Mặt trận Zaporizhia đang chứng kiến một trong những diễn biến phi lý và tàn khốc nhất kể từ đầu xung đột, khi kỷ luật chiến trường của Nga sụp đổ theo đúng nghĩa đen vì rượu, mở ra cơ hội để Ukraine giáng đòn phản công chớp nhoáng đe dọa làm sụp toàn bộ cánh sườn Stepnohirsk. Một đoạn ghi âm liên lạc vô tuyến bị chặn, do Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine công bố, đã phơi bày một sự thật rùng mình: hàng loạt binh sĩ Nga tại một trạm quan sát đã tử vong vì ngộ độc rượu, và thi thể của họ nằm tại vị trí suốt sáu ngày trước khi bất kỳ ai trong chuỗi chỉ huy nhận ra tuyến phòng thủ đã trống rỗng.
Cuộc trao đổi trên sóng vô tuyến giữa hai người lính Nga mô tả khung cảnh tại chốt tiền tiêu ở khu vực nhà dân gần Kamianske. Một giọng nói thông báo rằng mười thi thể được phát hiện tại vị trí quan sát, tất cả đều đã chết sau khi uống phải rượu nhiễm độc. Điều đáng sợ hơn cả con số thương vong là thái độ của những người đang đàm thoại: họ không hề bàng hoàng, không truy vấn nguyên nhân, chỉ bàn về cách thức đưa xác ra khỏi chiến hào như một vấn đề hậu cần thông thường. Sự bình thản đến vô cảm ấy cho thấy tình trạng lạm dụng rượu đến mức tử vong đã trở thành một phần “bình thường hóa” trong đời sống binh lính Nga ngoài tiền tuyến, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết không còn nằm ở hỏa lực kẻ địch mà ở chai rượu tự chế.
Tình tiết gây sốc nhất đến từ cách xử lý hiện trường. Những người lính thiệt mạng không được đưa về hậu cứ hay ít nhất là báo cáo ngay lập tức. Thay vào đó, họ bị chất đống và phủ túi ngủ lên trên, tạo ảo giác rằng chốt vẫn đang có người gác. Một con mắt thiện chiến trên không ảnh hay từ máy bay không người lái của Ukraine sẽ thấy những chiếc túi ngủ nằm lặng lẽ, tưởng chừng là lính tráng đang nghỉ ngơi, trong khi thực tế, vị trí then chốt đó đã bị bỏ ngỏ hoàn toàn. Hành vi này chỉ có thể tồn tại trong một môi trường chỉ huy mất hết kiểm soát: sáu ngày mất liên lạc vô tuyến, không ai tiếp tế, không kiểm tra, như thể chốt phòng thủ đó bị xóa sổ khỏi bản đồ chiến dịch của chính người Nga trước khi bị Ukraine xóa sổ thật sự.
Sự vắng mặt của ý thức trách nhiệm từ cấp chỉ huy đã khiến một mắt xích quan trọng trong tuyến phòng thủ phía đông Stepnohirsk trở thành điểm mù. Và Ukraine đã không bỏ lỡ cơ hội. Ngay khi xác nhận sự hỗn loạn và thiếu hụt quân số tại cánh sườn, lực lượng Kiev triển khai một loạt đòn chuẩn bị tiêu diệt đồng bộ mang tính bản lề. Máy bay không người lái cảm tử Ukraine lao thẳng vào một tòa nhà ở làng Pryshyb, cách Stepnohirsk ba mươi sáu km về phía nam, nơi nhóm vận hành UAV của Nga dùng làm cứ điểm và kho chứa đạn dược cùng thiết bị điều khiển. Vụ nổ xé toạc cơ sở này, xóa sổ một lượng lớn khí tài điều khiển từ xa, đúng vào thời điểm lực lượng Nga ở mặt trận Zaporizhia vốn đã chịu cảnh khan hiếm máy bay không người lái trầm trọng. Trước đó, chính binh lính Nga từng than phiền rằng UAV Ukraine đang “làm mưa làm gió” chiến trường, giờ đây đòn đánh phủ đầu vào Pryshyb còn làm tê liệt nốt khả năng trinh sát và bảo vệ cánh sườn còn sót lại của họ.
Tiếp đó, pháo binh Ukraine dồn hỏa lực dữ dội xuống khu vực Mali Shcherbaky, nơi quân Nga tập trung, nhằm ghìm chặt mọi phản ứng trước khi mũi tấn công sườn chính thức mở màn. Xa hơn về phía tây, gần Stepove, các tổ điều khiển UAV góc nhìn thứ nhất Ukraine săn lùng từng tốp lính Nga lộ diện, thả lựu đạn từ drone xuống các hầm trú ẩn và khai hỏa nhằm vào những ăng-ten liên lạc. Việc băm nát hệ thống thông tin liên lạc chiến thuật ngay trước giờ xung kích là nước cờ then chốt: nó đẩy quân phòng thủ vào trạng thái mù và câm, không thể điều phối hỏa lực bắn chặn hay gọi chi viện khi lực lượng cơ giới Ukraine tràn sang.
