Donetsk rực lửa: Nga lấn thêm 2 làng, Ukraine bác tin mất 6.500 km²

Cuộc chiến ở Donetsk đang bước vào giai đoạn giằng co từng mét đất đẫm máu nhất: quân Nga vừa lấn thêm vào 2 ngôi làng, trong khi Kyiv nổi giận bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Putin rằng Moscow đã chiếm 6.500 km² lãnh thổ từ đầu năm, gọi đó là "dối trá trắng trợn". Giữa những con số bay qua bay lại, sự thật trên mặt đất chỉ có một: 187 trận đánh nổ ra chỉ trong 24 giờ.

Nga lấn từng bước ở Kramatorsk và Pokrovsk

Theo DeepState — nhóm phân tích tình báo nguồn mở uy tín của Ukraine — lực lượng Nga đã tiến vào làng Rai-Oleksandrivka thuộc vùng Kramatorsk và đang áp sát làng Vilne gần Pokrovsk. Đây là hai hướng tiến công trọng điểm mà Moscow dồn lực suốt nhiều tháng qua: Kramatorsk là trung tâm hậu cần lớn cuối cùng của Ukraine ở vùng Donetsk, còn Pokrovsk là nút giao đường sắt chiến lược mà Nga quyết chiếm bằng mọi giá.

Chiến thuật của Nga không có gì mới nhưng hiệu quả: pháo kích dọn đường, bộ binh tiến từng nhóm nhỏ, chấp nhận tổn thất lớn để đổi lấy từng con phố, từng ngôi làng. Mỗi bước tiến chỉ vài trăm mét, nhưng tích lũy theo tháng, bản đồ chiến sự vẫn đang nhích dần về phía tây.

Với Ukraine, bài toán ở Donetsk là bài toán không có đáp án đẹp. Rút lui để bảo toàn lực lượng thì mất đất và mất luôn vị thế đàm phán; giữ từng vị trí đến cùng thì binh sĩ bị bào mòn trong những trận địa pháo mà Nga nắm ưu thế hỏa lực vượt trội. Các đơn vị Ukraine tại đây đã chiến đấu trong tình trạng thiếu đạn pháo và thiếu quân luân phiên suốt nhiều tháng, trong khi phía sau họ, hệ thống phòng thủ thứ hai và thứ ba vẫn đang được đào đắp ngày đêm quanh Kramatorsk và Sloviansk — tuyến xương sống cuối cùng của Ukraine tại Donbas.

Nếu Rai-Oleksandrivka và Vilne lần lượt thất thủ, áp lực sẽ chuyển thẳng lên vành đai Kramatorsk–Sloviansk, nơi sinh sống của hàng trăm nghìn dân thường chưa di tản. Đó là lý do mỗi ngôi làng nhỏ, vô danh trên bản đồ thế giới, lại được cả hai bên tranh giành bằng cái giá đắt đến vậy: chúng là những mắt xích trong sợi xích phòng thủ mà nếu đứt một mắt, cả tuyến có thể sụp theo hiệu ứng domino.

Cuộc chiến con số: 6.500 km² thật hay giả?

Ngày 16/10, ông Putin tuyên bố quân Nga đã chiếm khoảng 6.500 km² lãnh thổ Ukraine tính từ đầu năm. Tổng tham mưu trưởng Valery Gerasimov còn nói thêm rằng Nga đã kiểm soát 92 khu dân cư kể từ ngày 1/9 và đã tiến ra đến ngoại ô Kramatorsk.

Kyiv phản pháo dữ dội. Phát ngôn viên quân đội Ukraine Andriy Kovalev gọi bản báo cáo của Gerasimov là "dối trá trắng trợn". Phía Ukraine tuyên bố kể từ đầu mùa thu, họ đã giải phóng được nhiều đất hơn số diện tích Nga chiếm mới, và nhấn mạnh thị trấn Dobropillia — từng bị Moscow khoe là đã kiểm soát — vẫn nằm trong tay Ukraine. Trong chiến tranh hiện đại, bản đồ cũng là một mặt trận: ai thuyết phục được dư luận rằng mình đang thắng, người đó có thêm đòn bẩy trên bàn đàm phán.

187 trận đánh trong một ngày

Gạt các tuyên bố sang một bên, số liệu giao tranh cho thấy cường độ khốc liệt không hề giảm. Bộ Tổng tham mưu Ukraine ghi nhận 187 trận đánh trong 24 giờ ngày 21/10. Hướng Pokrovsk nóng nhất với 21 đợt tấn công; hướng Huliaipole có 11 đợt; các hướng Kupiansk và Lyman cộng lại 18 đợt. Đáng chú ý, Kyiv cho biết số lính Nga tự kết liễu tại hướng Huliaipole đang tăng — hệ quả của các đợt tiến công bằng nhóm nhỏ thiếu yểm trợ và mất liên lạc với chỉ huy.

Thống kê tổn thất ngày 22/10 của Ukraine càng cho thấy cái giá khủng khiếp của cuộc chiến: Nga mất thêm 2.250 binh sĩ chỉ trong một ngày, nâng tổng số lên khoảng 1.571.820 người, cùng 44 khẩu pháo bị phá hủy. Dù các con số một phía luôn cần được nhìn nhận thận trọng, nhịp độ tiêu hao này là không thể bền vững với bất kỳ quân đội nào trong dài hạn.

Mỗi ngày giao tranh ở mức này đồng nghĩa hàng nghìn gia đình hai bên nhận tin dữ, hàng chục triệu đô la khí tài bị thiêu rụi, và kho đạn của cả hai quân đội vơi đi với tốc độ mà ngành công nghiệp quốc phòng phía sau phải chạy đua ngày đêm mới bù đắp nổi.

Vì sao từng ngôi làng lại quan trọng đến thế?

Bởi vì trên bàn đàm phán mà Tổng thống Trump đang thúc đẩy, đường chiến tuyến hôm nay chính là biên giới ngày mai. Mỗi làng Nga chiếm thêm trước khi súng ngừng bắn là một quân bài Moscow mang vào phòng họp; mỗi làng Ukraine giữ được là một phần chủ quyền không phải mặc cả. Đó là lý do cả hai bên đang đổ máu cho từng mét đất ở Donetsk — nơi kết cục của cuộc chiến rất có thể được định đoạt không phải bằng một trận đánh lớn, mà bằng hàng trăm trận đánh nhỏ cộng lại.

Cũng phải nói thêm rằng mùa đông sắp đến sẽ là trọng tài tàn nhẫn của mặt trận này. Bùn lầy mùa thu rồi băng giá sẽ làm chậm mọi bước tiến cơ giới, buộc cả hai bên phải chọn: hoặc dồn toàn lực cho một đợt đột phá cuối cùng trước khi đất đóng băng, hoặc chấp nhận tuyến chiến hào hiện tại và chờ kết quả đàm phán. Những gì đang diễn ra ở Rai-Oleksandrivka và Vilne cho thấy Moscow đã chọn phương án thứ nhất — tiến lên từng bước, bất chấp tổn thất, để bước vào mùa đông với bản đồ có lợi nhất có thể.