Chính quyền Iran hiện đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng sinh tồn chưa từng có trong lịch sử hiện đại, khi bị kìm kẹp giữa hai gọng kìm tàn khốc từ cả bên trong lẫn bên ngoài. Ở mặt trận đối ngoại, lực lượng hải quân và không quân Hoa Kỳ đang thực thi một chiến dịch phong tỏa nghẹt thở trị giá lên tới 500 triệu đô la mỗi ngày xung quanh cảng Bandar Abbas và eo biển Hormuz chiến lược. Trong khi đó, ở mặt trận đối nội, sự sụp đổ kinh tế toàn diện đã đẩy hàng triệu công nhân, nhân viên y tế, người hưu trí và các gia đình nghèo khổ xuống đường biểu tình từ Tabriz cho đến Isfahan. Tình thế lưỡng đầu thọ địch này đang đẩy cấu trúc quyền lực của Tehran vào trạng thái lung lay hơn bao giờ hết, đe dọa tạo ra một bước ngoặt lịch sử tại khu vực Trung Đông đầy biến động.
Chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ ở vùng Vịnh đã bước sang một giai đoạn leo thang mới khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức gửi thông báo tới Quốc hội về các hoạt động quân sự quy mô lớn nhắm vào Iran. Tổng thống Donald Trump khẳng định quyết tâm của Washington trong việc vô hiệu hóa các mối đe dọa từ Tehran đối với an ninh hàng hải quốc tế và các đồng minh trong khu vực. Dưới sự chỉ đạo của Tổng thống đương nhiệm Donald Trump, quân đội Mỹ đã triển khai một hệ thống áp chế điện tử tinh vi kết hợp với các tàu ngầm tấn công hạt nhân hoạt động âm thầm dưới lòng biển. Các phi cơ tác chiến điện tử hiện đại của Mỹ đã làm tê liệt hoàn toàn hệ thống radar cảnh báo sớm và các khẩu đội phòng không ven biển của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), khiến các lực lượng phòng thủ của quốc gia này rơi vào trạng thái mất phương hướng trước mọi đòn tấn công tiềm tàng.
Sức ép quân sự khốc liệt từ bên ngoài ngay lập tức dội gáo nước lạnh vào nền kinh tế vốn đã rệu rã của Iran. Việc phong tỏa cảng Bandar Abbas, cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng nhất của đất nước, đã chặn đứng dòng doanh thu dầu mỏ cốt lõi. Nền kinh tế Iran nhanh chóng rơi vào trạng thái tự hủy do lạm phát phi mã chạm mốc ba chữ số, các kho bạc ngân hàng cạn kiệt tiền mặt và tình trạng nợ lương kéo dài nhiều tháng liên tục. Sự sụp đổ về mặt xã hội này đã kích hoạt một làn sóng phẫn nộ lan rộng trong mọi tầng lớp nhân dân. Người dân Iran giờ đây không còn chấp nhận những luận điệu tuyên truyền của chính quyền rằng những khó khăn kinh tế là do các thế lực thù địch bên ngoài gây ra. Họ nhận ra rằng sự yếu kém trong quản lý và các cuộc phiêu lưu quân sự tốn kém của Tehran mới là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự nghèo đói của đất nước.
Trọng tâm của làn sóng phản kháng trong nước là các cuộc bãi công quy mô lớn của giai cấp công nhân công nghiệp. Tại thành phố Tabriz, trung tâm công nghiệp lâu đời và là nơi từng châm ngòi cho nhiều phong trào cách mạng trong lịch sử Iran, hàng ngàn công nhân thuộc Công ty Chế tạo Máy Tabriz đã đồng loạt ngừng việc. Sự giận dữ không chỉ giới hạn ở giới công nhân nhà máy, mà nhanh chóng lan rộng sang các nhân viên ngành viễn thông, những người hưu trí bị cướp mất lương hưu do lạm phát, và thậm chí cả các chuyên gia y tế. Các bác sĩ và y tá vốn chịu áp lực cực lớn tại các bệnh viện công cũng đã quyết định đình công để yêu cầu cải thiện điều kiện làm việc và trả mức lương xứng đáng. Đỉnh điểm của sự căng thẳng là các cuộc tuyệt thực tập thể diễn ra bên trong nhà tù Ghezel Hesar khét tiếng, trong khi thân nhân của các tù nhân tập trung đông đảo ngoài cổng tù để phản đối sự đàn áp của chế độ.
