Alaska kịch tính như phim Hollywood: Trump tuyên bố "đang điều tra" vụ ứng viên "Dan Sullivan thứ hai" chen chân vào lá phiếu — Peltola và Sullivan so kè 46-46

Cuộc đua Thượng viện ở Alaska vừa có tình tiết kịch tính như phim Hollywood: Tổng thống Trump tuyên bố "đang điều tra" việc một ứng viên khác cũng tên Dan Sullivan chen chân vào lá phiếu, trong bối cảnh thăm dò mới nhất đặt Mary Peltola và Thượng nghị sĩ Dan Sullivan hòa nhau 46-46.

"Dan Sullivan thứ hai": chiêu trò gây nhiễu lá phiếu?

Trong một phát biểu gây chấn động ngày 14/10, Tổng thống Trump tiết lộ ông "đang xem xét" (we are looking into) vụ việc một người khác cũng tên Dan Sullivan đăng ký tranh cử Thượng viện ở Alaska. Trump gọi Thượng nghị sĩ đương nhiệm là "Dan Sullivan thật" (the real Dan Sullivan), và cáo buộc phe Dân chủ đã "gài" một người cùng tên vào cuộc đua để gây nhiễu.

"Họ đưa một người tên Dan Sullivan vào cuộc đua mà chẳng biết gì về chính trị," Trump nói, đồng thời cho biết thậm chí có ý định đổi chữ cái đệm của người này cho trùng khớp hoàn toàn. Dù Trump không đưa ra bằng chứng cụ thể và không nói rõ cuộc điều tra sẽ do ai tiến hành, nhưng trong một cuộc đua mà mỗi lá phiếu đều quý như vàng, chỉ cần một nhóm nhỏ cử tri nhầm lẫn giữa hai cái tên Sullivan cũng đủ để xoay chuyển kết quả.

Trên thực tế, lá phiếu ở Alaska năm nay có tới 4 ứng viên: Thượng nghị sĩ Dan Sullivan (Cộng hòa), cựu dân biểu Mary Peltola (Dân chủ), Dan J. Sullivan ở Petersburg và Gerald Heikes (Cộng hòa). Với hệ thống bầu cử xếp hạng (ranked-choice voting) của Alaska, sự phân tán phiếu bầu càng trở nên khó lường.

Thăm dò: hòa 46-46, không ai dám chắc thắng

Cuộc thăm dò của Quantus Insights công bố đầu tháng 10 đặt hai ứng viên chính hòa nhau 46-46 — một kết quả khiến cả hai phe đều phải nín thở. Cuộc thăm dò của InsiderAdvantage (9-10/10) thì đặt Peltola dẫn 48-43 ở vòng đầu và 50-48 ở vòng xếp hạng cuối. Alaska Survey Research (1-3/10) đặt Peltola dẫn 47-45.

Trung bình các cuộc thăm dò, Peltola đang dẫn nhẹ khoảng 1-2 điểm, nhưng mô hình dự báo Pollsmax cập nhật ngày 16/10 lại cho Dan Sullivan 55,3% cơ hội thắng, dự báo ông sẽ nhận 50,5% số phiếu so với 49,6% của Peltola. Cả hai con số đều nằm trong sai số — nói cách khác, đây là cuộc đua "tung đồng xu".

Mary Peltola: ngôi sao Dân chủ đang "hạ nhiệt"?

Mary Peltola từng là hiện tượng chính trị: người phụ nữ bản địa Alaska đầu tiên vào Quốc hội, nổi tiếng với hình ảnh gần gũi, thực tế. Nhưng những tuần gần đây, ngôi sao của bà dường như đang hạ nhiệt. Báo chí New York Times phanh phui những cơn thịnh nộ của bà, còn các nguồn tin ở Alaska cáo buộc chiến dịch của bà phải "trả tiền" cho người dân ở các làng xa xôi đến dự mít-tinh cho đông.

