Rạng sáng nay, bầu trời thủ đô Kyiv bị xé toạc bởi những tiếng nổ kinh hoàng khi Nga tiến hành một trong những đợt tấn công tên lửa đạn đạo dữ dội nhất kể từ đầu cuộc xung đột. Hàng loạt tên lửa được phóng đi từ các bệ phóng mặt đất và máy bay ném bom chiến lược, nhắm thẳng vào các khu dân cư và hạ tầng năng lượng giữa lúc thành phố còn đang chìm trong giấc ngủ. Hệ thống phòng không Ukraine đã dốc toàn lực đánh chặn, nhưng những mảnh vỡ và đầu đạn vẫn rơi xuống các quận trung tâm, gây ra thương vong đáng kể cho dân thường. Các dịch vụ khẩn cấp lao vào hoạt động dưới làn khói bụi dày đặc, kéo các nạn nhân ra khỏi đống đổ nát từ những tòa nhà bị hư hại. Điện Kremlin đã vượt qua mọi ranh giới đạo đức và quân sự, phớt lờ luật pháp quốc tế và các cảnh báo ngoại giao, khiến một cuộc tấn công vốn chỉ nhằm vào dân thường trở thành giọt nước tràn ly.
Chưa đầy vài giờ sau khi những tiếng còi báo động cuối cùng tại Kyiv im bặt, lực lượng vũ trang Ukraine đã khởi động một chiến dịch đáp trả được tính toán kỹ lưỡng và có sức hủy diệt chưa từng có. Đây không đơn thuần là một hành động trả đũa mang tính biểu tượng; nó là một đòn tấn công phủ đầu được thiết kế để phá hủy một cách có hệ thống năng lực tấn công tầm xa của Moscow. Chỉ trong vài phút, hàng chục máy bay không người lái cảm tử đã vượt qua biên giới, nhắm vào các mục tiêu quân sự trọng yếu nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga. Các video do người dân địa phương ghi lại cho thấy những quả cầu lửa khổng lồ bùng lên tại các cơ sở lưu trữ nhiên liệu, các căn cứ không quân và trung tâm chỉ huy, báo hiệu một kỷ nguyên mới trong khả năng tấn công chính xác của Kyiv.
Điểm đặc biệt trong chiến dịch phản công lần này là tốc độ xử lý mục tiêu và mức độ thiệt hại gây ra cho mạng lưới phòng không tinh vi của Nga. Theo các nguồn tin tình báo quân sự Ukraine, các đơn vị tác chiến đặc biệt và lực lượng tên lửa-pháo binh đã phối hợp nhịp nhàng để xác định, khóa bắn và vô hiệu hóa ít nhất ba tổ hợp S-400 Triumf, hệ thống phòng thủ xương sống của Nga, cùng một số radar cảnh giới tầm xa Podlet-K1. Hoạt động này diễn ra nhanh đến mức các kíp vận hành Nga gần như không kịp kích hoạt biện pháp đối phó điện tử trước khi tên lửa và đạn tuần kích phát nổ ngay trên vị trí triển khai. Việc loại bỏ những “con mắt thần” này không chỉ tạo ra một lỗ hổng chết người trong lá chắn phòng không tầm xa của Nga, mà còn khai thông bầu trời cho các đợt tấn công tiếp theo bằng máy bay không người lái cỡ lớn và tên lửa hành trình, báo trước một sự chuyển dịch cán cân chiến lược một cách rõ rệt.
Cuộc tấn công của Nga vào Kyiv rạng sáng nay dường như là lằn ranh đỏ cuối cùng mà giới lãnh đạo Ukraine đã nhiều lần cảnh báo. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy, trong một tuyên bố ngắn gọn nhưng đầy phẫn nộ từ hầm chỉ huy, nhấn mạnh rằng những kẻ ra lệnh khủng bố sẽ phải đối mặt với hậu quả ngay lập tức và tàn khốc ở bất cứ đâu chúng ẩn náu. Lời tuyên bố ấy được chuyển hóa thành hành động một cách thần tốc. Trong khi các đội cứu hộ vẫn đang làm nhiệm vụ tại Kyiv, các trung tâm chỉ huy tác chiến của Ukraine đã phê chuẩn danh sách mục tiêu, khởi động một cỗ máy chiến tranh chính xác được xây dựng từ những bài học đắt giá trong ba năm giao tranh. Không còn sự trì hoãn mang tính chính trị, không còn những phát biểu lên án suông. Lần này, câu trả lời là bạo lực quân sự có chủ đích và được kiểm soát hoàn toàn ở cấp độ chiến dịch.
Trọng tâm của chiến dịch đáp trả lần này là học thuyết “Khoảng Trời Chết”, một chiến thuật được Ukraine âm thầm phát triển nhằm tạo ra những vùng không phận mà tại đó, bất kỳ hệ thống phòng không đối phương nào cũng trở thành mục tiêu ưu tiên số một để tiêu diệt. Thay vì tìm cách áp đảo hệ thống phòng thủ bằng số lượng, các lực lượng Ukraine sử dụng mồi nhử điện tử, máy bay không người lái trinh sát cánh vát sợi carbon cực nhỏ và tên lửa chống bức xạ để kích hoạt radar đối phương, sau đó rót hỏa lực chính xác vào tọa độ vừa lộ diện. Theo các nhà phân tích quân sự tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh, trong vòng chưa đầy 60 giây tính từ thời điểm radar S-400 đầu tiên phát sóng, ít nhất bốn vụ nổ lớn đã được ghi nhận tại cùng một khu vực, cho thấy một chuỗi phản ứng tiêu diệt được tự động hóa và đồng bộ hóa ở mức phi thường. Một sĩ quan giấu tên của Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine mô tả khoảnh khắc đó là “trận chiến cuối cùng của phòng không Nga”, khi những tổ hợp trị giá hàng trăm triệu đô la Mỹ bị biến thành sắt vụn chỉ trong chớp mắt.
