Tình hình an ninh tại Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb đang trở thành tâm điểm nóng bỏng của địa chính trị toàn cầu khi các vụ tấn công tàu bè của lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn liên tục làm gián đoạn chuỗi cung ứng hàng hải quốc tế. Trong bối cảnh các giải pháp quân sự truyền thống của phương Tây chưa mang lại hiệu quả triệt để, những thông tin rò rỉ về một chiến lược ngoại giao thực dụng nhưng đầy táo bạo của chính quyền Donald Trump đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới quan sát. Đó là việc thiết lập một liên minh ngầm với Eritrea, một quốc gia Đông Phi vốn khép kín và thường được gọi là "Triều Tiên của châu Phi", nhằm tạo ra một đối trọng chiến lược trực tiếp chống lại tầm ảnh hưởng của Iran và các lực lượng ủy nhiệm tại khu vực đầy biến động này.
Để hiểu được lý do tại sao Eritrea lại trở thành một mắt xích quan trọng trong tính toán của Washington, cần nhìn vào bản đồ địa lý và quân sự của vùng Sừng châu Phi. Quốc gia này sở hữu hơn một nghìn km bờ biển dọc theo Biển Đỏ, nằm ngay đối diện với Yemen, nơi lực lượng Houthi đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ và các bệ phóng tên lửa. Với vị trí đắc địa này, Eritrea kiểm soát một phần đáng kể lối vào eo biển Bab el-Mandeb, một trong những tuyến đường hàng hải huyết mạch nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 10% lượng dầu mỏ và hàng hóa toàn cầu. Việc hợp tác với chính quyền Asmara, dù là không chính thức, sẽ mang lại cho quân đội Mỹ khả năng giám sát chặt chẽ các hoạt động di chuyển của tàu bè, phát hiện sớm các chuyến tàu chở vũ khí từ Iran sang Yemen, đồng thời thiết lập một căn cứ hậu cần hoặc điểm tựa tình báo cực kỳ lý tưởng ngay sát nách đối phương.
Cách tiếp cận này hoàn toàn phù hợp với học thuyết ngoại giao thực dụng và ưu tiên kết quả của cựu Tổng thống Donald Trump, người luôn coi trọng lợi ích quốc gia cốt lõi hơn là các rào cản mang tính ý thức hệ hay các tiêu chuẩn nhân quyền truyền thống của phương Tây. Trong nhiều thập kỷ qua, Eritrea đã bị cô lập bởi các lệnh trừng phạt quốc tế do những cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Isaias Afwerki. Tuy nhiên, dưới lăng kính của trường phái hiện thực chính trị, Eritrea không chỉ là một chế độ độc tài mà là một đối tác quân sự tiềm năng có chung mối lo ngại về sự trỗi dậy của Iran và lực lượng Houthi. Bằng cách chìa tay ra với Asmara, Washington có thể cung cấp các ưu đãi kinh tế, giảm bớt áp lực trừng phạt để đổi lấy sự hỗ trợ chiến lược và quyền tiếp cận các cảng biển quan trọng như Massawa và Assab.
Sự can thiệp của Eritrea vào phương trình Trung Đông sẽ giáng một đòn mạnh mẽ vào chiến lược "vành đai lửa" của Iran. Hiện nay, Tehran dựa vào mạng lưới vận tải biển phức tạp để cung cấp tên lửa hành trình, máy bay không người lái và các linh kiện quân sự tiên tiến cho Houthi. Nếu Mỹ và Eritrea phối hợp chặt chẽ, các tuyến đường tiếp tế này sẽ bị bóp nghẹt ngay từ ngoài khơi Đông Phi. Quân đội Eritrea với lực lượng thiện chiến và quen thuộc với địa hình khu vực có thể đóng vai trò như một lực lượng ngăn chặn hiệu quả trên đất liền lẫn trên biển, giảm bớt gánh nặng tuần tra cho Hải quân Mỹ và các đồng minh phương Tây vốn đang tiêu tốn hàng tỷ USD cho các chiến dịch đánh chặn tốn kém.
Sự chuyển dịch này cũng tạo ra những làn sóng chấn động khắp vùng Sừng châu Phi, nơi các mối quan hệ đồng minh luôn ở trong trạng thái mong manh. Lâu nay, Djibouti là nơi đặt căn cứ quân sự chính của Mỹ tại châu Phi, nhưng quốc gia nhỏ bé này đang ngày càng chịu ảnh hưởng lớn từ dòng vốn đầu tư của Trung Quốc. Việc Mỹ đa dạng hóa các mối quan hệ an ninh sang Eritrea không chỉ làm giảm sự phụ thuộc vào Djibouti mà còn gửi một thông điệp răn đe mạnh mẽ tới Bắc Kinh và Moscow, hai cường quốc cũng đang nỗ lực gia tăng ảnh hưởng tại lục địa đen. Hơn nữa, một Eritrea được phương Tây công nhận phần nào sẽ thay đổi cán cân quyền lực với nước láng giềng Ethiopia, quốc gia không có biển và luôn khao khát có đường tiếp cận trực tiếp ra đại dương thông qua các thỏa thuận gây tranh cãi tại khu vực Somalia.
Tuy nhiên, nước cờ bí mật này của chính quyền Donald Trump không phải là không có rủi ro và đang vấp phải sự phản đối ngầm từ nhiều nhà ngoại giao kỳ cựu tại Washington. Việc bắt tay với một chính quyền bị cáo buộc đàn áp tự do công dân có thể làm tổn hại đến hình ảnh và uy tín đạo đức của nước Mỹ trên trường quốc tế. Có những lo ngại rằng việc dỡ bỏ trừng phạt quá sớm có thể tiếp thêm sinh lực cho một chế độ quân sự cứng rắn, dẫn đến những bất ổn mới trong khu vực thay vì mang lại sự ổn định như mong đợi. Thêm vào đó, phản ứng từ Iran chắc chắn sẽ không hề dễ chịu; Tehran có thể gia tăng các hoạt động phá hoại thông qua mạng lưới tình báo hoặc kích động các cuộc xung đột biên giới giữa Eritrea và các quốc gia láng giềng để làm chệch hướng liên minh mới này.
Mặc dù vậy, trong một thế giới đa cực ngày càng hỗn loạn, nơi các quy tắc cũ không còn đủ sức duy trì trật tự, những liên minh phi truyền thống như Mỹ - Eritrea đang dần trở thành xu thế chủ đạo. Đối với Donald Trump, mục tiêu tối thượng là bảo vệ các tuyến đường thương mại tự do, ngăn chặn sự bành trướng của Iran mà không cần phải kéo nước Mỹ vào một cuộc chiến tranh hao người tốn của khác ở Trung Đông. Bằng cách biến một quốc gia từng bị coi là "kẻ bị ruồng bỏ" thành một tiền đồn chiến lược chống Iran, Washington đang chứng minh rằng trong ván bài địa chính trị sinh tử, không có kẻ thù vĩnh viễn, cũng không có đồng minh vĩnh viễn, chỉ có lợi ích quốc gia là trường tồn. Những diễn biến tiếp theo tại Biển Đỏ sẽ là liều thuốc thử cho sự thành bại của chiến lược đầy táo bạo và gây tranh cãi này.