Đáng chú ý, trong cuộc thăm dò của Quantus, dù Peltola dẫn trước ở nhóm cử tri nữ, cử tri thành thị và người có bằng sau đại học, nhưng Sullivan lại vượt lên khi cử tri được hỏi theo nhiều cách khác nhau — dấu hiệu cho thấy sự ủng hộ dành cho bà có thể không vững chắc như vẻ bề ngoài.

Dan Sullivan: "người giữ pháo đài" của Cộng hòa

Về phía Cộng hòa, Thượng nghị sĩ Dan Sullivan đang chiến đấu để giữ chiếc ghế mà ông nắm giữ từ năm 2015. Ông là đồng minh trung thành của Tổng thống Trump, ủng hộ mạnh mẽ chính sách năng lượng "khoan, khoan nữa, khoan mãi" — điều sống còn với nền kinh tế Alaska phụ thuộc vào dầu khí.

Trump đã thắng ở Alaska tới 13,1 điểm năm 2024, và Sullivan kỳ vọng làn sóng cử tri MAGA sẽ đưa ông về đích. Phó Tổng thống JD Vance cũng đã tới Fairbanks ngày 5/10 để vận động cho Sullivan, cùng vợ và các con — một chuyến đi mang đậm dấu ấn gia đình và năng lượng.

Vấn đề năng lượng và chiến tranh Iran: đòn đánh qua lại

Cuộc đua Alaska còn nóng lên bởi những đòn đánh chính sách. Peltola chỉ trích Sullivan vì bỏ phiếu ủng hộ cuộc chiến ở Iran — một lá bài mà phe Dân chủ hy vọng sẽ lung lay cử tri ôn hòa. Đáp lại, Trump và Sullivan tấn công Peltola là "kẻ thù của năng lượng Alaska", cho rằng các chính sách xanh của Dân chủ sẽ giết chết ngành dầu khí — nguồn sống của tiểu bang.

Với cử tri Alaska, năng lượng không phải là khẩu hiệu trừu tượng mà là cơm áo gạo tiền. Mỗi gia đình ở đây đều hiểu: giá dầu lên hay xuống quyết định trực tiếp đến việc làm và thu nhập của họ. Ở mặt trận này, Sullivan và Trump đang nắm lợi thế rõ rệt.

Bầu cử xếp hạng: "ma trận" có thể tạo địa chấn

Alaska là một trong số ít tiểu bang dùng bầu cử xếp hạng (ranked-choice voting), nơi cử tri xếp hạng các ứng viên theo thứ tự ưu tiên. Nếu không ai đạt trên 50% ở vòng đầu, ứng viên ít phiếu nhất bị loại và phiếu của họ được chuyển cho lựa chọn thứ hai — cứ thế cho đến khi có người thắng.

Chính "ma trận" này khiến cuộc đua năm nay khó đoán định. Với 4 ứng viên trên lá phiếu — trong đó có hai người tên Sullivan — việc phân bổ lại phiếu ở các vòng sau có thể tạo ra những cú twist không ai ngờ tới. Đây cũng là lý do Trump lo ngại về "Dan Sullivan thứ hai": trong hệ thống xếp hạng, sự nhầm lẫn tên tuổi còn nguy hiểm gấp bội.

Kết luận: Alaska — chiến trường quyết định Thượng viện

Trong bức tranh giành quyền kiểm soát Thượng viện, Alaska là một trong những mảnh ghép quan trọng nhất. Nếu Sullivan giữ được ghế, con đường giữ đa số của Cộng hòa sẽ rộng thênh thang. Nếu Peltola lật đổ, Dân chủ sẽ tiến một bước dài tới mục tiêu 51 ghế.

Với tuyên bố "đang điều tra" của Trump, cuộc đua này giờ đây không chỉ là chuyện của Alaska mà đã trở thành tâm điểm chú ý của cả nước Mỹ. Đêm 3/11, khi những lá phiếu xếp hạng cuối cùng được kiểm đếm dưới ánh cực quang phương Bắc, nước Mỹ sẽ biết: pháo đài Alaska có đứng vững hay không.