Với đội hình được tăng cường bằng Lữ đoàn Cơ giới số 153 vừa được triển khai gấp rút ra mặt trận, các đơn vị vũ trang Ukraine đồng loạt tổ chức tiến công theo hai mũi: một hướng về Stepove và một hướng thẳng đến Kamianske. Nếu Kamianske thất thủ hoặc bị cắt đứt giao thông, con đường tiếp tế chính từ phía đông cho cụm cứ điểm Stepnohirsk sẽ bị chặn đứng. Stepnohirsk, vốn là mấu chốt phòng ngự mới của Nga ở Bắc Zaporizhia, lập tức rơi vào tình cảnh nguy hiểm gọng kìm: bên trong phố thị, các toán đặc nhiệm tinh nhuệ Ukraine đã lặng lẽ thâm nhập và giao tranh quyết liệt, trong khi từ cánh sườn phía đông, mũi tiến công cơ giới đang khoét sâu hòng cô lập hoàn toàn thị trấn này khỏi hậu phương Nga.
Đáng chú ý, các mũi tấn công vào sâu trong Stepnohirsk không phải do bộ binh cơ giới thông thường dẫn đầu, mà là lực lượng đặc nhiệm trực thuộc Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine cùng các thành viên của Quân đoàn Quốc tế. Đây đều là những đơn vị dày dạn kinh nghiệm tác chiến đô thị, vốn là chiến trường khốc liệt nhất ở Bakhmut hay Avdiivka trước đây. Việc họ liên tục đẩy lùi lính dù Nga được tái triển khai khẩn cấp về Stepnohirsk cho thấy đây không phải những cuộc thăm dò lẻ tẻ mà là chiến dịch hiệp đồng quy mô lớn nhắm vào cổ họng hành lang phòng thủ. Binh lính dù Nga, dù được xem là lực lượng thiện chiến hàng đầu, cũng đang từng bước mất dần từng dãy nhà, từng ngã tư trước áp lực không ngừng nghỉ.
Cùng lúc với trận chiến giành giật Stepnohirsk, một toán đặc nhiệm Ukraine thực hiện cuộc tập kích táo bạo vào khu rừng rậm phía đông Kamianske. Sau khi bí mật tiếp cận vị trí đóng quân của lính dù Nga và dùng drone trinh sát chiến thuật quét toàn bộ khu vực, biệt kích Ukraine mở màn cuộc hành quân dọn dẹp các công sự ngầm của đối phương. Trận đánh diễn ra chớp nhoáng và có kết cục một chiều: những lính dù Nga chống cự bị tiêu diệt tại chỗ hoàn toàn bất ngờ trước hướng và tốc độ tấn công. Sáu thành viên còn lại, nhận thấy không thể chống đỡ trước hỏa lực áp đảo, buông súng đầu hàng và bị bắt làm tù binh ngay trong chiến hào. Việc quân dù tinh nhuệ của Nga không thể giữ vững một cứ điểm phòng thủ đã được củng cố trong rừng nói lên mức độ suy yếu trầm trọng về tinh thần và tổ chức sau khi những vị trí tiền tiêu như chốt quan sát ở Kamianske tự hủy diệt bằng rượu đã để lộ toàn bộ khoảng trống chết người.
Những diễn biến trên đang vẽ nên một bức tranh hiếm thấy trong chiến tranh hiện đại: kỷ luật chiến trường của một cường quốc quân sự tan vỡ không phải trước hỏa lực vũ khí công nghệ cao, mà vì một thứ cũ kỹ đến mức nguyên thủy – rượu tự chế. Hậu quả không dừng lại ở mười mạng người bị phủ dưới túi ngủ suốt sáu ngày. Nó mở ra một lỗ hổng chí tử khiến toàn bộ cấu trúc phòng thủ kiên cố nhiều tháng qua của Nga ở Bắc Zaporizhia đứng trước nguy cơ sụp đổ dây chuyền. Khi pháo binh tiếp tục gầm rú và lực lượng đặc nhiệm Ukraine siết chặt vòng vây quanh Stepnohirsk từ nhiều phía, câu hỏi không còn là liệu quân Nga có bị đẩy lui hay không, mà là liệu hậu tuyến của họ còn chứa thêm bao nhiêu vị trí “ma” như chốt quan sát đã bị lãng quên, nơi những người lính chết trong im lặng trong khi cả hệ thống chỉ huy ngoảnh mặt làm ngơ.