Thụy Điển triển khai chiến đấu cơ và tàu chiến áp sát biên giới Phần Lan giáp Nga

Trong một động thái quân sự mang tính lịch sử phản ánh sự thay đổi sâu sắc về địa chính trị tại Bắc Âu, Thụy Điển và Phần Lan đã tiến một bước dài trong tiến trình hợp tác quốc phòng song phương. Stockholm đã quyết định triển khai các phi đội tiêm kích đa năng JAS 39 Gripen cùng các tàu hộ tống tàng hình lớp Visby để tuần tra và bảo vệ đường biên giới dài hơn 1.300 km của Phần Lan với Liên bang Nga. Quyết định này không chỉ đánh dấu sự chấm dứt hoàn toàn chính sách trung lập kéo dài nhiều thập kỷ của cả hai quốc gia mà còn trực tiếp thiết lập một lá chắn thép vững chắc của NATO ngay tại sườn cực Bắc, đối diện trực tiếp với các căn cứ quân sự chiến lược của Moscow.

Việc triển khai các tiêm kích JAS 39 Gripen của Không quân Thụy Điển tới các căn cứ không quân phía bắc Phần Lan mang lại một lợi thế chiến lược vô cùng to lớn. Được thiết kế đặc biệt để đối phó với các mối đe dọa từ học thuyết quân sự Liên Xô trước đây và Nga ngày nay, Gripen có khả năng cất và hạ cánh trên các đường băng dã chiến ngắn, thậm chí là các đoạn đường cao tốc công cộng. Khả năng phân tán lực lượng này giúp phi đội Gripen tránh được các cuộc tấn công phủ đầu bằng tên lửa hành trình của đối phương. Khi phối hợp cùng mạng lưới radar phòng thủ và các chiến đấu cơ F-18 của Phần Lan, sự hiện diện của không quân Thụy Điển tạo ra một vùng cấm bay phi chính thức dọc theo toàn bộ biên giới phía Đông, bảo vệ vùng trời Thượng Bắc trước mọi hành vi xâm nhập không phận.

Song song với ưu thế trên không, sức mạnh hàng hải của liên minh cũng được củng cố mạnh mẽ nhờ việc triển khai các tàu hộ tống tàng hình lớp Visby của Hải quân Thụy Điển tại Biển Baltic. Được chế tạo bằng vật liệu sợi carbon siêu nhẹ và thiết kế góc cạnh tối ưu hóa khả năng hấp thụ sóng radar, tàu lớp Visby có thể ẩn mình hiệu quả trước các hệ thống giám sát của đối phương. Các chiến hạm này được trang bị hệ thống chống ngầm tiên tiến, tên lửa diệt hạm tầm xa và năng lực rà phá thủy lôi vượt trội. Sự hiện diện của chúng tại các vùng nước nông đầy rẫy đảo nhỏ của vùng Baltic không chỉ vô hiệu hóa khả năng cơ động của hạm đội Nga mà còn bảo vệ vững chắc các tuyến đường tiếp tế huyết mạch kết nối các quốc gia Bắc Âu với phần còn lại của châu Âu.

Sự chuyển dịch mang tính chiến lược này diễn ra trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu có nhiều biến động sâu sắc. Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các đồng minh châu Âu phải tự nâng cao năng lực quốc phòng và chia sẻ gánh nặng tài chính một cách công bằng hơn. Sự chủ động phối hợp quân sự sâu rộng giữa Thụy Điển và Phần Lan không chỉ củng cố sức mạnh của khối liên minh quân sự NATO ở sườn Bắc mà còn hoàn toàn phù hợp với tầm nhìn chiến lược của Tổng thống Donald Trump về một châu Âu tự lực, tự cường, chủ động xây dựng năng lực răn đe mạnh mẽ ngay tại các khu vực nhạy cảm nhất. Sự ủng hộ mang tính định hướng từ chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã tiếp thêm động lực để các quốc gia Bắc Âu nhanh chóng hiện đại hóa quân đội và tăng cường chi tiêu quốc phòng vượt ngưỡng quy định của khối.

