50% NGƯỜI MỸ SỢ CỘNG HÒA LẬT KẾT QUẢ: NYT/Siena báo động trước giờ G 3/11, 74% vẫn tin phiếu chính xác

Một nửa nước Mỹ đang đi bầu trong tâm trạng lo lắng. Đó là thông điệp lớn nhất từ cuộc thăm dò mới nhất của New York Times và Siena, công bố ngày 23/10, chỉ hơn một tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11. Theo thăm dò này, 50% người được hỏi nói rằng họ rất lo lắng hoặc có phần lo lắng rằng đảng Cộng hòa có thể dùng thủ đoạn bất hợp pháp để lật ngược kết quả bầu cử giữa kỳ. Con số còn lại, 49%, nói rằng họ không quá lo lắng hoặc hoàn toàn không lo lắng.

Sự chia rẽ này không đều nhau giữa các đảng. Trong số cử tri Dân chủ, có tới 86% bày tỏ lo lắng. Trong số cử tri độc lập, tỷ lệ này là 52%. Và ngay cả trong số cử tri Cộng hòa, vẫn có 10% nói rằng họ lo lắng chính đảng của mình có thể lật kết quả. Đó là một con số đáng chú ý, bởi nó cho thấy nỗi lo không chỉ đến từ phe đối lập, mà còn len lỏi vào chính nội bộ đảng Cộng hòa.

Khi được hỏi ngược lại, liệu họ có sợ đảng Dân chủ lật kết quả hay không, 31% người được hỏi trả lời là có, chủ yếu là cử tri Cộng hòa. Điều đó cho thấy cả hai phía đều đang nhìn nhau với sự nghi ngờ, trong một cuộc bầu cử mà niềm tin vào quy trình đang bị thử thách nặng nề hơn bao giờ hết.

Nhưng thăm dò này cũng có một điểm sáng mà nhiều người đã bỏ qua khi chỉ đọc tiêu đề. Dù lo lắng, đa số cử tri ở cả ba nhóm, Dân chủ, Cộng hòa và độc lập, đều nói rằng họ tin kết quả bầu cử giữa kỳ sẽ chính xác. Tính chung, tỷ lệ tin tưởng đạt 74%. Nói cách khác, người Mỹ có thể lo về ý đồ của đối thủ, nhưng phần lớn vẫn tin vào lá phiếu của chính mình và vào hệ thống kiểm phiếu.

Bối cảnh của thăm dò này không thể tách khỏi những gì đang diễn ra ở Washington. Tổng thống Donald Trump trong nhiều năm qua đã nhiều lần đưa ra cáo buộc gian lận bầu cử, chủ yếu khi ông hoặc đảng của ông thua cuộc. Các tòa án và quan chức bầu cử đã nhiều lần bác bỏ hoặc không tìm thấy bằng chứng về gian lận trên diện rộng trong các cuộc bầu cử ở Mỹ. Nhưng những cáo buộc đó, dù đúng hay sai, đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm lý cử tri.

Ngày 23/10, cùng ngày thăm dò được công bố, Bộ Tư pháp dưới thời Tổng thống Trump cũng trở thành tâm điểm chú ý. Tổng chưởng lý Todd Blanche nói với báo chí rằng Bộ Tư pháp không có ý định can thiệp không đúng cách vào bầu cử hay quy trình xác nhận kết quả của các bang. Tuy nhiên, ông cũng không loại trừ khả năng Bộ Tư pháp can thiệp hoặc ngăn các bang xác minh kết quả trong một số tình huống. Phát biểu nửa mở nửa đóng này càng khiến dư luận thêm chú ý.

Sáng thứ Sáu cùng tuần, chính quyền Trump đã nộp đơn kiện nhằm ngăn việc chứng nhận kết quả cuộc đua vào Thượng viện ở Alaska nếu Thượng nghị sĩ Cộng hòa Dan Sullivan thua cuộc. Vụ kiện này, mà chúng ta sẽ nói kỹ hơn trong một bài riêng, đã trở thành ví dụ cụ thể nhất cho nỗi lo mà thăm dò NYT/Siena ghi nhận. Đối với cử tri Dân chủ, đó là bằng chứng cho thấy nỗi lo của họ là có cơ sở. Đối với cử tri Cộng hòa, đó là hành động bảo vệ tính toàn vẹn của bầu cử trước một ứng viên trùng tên gây nhầm lẫn.

Điều quan trọng là phải phân biệt rõ giữa nỗi lo và sự thật đã xảy ra. Thăm dò NYT/Siena đo lường cảm nhận, không phải đo lường một âm mưu đã được chứng minh. Việc 50% người Mỹ lo lắng không có nghĩa là đã có 50% bằng chứng cho thấy kết quả sẽ bị lật. Nó có nghĩa là niềm tin, thứ vốn là nền tảng của dân chủ, đang bị xói mòn bởi nhiều năm tranh cãi, kiện tụng và cáo buộc lẫn nhau.

Đối với phe Cộng hòa và Tổng thống Trump, thăm dò này là một lời cảnh báo kép. Một mặt, nó cho thấy đảng Cộng hòa đang bị một nửa đất nước nhìn với sự nghi ngờ. Mặt khác, nó cũng cho thấy ngay cả khi cử tri lo lắng, họ vẫn tin vào kết quả nếu quy trình được thực hiện minh bạch. Nói cách khác, cách tốt nhất để xóa tan nỗi lo không phải là tranh cãi trên truyền hình, mà là một cuộc bầu cử diễn ra suôn sẻ, minh bạch, và một chiến thắng đủ lớn để không ai có thể tranh cãi.

Đó cũng là lý do vì sao thông điệp bỏ phiếu sớm và bỏ phiếu qua thư của Tổng thống Trump trong những tuần gần đây lại quan trọng đến vậy. Khi cử tri Cộng hòa đi bầu sớm, khi họ theo dõi lá phiếu của mình, khi tỷ lệ đi bầu của phe Cộng hòa đủ cao, thì mọi cáo buộc về gian lận hay lật kết quả đều trở nên khó đứng vững hơn. Một chiến thắng quá lớn để gian lận, như cách ông Trump vẫn nói, không chỉ là khẩu hiệu vận động, mà còn là cách thực tế nhất để bảo vệ niềm tin.

Còn chưa đầy hai tuần nữa là đến ngày 3/11. Trong hai tuần đó, mỗi cuộc thăm dò mới, mỗi vụ kiện mới, mỗi phát biểu mới đều có thể làm tăng hoặc giảm nỗi lo của cử tri. Nhưng con số 74% tin tưởng vào tính chính xác của kết quả vẫn là điểm tựa quan trọng nhất. Nó cho thấy dù chính trị Mỹ đang chia rẽ sâu sắc, đa số người Mỹ vẫn tin rằng lá phiếu của họ có giá trị.

Câu hỏi đặt ra cho cả hai đảng lúc này không phải là ai sẽ thắng, mà là sau ngày 3/11, người thua cuộc có chấp nhận kết quả hay không. Và câu trả lời cho câu hỏi đó sẽ bắt đầu từ chính cách mà cuộc bầu cử này được tổ chức, được kiểm phiếu, và được công bố trong những ngày tới.