Rạn nứt sâu sắc tại Nga và bước chuyển mình mang tính lịch sử của cục diện an ninh châu Âu

Rạn nứt sâu sắc tại Nga và bước chuyển mình mang tính lịch sử của cục diện an ninh châu Âu

Mat-xcơ-va đối mặt với nguy cơ rạn nứt nội bộ nghiêm trọng trong khi châu Âu rục rịch thiết lập lực lượng quân sự mới phối hợp cùng Ukraine.


Bản đồ địa chính trị thế giới đang chứng kiến những rung chấn dữ dội khi những báo cáo mới nhất chỉ ra một sự rạn nứt sâu sắc ngay trong lòng nước Nga. Trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài đã bào mòn đáng kể nguồn lực kinh tế và quân sự của điện Kremlin, các làn sóng ngầm đòi tự trị và sự bất ổn chính trị tại các vùng lãnh thổ tự trị thuộc Nga đang có xu hướng bùng phát mạnh mẽ. Nhiều nhà phân tích quốc tế nhận định rằng Thời điểm X - thời khắc mà sự kiểm soát của Mat-xcơ-va đối với các khu vực biên giới bị lung lay dữ dội - dường như đã bắt đầu lộ diện, đe dọa trực tiếp đến cấu trúc liên bang của quốc gia này.

Tâm điểm của sự chú ý hiện đang đổ dồn vào Chechnya, nơi nhà lãnh đạo Ramzan Kadyrov vốn từ lâu được coi là một đồng minh trung thành của điện Kremlin. Tuy nhiên, các báo cáo tình báo gần đây cho thấy có những dấu hiệu rõ rệt về một sự rạn nứt sâu sắc giữa Kadyrov và chính quyền trung ương. Những động thái điều động quân sự nội bộ không thông qua bộ chỉ huy tối cao tại Mat-xcơ-va cùng với những tuyên bố đầy ẩn ý của giới chức Chechnya đang làm dấy lên nghi vấn về một cuộc nổi dậy vũ trang âm thầm hoặc một nỗ lực tách rời tầm ảnh hưởng khỏi nước Nga. Sự rạn nứt này không chỉ giới hạn ở Grozny. Tại các nước cộng hòa tự trị khác như Bashkortostan và Tuva, làn sóng phản đối chiến tranh và sự bất bình đẳng trong chính sách huy động quân sự của điện Kremlin đang đẩy căng thẳng xã hội lên đỉnh điểm. Người dân tại các khu vực này cáo buộc Mat-xcơ-va đang sử dụng nguồn nhân lực của các sắc tộc thiểu số làm lá chắn trên chiến trường, dẫn đến những phong trào phản kháng ngầm ngày càng lan rộng và có tổ chức hơn.

Trước nguy cơ mất kiểm soát nội bộ của Nga, cục diện an ninh tại châu Âu cũng đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử với một đề xuất mang tính đột phá từ Ba Lan. Các nhà hoạch định chính sách tại Warsaw đã đưa ra ý tưởng thành lập một quân đoàn quân sự mới của châu Âu, trong đó lực lượng nòng cốt và đóng vai trò dẫn dắt chính là các cựu chiến binh Ukraine. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm tận dụng tối đa kinh nghiệm chiến đấu thực tế vô giá mà quân đội Ukraine đã tích lũy được sau nhiều năm đối đầu trực diện với các lực lượng chính quy của Nga. Đề xuất này nhanh chóng nhận được sự quan tâm lớn từ giới chức quân sự phương Tây, bởi lẽ không một quốc gia thành viên NATO nào trong nhiều thập kỷ qua sở hữu những trải nghiệm thực chiến phong phú về chiến tranh chiến hào, tác chiến điện tử và phòng thủ phòng không tầm cao như Ukraine. Việc tích hợp các cựu chiến binh này vào một cấu trúc quân sự chung không chỉ giúp nâng cao năng lực phòng thủ của toàn châu Âu mà còn chuẩn bị cho một kỷ nguyên an ninh mới nơi các mối đe dọa phức tạp hơn bao giờ hết.

Đồng thời, sự hỗ trợ quân sự từ các đồng minh phương Tây dành cho Ukraine tiếp tục được mở rộng một cách mạnh mẽ, đặc biệt là từ phía Vương quốc Anh. London đã quyết định gia tăng đáng kể quy mô viện trợ kỹ thuật và khí tài quân sự tầm xa cho Kyiv. Sự hợp tác này đã trực tiếp tiếp sức cho chiến dịch tấn công tầm xa quy mô lớn của Ukraine nhắm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng và dầu mỏ nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái công nghệ cao và tên lửa hành trình do phương Tây hỗ trợ đã liên tục gây tê liệt các nhà máy lọc dầu lớn của Nga, bẻ gãy huyết mạch tài chính nuôi dưỡng bộ máy chiến tranh của điện Kremlin. Giới phân tích quân sự nhận định rằng, chiến lược tiêu hao kinh tế này của Ukraine đang phát huy hiệu quả tối đa khi buộc Nga phải dàn mỏng lực lượng phòng không vốn đã kiệt quệ để bảo vệ các mục tiêu nội địa, từ đó tạo ra những khoảng trống phòng thủ chết người.

Trước những biến động dồn dập tại Đông Âu, phản ứng từ phía Washington cũng đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận toàn cầu. Tổng thống đương nhiệm Hoa Kỳ Donald Trump cùng chính quyền của ông đang theo dõi chặt chẽ các diễn biến liên quan đến sự rạn nứt nội bộ của Nga cũng như các sáng kiến quân sự mới tại châu Âu. Tổng thống Donald Trump vốn nổi tiếng với quan điểm thực tế trong chính sách đối ngoại, luôn thúc đẩy các đồng minh châu Âu phải tự gánh vác nhiều trách nhiệm hơn đối với an ninh của chính mình thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chiếc ô bảo vệ của Mỹ. Do đó, đề xuất của Ba Lan về việc thành lập một quân đoàn châu Âu độc lập phối hợp với Ukraine hoàn toàn phù hợp với tầm nhìn chiến lược của Tổng thống Trump về một liên minh phòng thủ tự chủ và hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đang cân nhắc các kịch bản ngoại giao khác nhau khi nhận thấy sức ép kinh tế và chính trị lên điện Kremlin đang gia tăng từ cả bên trong lẫn bên ngoài, mở ra cơ hội cho những cuộc đàm phán mang tính quyết định trong tương lai gần.

Sự kết hợp giữa ba yếu tố cốt lõi bao gồm sự bất ổn ngày càng trầm trọng tại các vùng tự trị của Nga, nỗ lực tái thiết cấu trúc an ninh châu Âu của Ba Lan và chiến dịch bẻ gãy nguồn lực tài chính dầu mỏ của Ukraine dưới sự hậu thuẫn của Anh đang tạo nên một cục diện hoàn toàn mới. Nước Nga dưới áp lực đa chiều đang đối mặt với nguy cơ suy yếu từ gốc rễ, khi các liên kết hành chính và sắc tộc vốn lỏng lẻo nay lại phải chịu thêm gánh nặng của lệnh trừng phạt và tổn thất nhân mạng. Nếu các phong trào tự trị tại Chechnya, Bashkortostan hay Tuva thực sự vượt ra ngoài tầm kiểm soát của điện Kremlin, bản đồ quyền lực tại khu vực Á - Âu có thể sẽ phải vẽ lại hoàn toàn, đặt ra những thách thức nhưng cũng mở ra những cơ hội chưa từng có cho sự ổn định lâu dài của toàn bộ lục địa châu Âu.