Một loạt diễn biến phức tạp đan xen từ Trung Đông, chiến sự Nga - Ukraine cho đến chính trường Mỹ và Bắc Kinh đã vẽ nên bức tranh toàn cầu đầy biến động trong ngày 2 tháng 6. Ở tâm điểm chú ý, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc điện đàm được mô tả là khẩn cấp với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, trong đó ông yêu cầu Tel Aviv lập tức dừng một hành động quân sự đang được lên kế hoạch. Cùng lúc, Iran vẫn giữ giọng điệu đe dọa mở một mặt trận chiến sự hoàn toàn mới, bất chấp lực lượng Hezbollah do Tehran hậu thuẫn đã tuyên bố chấp nhận ngừng bắn. Trong khi đó, tại châu Âu, quân đội Nga liên tiếp mở những đợt oanh tạc dữ dội vào lãnh thổ Ukraine, và Tổng thống Volodymyr Zelensky tiết lộ một nhận định gây sốc: người đồng cấp Vladimir Putin không thực sự hiểu rõ tình hình thực địa. Ở một diễn biến tư pháp đặc biệt, một tòa án Mỹ đã ra lệnh phong tỏa khẩn cấp quỹ trị giá gần 1,8 tỷ USD liên quan tới cựu Tổng thống Trump. Câu chuyện tiếp tục nóng lên khi Bắc Kinh bất ngờ siết chặt quy định đầu tư ra nước ngoài và biến visa thành công cụ đáp trả, còn một nhà hoạt động dân chủ người Trung Quốc vừa lên tiếng chỉ trích chế độ thì ngay lập tức trải qua cú va chạm giao thông đầy ám ảnh.
Cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Netanyahu diễn ra trong bối cảnh Trung Đông đang đứng trước ngưỡng cửa một vòng xoáy bạo lực mới. Hezbollah, tổ chức vũ trang Shiite đóng tại Lebanon, đã chính thức ra tín hiệu chấp nhận các điều kiện ngừng bắn, mở ra cơ hội hạ nhiệt căng thẳng ở khu vực biên giới phía bắc Israel sau nhiều tuần giao tranh qua lại. Tuy nhiên, Tehran dường như không cùng chung một kịch bản. Các tuyên bố từ giới lãnh đạo Iran khẳng định rằng việc Hezbollah ngừng bắn không đồng nghĩa với việc Tehran từ bỏ chiến lược mở rộng ảnh hưởng, và họ sẵn sàng kích hoạt những mặt trận mới nếu lợi ích chiến lược bị đe dọa. Chính trong hoàn cảnh đó, ông Trump, người luôn tự định vị mình như một nhà kiến tạo hòa bình Trung Đông, đã chủ động gọi điện can thiệp. Theo các nguồn tin thân cận, nội dung cuộc gọi xoay quanh yêu cầu Israel tạm hoãn một chiến dịch quân sự nhạy cảm – nhiều khả năng là kế hoạch tấn công phủ đầu vào các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Iran hoặc một cuộc tiến công lớn vào nam Lebanon. Động thái của Trump cho thấy cả những toan tính về chính sách đối ngoại lẫn tham vọng chính trị trong nước, khi ông muốn thể hiện vai trò của một thủ lĩnh có khả năng kiểm soát khủng hoảng, trái ngược với hình ảnh chính quyền đương nhiệm đang bị chỉ trích là lúng túng trước leo thang.
Song song với căng thẳng Trung Đông, cuộc chiến ở Đông Âu tiếp tục gây chấn động. Trong đêm, quân đội Nga đã tiến hành loạt pháo kích và tập kích bằng máy bay không người lái nhằm vào nhiều thành phố của Ukraine, bao gồm cả thủ đô Kyiv, khiến hệ thống phòng không nước này phải hoạt động hết công suất. Giữa tiếng còi báo động và những vụ nổ vang trời, Tổng thống Zelensky đã đưa ra phát biểu đầy ẩn ý rằng giới lãnh đạo tại Điện Kremlin, mà cụ thể là ông Putin, đang bị chính bộ máy thông tin nội bộ che mắt và không nắm được bức tranh toàn cảnh về những tổn thất thực tế cũng như tình hình chiến trường. Tuyên bố này không chỉ là một đòn tâm lý chiến mà còn cho thấy niềm tin từ phía Kiev rằng cuộc chiến đang đi vào thế bế tắc chiến lược đối với Moscow, ngay cả khi lực lượng Nga vẫn duy trì áp lực hỏa lực rất lớn. Giới phân tích đánh giá, nếu luận điểm của ông Zelensky chính xác, khả năng xảy ra những quyết định phi lý từ điện Kremlin sẽ gia tăng, kéo theo rủi ro khó lường cho toàn bộ khu vực.
Không chỉ hai điểm nóng quân sự nói trên gây chú ý, một diễn biến pháp lý trên đất Mỹ cũng tạo ra cơn địa chấn chính trị. Một tòa án liên bang đã bất ngờ ra phán quyết đình chỉ và phong tỏa quỹ tài trợ của ủy ban hành động chính trị liên kết với ông Trump, với tổng giá trị tài sản lên tới gần 1,8 tỷ USD. Phán quyết này, được đưa ra chỉ ít giờ sau khi những diễn biến ở Trung Đông nóng lên, đặt ra câu hỏi về dòng tiền khổng lồ hậu thuẫn cho nỗ lực vận động tranh cử của cựu tổng thống. Các công tố viên lập luận rằng có dấu hiệu bất thường trong cách thức huy động và sử dụng quỹ, khiến tòa án phải vào cuộc khẩn cấp để ngăn chặn nguy cơ thất thoát hoặc vi phạm luật tài chính tranh cử. Đối với ông Trump, đòn giáng tư pháp này xảy ra ngay khi ông đang cố gắng xây dựng hình ảnh một chính khách kiểm soát được đối ngoại, khiến cán cân lợi thế chính trị trở nên mong manh. Những người ủng hộ ông gọi đây là một hành động đàn áp chính trị, trong khi phe chỉ trích nhấn mạnh rằng không ai đứng trên luật pháp.
