Năm nay chỉ còn 15% cử tri Dân chủ nói họ dự định bỏ phiếu qua thư, giảm 6 điểm so với năm 2024, và niềm tin của cử tri Dân chủ vào việc bỏ phiếu qua thư đã rơi từ 85% năm 2024 xuống còn 64%. Một cử tri ở Greenfield, Wisconsin, nói thẳng rằng khi bỏ phiếu vào thùng thư, cô không biết liệu lá phiếu có được tính hay không, và từ nay cô sẽ chỉ bỏ phiếu trực tiếp. Niềm tin vào Bưu điện Mỹ cũng đang giảm vì các đợt cắt giảm ngân sách đã khiến nhiều phiếu qua thư bị trả lại do chậm giao.

Vai trò của Trump trong sự thay đổi này là điều mà các chuyên gia không né tránh. Ông đã nhiều lần tấn công bỏ phiếu qua thư là đầy gian lận, dù chính ông cũng từng bỏ phiếu bằng hình thức này, và đã cố gắng hạn chế hình thức này bằng sắc lệnh hành pháp trong kỳ bầu cử này. Nỗ lực gần nhất, cho Bưu điện Mỹ thêm quyền quản lý phiếu bầu qua thư, đã bị Tòa án Tối cao chặn lại vào tháng 9. Nhưng dù nỗ lực pháp lý thất bại, thông điệp thì đã thắng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo không nên quy mọi thứ cho một nguyên nhân duy nhất. Một hiệu ứng đã được ghi nhận trên toàn thế giới là hiệu ứng người thắng-kẻ thua trong niềm tin bầu cử: cử tri của đảng thua trong kỳ bầu cử gần nhất, trong trường hợp này là Dân chủ, thường giảm niềm tin vào bầu cử. Cộng thêm nỗi lo về bưu điện, sự kết thúc của COVID, và việc nhiều bang thay đổi luật lệ, tất cả hợp lại thành một cơn bão hoàn hảo đẩy cử tri ra khỏi thùng thư và đến thẳng phòng phiếu.

Với phe Cộng hòa và Tổng thống Trump, sự dịch chuyển này mang một ý nghĩa chiến lược rất lớn trước ngày 3/11. Trong nhiều năm, nỗi lo lớn nhất của phe Cộng hòa là cử tri của mình chờ đến ngày bầu cử mới đi bầu, trong khi cử tri Dân chủ đã bỏ phiếu sớm từ nhiều tuần trước, tạo ra lợi thế tâm lý và con số ban đầu cho đối thủ. Nay khi ngày càng nhiều cử tri, kể cả cử tri Dân chủ, chọn bỏ phiếu trực tiếp sớm, thì lợi thế đó đang bị bào mòn.

Câu hỏi cuối cùng dành cho ngày 3/11 không phải là có bao nhiêu người đi bầu, mà là những người đi bầu đó sẽ bầu bằng cách nào, và lá phiếu của họ có đến được nơi cần đến hay không. Khi 42 triệu phiếu đã được bỏ mà tỷ lệ phiếu qua thư vẫn tiếp tục rơi, thì bức tranh của kỳ bầu cử này đã khác hẳn với năm 2020 và cả năm 2022. Một nước Mỹ mà cử tri xếp hàng trực tiếp thay vì tin vào thùng thư là một nước Mỹ mà thông điệp của Trump đã đi vào đời sống thường ngày, sâu hơn bất kỳ sắc lệnh nào.