Bên cạnh việc triển khai lực lượng trực chiến, liên minh Bắc Âu cũng đang đẩy nhanh tiến trình tích hợp công nghiệp quốc phòng quy mô lớn. Một trong những cột mốc quan trọng nhất là việc tập đoàn quốc phòng Patria của Phần Lan đảm nhận vai trò lắp ráp và chế tạo động cơ cho dòng tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm F-35 của Mỹ. Đây được coi là bước ngoặt lớn, biến khu vực Bắc Âu thành một trung tâm công nghiệp quốc phòng tự lực cốt lõi của châu Âu. Bên cạnh đó, Thụy Điển và Phần Lan cũng đã tiến hành mua sắm chung hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS từ Mỹ, đi kèm với việc trang bị Tên lửa Tấn công Chính xác tầm xa (PrSM). Năng lực tác chiến này cho phép lực lượng liên quân có thể phản công và chế ngự các mục tiêu quân sự nằm sâu trong lãnh thổ đối phương nếu xảy ra xung đột.

Sự gia tăng căng thẳng ở biên giới phía Bắc cũng thúc đẩy Na Uy, một thành viên sáng lập NATO, tham gia tích cực vào hệ thống phòng thủ chung này. Oslo đã điều động các đơn vị pháo tự hành K9 Thunder do Hàn Quốc chế tạo cùng các hệ thống pháo phản lực bắn loạt Chunmoo đến sát biên giới phía Bắc. Sự phối hợp đa quốc gia này tạo ra một vòng đai hỏa lực mặt đất liên tục và dày đặc, kéo dài từ Biển Baltic lên tận vùng biển Barents. Các hệ thống pháo binh và tên lửa của Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan hiện đã được tích hợp vào một hệ thống chỉ huy và kiểm soát thống nhất, cho phép chia sẻ dữ liệu mục tiêu theo thời gian thực và phối hợp hỏa lực ở cấp độ chiến thuật tối cao.

Để chuẩn bị cho mọi kịch bản xấu nhất, Phần Lan mới đây đã tiến hành các cuộc diễn tập phòng thủ dân sự có quy mô lớn nhất kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Các cuộc diễn tập này không chỉ kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng quân đội dự bị mà còn huy động toàn bộ hệ thống xã hội, từ các cơ quan y tế, giao thông vận tải cho đến các tập đoàn năng lượng tư nhân. Hệ thống hầm trú ẩn kiên cố dưới lòng đất của Phần Lan, vốn có thể chứa toàn bộ cư dân tại các thành phố lớn trong nhiều tháng, đã được tái khởi động và trang bị đầy đủ nhu yếu phẩm. Khái niệm phòng thủ toàn diện của Helsinki gửi đi một thông điệp đanh thép rằng toàn bộ đất nước Phần Lan sẵn sàng chuyển sang trạng thái chiến tranh ngay lập tức để bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Phản ứng trước những bước đi quân sự dồn dập của các nước láng giềng Bắc Âu, Điện Kremlin đã bày tỏ sự giận dữ tột cùng và đưa ra những tuyên bố cảnh báo đanh thép. Truyền thông nhà nước Nga liên tục cáo buộc Phần Lan và Thụy Điển đang theo đuổi chủ nghĩa bành trướng, đồng thời khơi lại những thuyết âm mưu về ý đồ khôi phục lý tưởng "Đại Phần Lan" trong quá khứ nhằm đe dọa an ninh lãnh thổ Nga. Moscow cũng tuyên bố sẽ gia tăng lực lượng quân sự tại Quân khu Leningrad và triển khai thêm các hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400 cũng như tên lửa chiến thuật Iskander áp sát biên giới để đáp trả. Dẫu vậy, những nỗ lực răn đe bằng lời nói và hành động của Điện Kremlin dường như không thể làm lay chuyển quyết tâm của liên minh Bắc Âu trong việc duy trì và thắt chặt hơn nữa thế trận phòng thủ chung tại vùng Thượng Bắc.