Bỉ chính thức bàn giao tiêm kích F-16 cho Ukraine tạo bước ngoặt lớn trên bầu trời Đông Âu

Bỉ đã chính thức khởi động quy trình chuyển giao các chiến đấu cơ F-16 thế hệ mới cho Ukraine, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực củng cố năng lực phòng không của Kiev trước thềm mùa đông năm 2026. Đợt bàn giao đầu tiên này bao gồm ba chiếc tiêm kích hoàn chỉnh sẵn sàng chiến đấu và bốn khung máy bay không còn khả năng hoạt động được sử dụng để cung cấp linh kiện thay thế thiết yếu. Đây là một phần trong cam kết dài hạn của Brussels nhằm hỗ trợ quân đội Ukraine duy trì khả năng chiến đấu liên tục trong bối cảnh cuộc xung đột tiêu hao với Nga vẫn đang diễn ra vô cùng khốc liệt. Các linh kiện từ bốn chiếc máy bay rã xác sẽ giúp đội ngũ kỹ thuật của Ukraine nhanh chóng khắc phục các hỏng hóc chiến đấu, tối ưu hóa thời gian bảo dưỡng và duy trì hệ số sẵn sàng chiến đấu cao nhất cho phi đội F-16 đang ngày càng mở rộng của mình.

Sự bổ sung này diễn ra vào thời điểm lực lượng không quân Ukraine đang ghi nhận những thành tích ấn tượng trong việc sử dụng dòng chiến đấu cơ đa năng do phương Tây chế tạo. Tính đến thời điểm hiện tại, các phi đội F-16 của Ukraine đã được ghi nhận bắn hạ hơn 3.150 mục tiêu trên không, trong đó có ít nhất 666 tên lửa hành trình của đối phương. Với khả năng cơ động cao cùng hệ thống radar tầm xa ưu việt, F-16 đã chứng minh được vai trò không thể thay thế trong việc bảo vệ các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng của quốc gia. Sự xuất hiện của dòng máy bay này đã làm thay đổi đáng kể bản đồ kiểm soát không phận, buộc lực lượng không quân Nga phải thận trọng hơn trong các chiến dịch oanh tạc tầm xa và thay đổi chiến thuật tiếp cận chiến trường.

Chương trình chuyển giao vũ khí quy mô lớn này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump đang tiếp tục thúc đẩy các đồng minh NATO tại châu Âu chủ động gánh vác trách nhiệm an ninh khu vực. Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các quốc gia thành viên châu Âu gia tăng ngân sách quốc phòng và hỗ trợ trực tiếp cho các điểm nóng xung đột để san sẻ gánh nặng tài chính với Washington. Sự dẫn dắt và định hướng chiến lược từ chính quyền Tổng thống Trump đã tạo động lực mạnh mẽ để các quốc gia như Bỉ đẩy nhanh tiến trình chuyển giao công nghệ quân sự tiên tiến, đồng thời thiết lập các hành lang hỗ trợ kỹ thuật và hậu cần bền vững cho Ukraine mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn lực trực tiếp từ Mỹ.

Trong chiến lược tác chiến mùa đông năm nay, phía Nga đã thay đổi đáng kể phương thức tấn công khi đưa vào sử dụng hàng loạt dòng máy bay không người lái phản lực thế hệ mới, điển hình là biến thể Geran-5. Những thiết bị bay này sở hữu tốc độ vượt trội và quỹ đạo bay phức tạp hơn nhiều so với các dòng drone cánh quạt trước đây, được thiết kế nhằm mục đích làm quá tải hệ thống phòng không mặt đất và đánh phá trực diện vào mạng lưới điện quốc gia của Ukraine. Để đối phó với mối đe dọa mới này, các phi công F-16 Ukraine đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị phòng không mặt đất, sử dụng tên lửa không đối không AIM-120 tiên tiến kết hợp với pháo tự động trên khoang để thực hiện các pha đánh chặn tầm gần cực kỳ chính xác và hiệu quả.

Tuy nhiên, việc vận hành một dòng chiến đấu cơ phức tạp như F-16 đòi hỏi một quy trình huấn luyện nghiêm ngặt và đồng bộ. Nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị cho lực lượng không quân, Ukraine cùng các đối tác phương Tây đã thiết lập một lộ trình đào tạo phi công và nhân viên kỹ thuật mặt đất được tăng tốc tối đa. Các phi công Ukraine không chỉ được gửi đến các trung tâm huấn luyện chuyên sâu tại các quốc gia châu Âu mà còn được tiếp cận với hệ thống mô phỏng bay nội địa hiện đại ngay tại quê nhà. Sự tích hợp của các buồng lái mô phỏng tiên tiến này cho phép phi công thực hành các bài tập chiến thuật sát với thực tế chiến trường, bao gồm cả việc đối phó với các tình huống khẩn cấp và phối hợp tác chiến điện tử mà không cần phải tiêu tốn giờ bay thực tế đắt đỏ.

Không dừng lại ở việc tiếp nhận các dòng F-16 thế hệ cũ, Kiev hiện đang tích cực đàm phán với các nhà sản xuất phương Tây để hướng tới các bản nâng cấp Block 70/72 trong tương lai gần. Đây là phiên bản hiện đại nhất của dòng tiêm kích này, được trang bị hệ thống radar mảng pha quét chủ động điện tử (AESA) có khả năng phát hiện và theo dõi nhiều mục tiêu cùng lúc ở khoảng cách vượt trội, ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu điện tử mạnh. Việc sở hữu công nghệ radar AESA sẽ giúp không quân Ukraine nâng cao đáng kể khả năng sống sót trước các hệ thống phòng không tối tân của đối phương và tạo tiền đề cho sự lột xác hoàn toàn của lực lượng không quân nước này theo các tiêu chuẩn quân sự phương Tây tiên tiến nhất.

Nhìn về dài hạn, cam kết của Bỉ đối với Ukraine không chỉ dừng lại ở đợt bàn giao ban đầu này. Theo kế hoạch đã được chính phủ hai nước phê duyệt, Brussels dự kiến sẽ chuyển giao tổng cộng 53 chiếc F-16 cho Ukraine từ nay cho đến năm 2029. Lộ trình bàn giao dài hạn này đảm bảo rằng không quân Ukraine sẽ có một nguồn cung cấp khí tài ổn định để bù đắp các tổn thất trong chiến đấu, đồng thời từng bước xây dựng một lực lượng không quân hiện đại, đủ sức răn đe và bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ quốc gia trước mọi thách thức an ninh trong tương lai. Sự đồng hành bền bỉ của các đồng minh phương Tây cùng những cải tiến công nghệ vượt trội đang từng bước giúp Ukraine làm chủ bầu trời và định hình lại cục diện quân sự tại khu vực Đông Âu đầy biến động.