Trong những cuộc khủng hoảng trước đây, chính quyền Tehran thường dựa vào bàn tay sắt của IRGC và lực lượng dân quân Basij để dập tắt nhanh chóng mọi mầm mống nổi loạn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, công cụ đàn áp bạo lực này đang bị vô hiệu hóa một cách đáng kể. Phần lớn lực lượng tinh nhuệ của IRGC hiện đang phải túc trực tại các vị trí phòng thủ ven biển để sẵn sàng đối phó với nguy cơ nổ ra một cuộc chiến tranh toàn diện với quân đội Mỹ ở Vịnh Ba Tư. Việc phải duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao độ trước sức ép từ chính quyền của Tổng thống Trump đã khiến IRGC không còn đủ nguồn lực và quân số để triển khai các chiến dịch dẹp loạn quy mô lớn trên đường phố. Các chiến thuật phòng thủ ngầm và hệ thống hầm trú ẩn của IRGC cũng đang bị các thiết bị trinh sát công nghệ cao của Mỹ phát hiện, khiến lực lượng này trở nên dễ bị tổn thương hơn bao giờ hết.
Sự bế tắc này đã làm lộ rõ những vết nứt sâu sắc bên trong bộ máy lãnh đạo tối cao tại Tehran. Một cuộc tranh giành quyền lực gay gắt đang diễn ra giữa cánh quân sự và chính phủ dân sự. Lợi dụng tình hình hỗn loạn, phe quân sự cứng rắn của IRGC dưới sự lãnh đạo của Tư lệnh Ahmad Vahidi đã tiến hành một cuộc giành quyền lực ngầm, gạt bỏ tầm ảnh hưởng của chính phủ dân sự do Tổng thống Masoud Pezeshkian đứng đầu. Tướng Vahidi đang dần nổi lên như một thế lực độc tài tuyệt đối mới, thâu tóm mọi quyền quyết định từ kinh tế đến an ninh quốc gia. Sự phân rã quyền lực này diễn ra vào đúng thời điểm nhạy cảm khi chính trị Iran đang đối mặt với khoảng trống quyền lực nghiêm trọng ở thượng tầng, đặc biệt là những câu hỏi lớn về người sẽ kế vị Đại giáo chủ Ali Khamenei khi sức khỏe của ông ngày một suy yếu.
Tình hình của Iran càng trở nên bi đát hơn trên trường quốc tế khi Vương quốc Anh mới đây đã chính thức đưa IRGC vào danh sách các tổ chức khủng bố. Quyết định này không chỉ gia tăng sự cô lập ngoại giao đối với Tehran mà còn triệt tiêu các kênh tài chính quốc tế cuối cùng của tổ chức này. Việc dòng tiền bị thắt chặt do lệnh phong tỏa của Mỹ và các biện pháp trừng phạt của phương Tây đã trực tiếp làm khô cạn nguồn tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm của Iran tại Trung Đông như Hezbollah hay Houthi. Sự suy yếu của mạng lưới ủy nhiệm này đồng nghĩa với việc Iran đang mất đi lá chắn phòng thủ từ xa, đẩy chế độ vào tình thế hoàn toàn đơn độc trước sức ép dồn dập từ các cường quốc phương Tây. Với việc cảng Bandar Abbas bị khóa chặt và nội bộ chia rẽ sâu sắc, nền móng của chính quyền Iran đang lung lay dữ dội hơn bao giờ hết, báo hiệu một sự thay đổi địa chính trị sâu sắc sắp sửa diễn ra tại khu vực này.