Các hậu quả chiến lược của đòn đánh chớp nhoáng này còn vượt xa giá trị vật chất của các hệ thống bị phá hủy. Với việc các cụm phòng không ở khu vực phía Tây nước Nga bị khoét thủng, hành lang an toàn cho các máy bay ném bom chiến thuật và máy bay không người lái của Ukraine được mở rộng đáng kể. Các kho đạn dược, tuyến đường hậu cần và sân bay quân sự từng được coi là bất khả xâm phạm giờ đây lộ ra một cách nguy hiểm. Chỉ vài giờ sau khi các tổ hợp S-400 bị loại khỏi vòng chiến đấu, những hình ảnh vệ tinh và báo cáo tình báo nguồn mở xác nhận các đám cháy dữ dội tại một nhà máy lọc dầu quan trọng ở khu vực Krasnodar và một căn cứ không quân gần Morozovsk, nơi được cho là điểm tập kết của lực lượng máy bay cường kích Su-34. Những chiếc máy bay này thường xuyên thả bom dẫn đường xuống mặt trận miền Đông, nhưng giờ đây chính chúng và đường băng của chúng trở thành mục tiêu săn đuổi trong một cuộc chiến tranh tiêu hao bất đối xứng đã thay đổi hoàn toàn tính chất.
Điều khiến cộng đồng quốc tế đặc biệt chú ý không chỉ là mức độ tàn phá, mà còn là thông điệp chính trị rõ ràng mà Kyiv muốn gửi tới Moscow và các đồng minh. Bằng cách tiến hành cuộc phản công chớp nhoáng và tàn khốc này, Ukraine tuyên bố rằng kỷ nguyên của những cuộc tấn công tên lửa nhằm vào dân thường mà không phải chịu hậu quả ngay lập tức đã chấm dứt. Khả năng trừng phạt tức thời bằng các vũ khí sản xuất trong nước, kết hợp với các nền tảng tình báo tinh vi, cho thấy Moscow không còn có thể dựa vào khoảng cách địa lý hay chiều sâu chiến lược để bảo vệ các trung tâm chỉ huy của mình. Các nhà quan sát tại Berlin và Washington tin rằng động thái này một lần nữa tái khẳng định nguyên tắc “leo thang để hạ nhiệt” mà Kyiv theo đuổi, buộc Điện Kremlin phải tính toán lại nghiêm túc giá phải trả cho mỗi tên lửa hành trình hay đạn đạo bắn vào lãnh thổ Ukraine.
Trong khi đó, trên mặt trận thông tin, điện Kremlin đối diện với một bài toán hóc búa. Các kênh truyền thông nhà nước Nga ban đầu cố gắng tuyên bố đã đánh chặn toàn bộ máy bay không người lái của Ukraine, nhưng những đoạn video về các cột khói đen bốc cao từ các cơ sở quân sự, được chính người dân Nga quay lại và lan truyền trên mạng xã hội, đã biến luận điệu đó trở nên vô nghĩa. Sự hoảng loạn bắt đầu lan rộng trên các diễn đàn quân sự Nga, nơi các blogger nổi tiếng từng ủng hộ chiến dịch quân sự đặc biệt buộc phải đặt câu hỏi tại sao các hệ thống phòng không tân tiến nhất thế giới lại có thể bị hủy diệt dễ dàng đến vậy. Sự im lặng đầy bối rối từ Bộ Quốc phòng Nga trong những giờ đầu tiên chỉ càng làm sâu sắc thêm cảm nhận về một thất bại nặng nề. Đây không chỉ là một thất bại trên chiến trường; nó là một cú giáng mạnh vào uy tín của tổ hợp công nghiệp-quân sự Nga, thứ đã tốn hàng thập kỷ để xây dựng hình ảnh bất khả chiến bại cho các hệ thống vũ khí của mình.
Khi mặt trời lên cao hơn trên bầu trời Kyiv vẫn còn phủ đầy khói, công tác khắc phục hậu quả vẫn đang tiếp diễn, nhưng tinh thần của thành phố không hề bị khuất phục. Mỗi tiếng nổ vang lên từ các cuộc phản công xuyên biên giới của Ukraine được người dân thủ đô đón nhận không phải với sự sợ hãi, mà với một sự kiên định lạnh lùng. Họ hiểu rằng những vụ nổ đó, dù ở khoảng cách hàng trăm cây số, là những nhịp đập của một chiến lược mới. Họ là minh chứng cho lời hứa rằng những đêm kinh hoàng như đêm qua sẽ không còn được phép lặp lại một cách vô điều kiện. Cỗ máy chiến tranh của Nga, vốn từng dựa dẫm vào ưu thế tên lửa để khủng bố dân thường, giờ đây đang phải chứng kiến chính những nanh vuốt của mình bị bẻ gãy một cách bình thản, có phương pháp và không thể cứu vãn. Và lịch sử sẽ ghi lại rằng, chỉ trong vài giây, cán cân quyền lực đã vĩnh viễn nghiêng về phía những người dám đứng lên bảo vệ bầu trời của mình.