Căng thẳng ngoại giao giữa New Delhi và Moscow vừa leo thang lên một nấc thang mới sau khi Bộ Ngoại giao Ấn Độ (MEA) chính thức bác bỏ tuyên bố của Nga rằng một tàu chở hàng thương mại bị tấn công trong khu vực xung đột Ukraine thực chất đang vận chuyển thiết bị quân sự. Vụ việc xảy ra khi tàu MV Golden Leo, mang cờ Panama, bị trúng đạn pháo hoặc tên lửa tại khu vực cảng Odessa của Ukraine, khiến bốn công dân Ấn Độ thiệt mạng. Đây là một trong những sự cố thương vong dân sự nghiêm trọng nhất liên quan đến công dân Ấn Độ kể từ khi cuộc xung đột Nga-Ukraine bùng nổ.
Phát ngôn viên của MEA, ông Randhir Jaiswal, trong một cuộc họp báo ngày hôm qua đã nhấn mạnh rằng con tàu này đang thực hiện một hành trình thương mại hoàn toàn hợp pháp. "Chúng tôi đã xác minh và khẳng định rằng MV Golden Leo đang chở một lô hàng ngũ cốc từ cảng Odessa của Ukraine. Đây là một chuyến hàng thương mại, không có bất kỳ loại vũ khí hay thiết bị quân sự nào trên tàu," ông Jaiswal nói. Tuyên bố này được đưa ra để phản bác lại các thông tin từ phía Nga, vốn cho rằng con tàu đang tham gia vào các hoạt động hỗ trợ hậu cần quân sự cho Ukraine. Bộ Ngoại giao Ấn Độ cũng kêu gọi tất cả các bên trong cuộc xung đột tuân thủ luật nhân đạo quốc tế và không được nhắm mục tiêu vào các tàu thương mại và thủy thủ dân sự.
Vụ tấn công xảy ra vào đầu tuần này, khi MV Golden Leo đang neo đậu hoặc di chuyển chậm trong khu vực cảng Odessa – một trong những cảng xuất khẩu ngũ cốc quan trọng nhất của Ukraine. Các báo cáo ban đầu cho thấy một vụ nổ lớn đã xảy ra gần mạn tàu, khiến 4 thủy thủ người Ấn Độ thiệt mạng ngay tại chỗ. Các thủy thủ khác trên tàu may mắn sống sót và đã được sơ tán đến nơi an toàn. Danh tính của các nạn nhân chưa được công bố chính thức, nhưng Bộ Ngoại giao Ấn Độ cho biết họ đang phối hợp với các cơ quan chức năng để hồi hương thi thể và hỗ trợ gia đình các nạn nhân.
Nga chưa đưa ra bình luận chính thức về tuyên bố mới nhất của Ấn Độ, nhưng trước đó, các phương tiện truyền thông nhà nước Nga đã đưa tin rằng lực lượng Nga đã phá hủy một "tàu chở hàng quân sự" của Ukraine tại Odessa, và khẳng định con tàu này đang vận chuyển vũ khí phương Tây. Tuy nhiên, phía Ấn Độ kiên quyết bác bỏ và yêu cầu Nga cung cấp bằng chứng xác thực. Động thái này được xem là một bước đi hiếm hoi khi New Delhi vốn thường giữ thái độ trung lập và tránh chỉ trích trực tiếp Moscow kể từ khi chiến sự nổ ra. Việc bốn công dân Ấn Độ thiệt mạng đã buộc chính phủ nước này phải có phản ứng mạnh mẽ hơn, đồng thời cho thấy những rủi ro ngày càng tăng đối với các thủy thủ Ấn Độ đang làm việc trên các tàu thương mại ở Biển Đen.
Ấn Độ hiện là một trong những quốc gia cung cấp số lượng lớn thủy thủ cho ngành hàng hải toàn cầu. Hàng nghìn công dân Ấn Độ đang làm việc trên các tàu thương mại đi qua các vùng biển nguy hiểm, bao gồm cả Biển Đen. Vụ tấn công tàu MV Golden Leo một lần nữa dấy lên lo ngại về an toàn của các thủy thủ dân sự trong bối cảnh xung đột leo thang. Nhiều tổ chức hàng hải quốc tế đã kêu gọi thiết lập các hành lang an toàn cho tàu chở ngũ cốc và các tàu thương mại khác, nhưng các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, đặc biệt là sau khi Nga rút khỏi Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen hồi năm ngoái.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Ấn Độ và Nga đang trải qua nhiều thử thách. Mặc dù New Delhi vẫn duy trì quan hệ đối tác chiến lược lâu dài với Moscow, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng và năng lượng, nhưng các vụ việc như thế này đặt ra những câu hỏi khó về việc liệu Ấn Độ có thể tiếp tục giữ thế cân bằng giữa các cường quốc hay không. Trong khi đó, phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu, đang theo dõi sát sao phản ứng của Ấn Độ. Một số nhà phân tích cho rằng vụ tấn công chết người này có thể khiến Ấn Độ phải xem xét lại lập trường của mình, ít nhất là về mặt ngoại giao đối với cuộc xung đột Ukraine.
Tại New Delhi, làn sóng phẫn nộ đang lan rộng trong dư luận. Gia đình các nạn nhân đã tổ chức các cuộc biểu tình nhỏ trước văn phòng đại diện ngoại giao của Nga, yêu cầu một cuộc điều tra minh bạch và bồi thường thỏa đáng. Bộ Ngoại giao Ấn Độ cho biết họ đã yêu cầu Đại sứ quán Nga tại New Delhi cung cấp thông tin chi tiết về vụ việc, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi vấn đề này đến cùng. "Chúng tôi sẽ không để bất kỳ công dân nào của mình trở thành nạn nhân của các cuộc xung đột mà họ không tham gia. Các thủy thủ chỉ đơn thuần làm công việc của họ, nuôi sống gia đình họ, và họ xứng đáng được bảo vệ," một quan chức MEA giấu tên chia sẻ.
Trong khi đó, cộng đồng quốc tế cũng lên tiếng. Liên Hợp Quốc kêu gọi một cuộc điều tra độc lập về vụ tấn công, đồng thời nhắc lại lời kêu gọi ngừng bắn nhân đạo để bảo vệ các cơ sở hạ tầng dân sự và tàu thuyền thương mại. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc và yêu cầu các bên tôn trọng luật biển. Vụ tấn công MV Golden Leo có thể sẽ trở thành một vụ việc mang tính bước ngoặt, buộc các cường quốc phải đối mặt với thực tế rằng chiến tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mạng của những người vô tội trên biển cả.