Trong khi đó, chính quyền Biden cũng tìm cách xoa dịu dư luận ở một mặt trận khác. Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) vừa đưa ra thông cáo làm rõ rằng phần lớn người nhập cư đang trong quá trình xét duyệt hồ sơ sẽ tiếp tục được phép ở lại Hoa Kỳ để hoàn tất thủ tục, bác bỏ những đồn đoán về một làn sóng trục xuất hàng loạt. Tuyên bố này nhằm trấn an cộng đồng di dân sau nhiều tuần hoang mang vì các tin tức lẫn lộn về chính sách biên giới. DHS nhấn mạnh rằng việc thắt chặt kiểm soát không đồng nghĩa với từ chối quyền xử lý hồ sơ một cách hợp pháp, qua đó giải tỏa áp lực đang đè nặng lên hàng trăm nghìn gia đình nhập cư.
Ở chiều địa chính trị khác, Bắc Kinh tiếp tục triển khai những biện pháp cứng rắn trên mặt trận kinh tế và ngoại giao. Nhà chức trách Trung Quốc đã ban hành quy định mới siết chặt đáng kể dòng vốn đầu tư ra nước ngoài, yêu cầu các doanh nghiệp phải chịu sự kiểm duyệt gắt gao hơn trước khi chuyển tiền ra khỏi biên giới. Đặc biệt, công cụ visa – vốn được coi là cầu nối giao thương và du lịch – nay bị đưa vào danh sách các biện pháp phản chế chính trị, cho phép Bắc Kinh từ chối hoặc thu hồi thị thực của những cá nhân hay tổ chức mà họ coi là thù địch. Động thái này trùng khớp với thời điểm một số nhà hoạt động dân chủ hải ngoại gia tăng chỉ trích chế độ. Một trong số họ đã gặp tai nạn xe hơi bất thường ngay sau khi công khai lên án đảng Cộng sản Trung Quốc, làm dấy lên nghi ngờ về một chiến dịch trấn áp có chủ đích nhắm vào những người dám lên tiếng. Các tổ chức nhân quyền quốc tế nhanh chóng lên tiếng yêu cầu điều tra minh bạch sự việc, cho rằng mô thức “tai nạn bí ẩn” dường như đang trở thành công cụ đáng sợ để bịt miệng người bất đồng chính kiến sống lưu vong.
Tất cả những diễn biến này cùng lúc phủ bóng lên bức tranh an ninh toàn cầu. Từ một cuộc điện đàm khẩn có thể thay đổi dòng chảy xung đột Trung Đông, đến những đòn tấn công tên lửa xé nát bầu trời Đông Âu, cho tới các phán quyết pháp lý có khả năng định hình lại cục diện bầu cử Mỹ, thế giới đang bước vào một giai đoạn mà các cuộc khủng hoảng không còn diễn ra tách biệt mà đan chéo và tác động trực tiếp lên nhau. Giới quan sát nhận định rằng việc ông Trump can thiệp vào quyết sách của Israel trong khi bản thân chịu sức ép từ tòa án, hay việc Iran toan tính mở rộng địa bàn chiến sự lúc đồng minh Hezbollah muốn hạ nhiệt, cho thấy một sự xáo trộn lớn trong trật tự quyền lực và quy tắc ứng xử quốc tế vốn đã rạn nứt. Tương tự, phát biểu của ông Zelensky về một nước Nga mù mờ thực tế cũng gợi mở câu hỏi rằng khi các nhà lãnh đạo bị cô lập khỏi sự thật, hậu quả sẽ khốc liệt ra sao trong một cuộc chiến tiêu hao khổng lồ. Còn tại châu Á, quyết định của Bắc Kinh biến visa thành vũ khí chính trị và dòng vốn thành con tin địa chiến lược cho thấy toan tính sử dụng mọi công cụ có thể để củng cố quyền lực trong và ngoài nước.
Giữa những lớp sóng chồng lấn ấy, Sở Di trú Mỹ cố gắng giữ nhịp độ hành chính ổn định, nhấn mạnh rằng nước Mỹ vẫn vận hành theo luật pháp và hầu hết người nộp đơn sẽ không bị xáo trộn quy trình. Đây có lẽ là chi tiết hiếm hoi cho thấy nỗ lực duy trì sự bình thường trong một môi trường toàn cầu ngày càng bất thường. Giới phân tích cho rằng, trong ngắn hạn, các nhà đầu tư, chính phủ và người dân trên toàn thế giới sẽ phải tập thích ứng với một thực tại mới, nơi các đường dây nóng giữa các cựu tổng thống và đương kim thủ tướng có thể làm chậm nhịp chiến tranh, nhưng phán quyết của một tòa án hay một sắc lệnh thắt chặt đầu tư từ Bắc Kinh cũng có thể ngay lập tức viết lại cán cân quyền lực toàn cầu. Chuỗi sự kiện ngày 2 tháng 6 đã phô bày một cách rõ nét rằng trong thế giới hiện đại, chiến sự, pháp lý và tài chính đã trở thành những mặt trận không thể tách rời, liên tục tạo ra những dư chấn vượt xa khỏi phạm vi biên giới bất kỳ quốc gia nào.