Căng thẳng tại Trung Đông một lần nữa bùng phát dữ dội khi thành phố Jizan của Saudi Arabia trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công tên lửa từ lực lượng Houthi tại Yemen. Sự việc xảy ra ngay sau khi liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu tiến hành một loạt cuộc không kích vào các vị trí của Houthi ở thủ đô Sanaa và một số tỉnh phía bắc Yemen. Theo các nguồn tin an ninh địa phương, ít nhất ba quả tên lửa đã rơi trúng khu vực công nghiệp của Jizan, một thành phố chiến lược nằm sát biên giới với Yemen. Vụ việc đã gây ra những đám cháy lớn, làm hư hại nghiêm trọng cơ sở hạ tầng và khiến nhiều khu dân cư lân cận bị mất điện tạm thời.
Các nhà phân tích quân sự cho rằng đây là một hành động trả đũa mang tính toán kỹ lưỡng từ phía Houthi. Trong những ngày gần đây, liên quân Saudi đã tăng cường các chiến dịch oanh tạc nhằm vào các tuyến đường tiếp tế vũ khí và các căn cứ tên lửa của Houthi. Mục tiêu của các đợt không kích này, theo lời phát ngôn viên liên quân, là để “vô hiệu hóa năng lực tấn công” của nhóm vũ trang này. Tuy nhiên, phản ứng từ Jizan cho thấy Houthi vẫn còn khả năng tấn công tầm xa đáng kể, bất chấp những nỗ lực không kích suốt nhiều tháng qua.
Jizan không phải là một mục tiêu ngẫu nhiên. Thành phố này từ lâu đã được xem là “cửa ngõ” phía nam của Saudi Arabia và là nơi đặt nhiều nhà máy lọc dầu, cảng biển và các cơ sở năng lượng quan trọng. Các báo cáo ban đầu cho thấy một trong những quả tên lửa đã bắn trúng một nhà máy hóa dầu ở ngoại ô, gây ra một vụ nổ lớn có thể nghe thấy từ xa hàng chục kilomet. Lực lượng phòng vệ dân sự Saudi đã nhanh chóng được triển khai để kiểm soát đám cháy, song thiệt hại về tài sản được đánh giá là rất nặng nề. Mặc dù chưa có báo cáo chính thức về thương vong, song các nhân chứng cho biết nhiều công nhân đã phải sơ tán trong tình trạng hỗn loạn.
Bối cảnh khu vực hiện nay càng khiến vụ tấn công này trở nên đáng lo ngại. Cuộc xung đột kéo dài gần một thập kỷ tại Yemen đã tạo ra một vòng xoáy bạo lực hiếm có lối thoát. Houthi, vốn được Iran hậu thuẫn về mặt quân sự và kỹ thuật, đã nhiều lần phóng tên lửa và máy bay không người lái vào sâu trong lãnh thổ Saudi Arabia. Tuy nhiên, những cuộc tấn công gần đây diễn ra trong bối cảnh căng thẳng trên Biển Đỏ leo thang chưa từng thấy. Các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào tàu thương mại quốc tế qua eo biển Bab el-Mandeb đã làm gián đoạn tuyến vận tải biển toàn cầu, kéo theo sự can thiệp quân sự trực tiếp của Mỹ và Anh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang giữ cương vị Tổng thống đương nhiệm, đã nhiều lần cảnh báo về “hậu quả nghiêm trọng” nếu các cuộc tấn công vào Saudi Arabia không dừng lại. Trong một tuyên bố ngắn từ Nhà Trắng cùng ngày, một quan chức cấp cao của chính quyền Trump cho biết Washington đang “theo dõi chặt chẽ tình hình” và “khẳng định cam kết vững chắc đối với an ninh của Vương quốc Saudi Arabia”. Tuy vậy, giới phân tích cho rằng động thái quân sự của Mỹ hiện vẫn tập trung chủ yếu vào việc bảo vệ an toàn hàng hải, thay vì tham gia trực tiếp vào cuộc chiến trên bộ tại Yemen. Sự thiếu vắng một chiến lược rõ ràng từ Washington đang khiến Riyadh phải tự đối phó với làn sóng tấn công ngày càng gia tăng.
Trong khi đó, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã lên tiếng bác bỏ mọi cáo buộc liên quan đến vụ tấn công Jizan. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran khẳng định “các cáo buộc vô căn cứ” và gọi đó là một phần của “chiến dịch tuyên truyền sai lệch” nhằm che đậy thất bại của liên quân Saudi tại Yemen. Tuy nhiên, các chuyên gia tình báo phương Tây cho rằng việc Houthi sử dụng các loại tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình tầm xa chính xác ngày càng cao là minh chứng rõ ràng cho sự hỗ trợ kỹ thuật từ Tehran. Chính quyền Saudi đã nhiều lần trình bằng chứng về các mảnh vỡ tên lửa do Iran sản xuất lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Tại Jizan, cuộc sống của người dân đang bị đảo lộn nghiêm trọng. Các trường học và cơ quan chính phủ đã buộc phải đóng cửa trong ngày hôm sau. Nhiều gia đình đã di tản khỏi các khu vực gần biên giới để tránh nguy cơ bị tấn công tiếp theo. Một người dân địa phương chia sẻ với các phóng viên rằng: “Chúng tôi đã quen với tiếng còi báo động, nhưng mỗi lần có tiếng nổ lớn, cả nhà tôi vẫn phải chạy xuống hầm trú ẩn. Không ai biết liệu quả tên lửa tiếp theo có rơi trúng nhà mình hay không.”
Sự kiện này cũng đang làm dấy lên những câu hỏi lớn về khả năng phòng thủ tên lửa của Saudi Arabia. Hệ thống Patriot do Mỹ cung cấp được cho là đã đánh chặn thành công nhiều mục tiêu, nhưng không phải lúc nào cũng đạt hiệu quả tuyệt đối. Vụ tấn công Jizan cho thấy vẫn còn những lỗ hổng trong mạng lưới phòng không dày đặc của Saudi. Riyadh hiện đang đẩy mạnh đàm phán để mua thêm các hệ thống phòng thủ tiên tiến, nhưng quá trình này tốn kém và mất nhiều thời gian.
Tình hình nhân đạo tại Yemen vốn đã thảm khốc lại càng trở nên tồi tệ hơn sau các cuộc không kích trả đũa. Các tổ chức cứu trợ quốc tế cảnh báo rằng việc leo thang quân sự sẽ khiến hàng triệu người dân Yemen mất khả năng tiếp cận thực phẩm, nước sạch và dịch vụ y tế. Vòng xoáy bạo lực dường như không có hồi kết, khi cả hai bên đều chọn giải pháp quân sự thay vì đàm phán. Trong bối cảnh đó, vụ tấn công tên lửa vào Jizan không chỉ là một sự kiện quân sự đơn lẻ, mà là một hồi chuông cảnh báo về nguy cơ chiến tranh lan rộng ra toàn bộ khu vực vốn đã bất ổn nhất hành tinh.
Các nhà ngoại giao đang nỗ lực tìm kiếm một lệnh ngừng bắn mới, nhưng mọi nỗ lực dường như đều vấp phải sự cứng rắn của các bên tham chiến. Houthi tuyên bố sẽ chỉ ngừng tấn công khi liên quân Saudi chấm dứt hoàn toàn các cuộc không kích và dỡ bỏ phong tỏa hàng hải. Ngược lại, Riyadh khẳng định sẽ không nhân nhượng trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái. Trong bối cảnh lòng tin bằng không, một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột Yemen vẫn còn ở rất xa.