Tình hình khu vực Trung Đông trong những giờ qua đã nóng lên một cách đáng báo động sau một loạt vụ không kích bằng máy bay không người lái và tên lửa hành trình nhằm vào các mục tiêu trên Vùng Vịnh, gây ra thương vong lớn. Theo các nguồn tin tình báo sơ bộ và báo cáo từ hiện trường, ít nhất 60 người đã thiệt mạng hoặc bị thương trong các đợt tập kích được cho là có sự hậu thuẫn từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Vụ việc ngay lập tức châm ngòi cho một làn sóng phẫn nộ chưa từng có từ các quốc gia ven biển vùng Vịnh, đẩy khu vực vốn đã bất ổn vào tình trạng hỗn loạn và nguy cơ đối đầu quân sự trên diện rộng.
Những giọt nước mắt và máu tại một cảng biển chiến lược, nơi các mảnh vỡ của thiết bị bay vẫn còn nằm rải rác giữa các cần cẩu và tàu hàng bốc cháy, đã trở thành biểu tượng cho sự leo thang nguy hiểm mới. Các nhân chứng mô tả bầu trời đêm bất ngờ rực sáng bởi hỏa lực phòng không và những tiếng nổ long trời. Nhiều người dân thường, bao gồm cả công nhân cảng và thủy thủ đoàn các tàu neo đậu gần đó, đã không kịp tìm nơi trú ẩn. Số người thương vong trên 60 chỉ là con số ban đầu, và các đội cứu hộ lo ngại con số thực tế có thể còn tăng lên đáng kể khi công tác tìm kiếm dưới các đống đổ nát vẫn đang được tiến hành khẩn trương. Nguồn tin y tế địa phương trong tình trạng báo động đỏ đã mô tả tình hình là “thảm họa nhân đạo cấp tính”.
Phản ứng từ các quốc gia vùng Vịnh đến gần như ngay lập tức và mang giọng điệu cứng rắn chưa từng thấy trong nhiều năm qua. Các Bộ Ngoại giao từ Riyadh đến Abu Dhabi và Manama đã đồng loạt ra tuyên bố lên án mạnh mẽ "hành động gây hấn trắng trợn và vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế". Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đã triệu tập một phiên họp khẩn cấp vào rạng sáng, nơi các nhà ngoại giao không giấu nổi sự giận dữ. Một quan chức cấp cao giấu tên tiết lộ rằng các cuộc thảo luận không còn xoay quanh việc có nên đáp trả hay không, mà là quy mô và hình thức của hành động đáp trả tập thể. Ngôn từ ngoại giao thận trọng thường thấy đã được thay thế bằng những cáo buộc trực diện nhằm vào Tehran, cáo buộc chế độ này nuôi dưỡng các lực lượng ủy nhiệm để gây bất ổn toàn bộ tuyến hàng hải huyết mạch của kinh tế toàn cầu.
Giữa lúc căng thẳng dâng cao như ngàn cân treo sợi tóc, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang trong chiến dịch vận động tranh cử quyết liệt, đã bất ngờ đưa ra một tuyên bố gây chú ý. Trên nền tảng mạng xã hội của mình, ông Trump hé lộ về một "bước đột phá lớn" liên quan đến chiến lược đối phó với Iran. Mặc dù không đi vào chi tiết cụ thể với lý do an ninh quốc gia, nhưng những tín hiệu mà ông đưa ra đã làm dấy lên những đồn đoán rộng khắp. Theo các nguồn thạo tin, bước đột phá mà ông Trump đề cập có thể là một thỏa thuận hậu trường phức tạp nhằm cắt đứt hoàn toàn nguồn tài chính cho các hoạt động quân sự của Iran, hoặc một liên minh quân sự mới có sự tham gia của các lực lượng hải quân ngoài khu vực.
Đáng chú ý nhất là thông tin về một kế hoạch phong tỏa hàng hải quy mô lớn do Hải quân Mỹ chủ trì, với mục tiêu kiểm soát chặt chẽ dòng chảy năng lượng và hàng hóa ra vào Iran. Các nguồn tin quốc phòng tiết lộ rằng kế hoạch này, nếu được triển khai đầy đủ, sẽ được duy trì ít nhất cho đến tháng 9 năm nay như một biện pháp gây sức ép tối đa. Đây không chỉ là một hoạt động tuần tra đơn thuần. Khái niệm “phong tỏa” bao gồm việc thiết lập các trạm kiểm soát nổi, giám sát chặt chẽ mọi tàu thuyền nghi ngờ và sẵn sàng sử dụng vũ lực để ngăn chặn các chuyến hàng vũ khí hoặc dầu mỏ bất hợp pháp. Học thuyết này gợi nhớ đến những căng thẳng cực độ trong Chiến dịch Praying Mantis những năm 1980, nhưng với quy mô và công nghệ vượt trội hơn hẳn. Các nhà phân tích cho rằng mốc thời gian đến tháng 9 không phải ngẫu nhiên, nó trùng khớp với thời điểm kết thúc mùa hè và có thể là hạn chót cho một giải pháp ngoại giao cuối cùng trước khi bước vào giai đoạn xung đột quân sự trực diện.
Sự hiện diện ngày càng dày đặc của các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ, cùng với tàu chiến của các đồng minh châu Âu và vùng Vịnh, đang biến eo biển Hormuz và vùng biển phía Bắc Ấn Độ Dương thành một điểm nóng địa chính trị. Các chuyên gia quân sự nhận định, nếu lệnh phong tỏa thực sự có hiệu lực đến tháng 9, nó sẽ bóp nghẹt hoàn toàn khả năng xuất khẩu dầu của Tehran, vốn đã bị tổn thương nặng nề bởi các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, điều này cũng tiềm ẩn rủi ro leo thang không kiểm soát, bởi Iran từ lâu đã tuyên bố sẽ đáp trả bất kỳ hành động phong tỏa nào bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, một kịch bản có thể khiến giá năng lượng thế giới tăng vọt và đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một cú sốc mới.
Trong khi cả thế giới đang hướng về Vùng Vịnh Ba Tư với tâm lý lo ngại, một diễn biến gây sốc không kém đã xảy ra ở sườn phía Tây của nước Nga, làm phức tạp thêm bức tranh an ninh toàn cầu. Thành phố St. Petersburg, nơi vừa khai mạc Diễn đàn Kinh tế Quốc tế (SPIEF) – sự kiện thường được mệnh danh là "Davos của nước Nga" – đã bất ngờ hứng chịu một cuộc tập kích dữ dội bằng thiết bị bay không người lái từ phía Ukraine. Các tiếng còi báo động đã hú vang khắp thành phố cảng lịch sử ngay trong ngày khai mạc, buộc các đại biểu quốc tế và giới tinh hoa doanh nghiệp Nga phải tìm nơi trú ẩn khẩn cấp.
Cuộc tấn công, dù bị hệ thống phòng không Nga đánh chặn một phần, đã làm hư hại một số cơ sở hạ tầng năng lượng ở ngoại ô và khu vực lân cận. Hình ảnh các cột khói đen bốc lên trên nền trời trắng đục của St. Petersburg đã nhanh chóng lan truyền trên các phương tiện truyền thông độc lập. Đây là một đòn giáng mạnh mẽ vào nỗ lực của Điện Kremlin trong việc phô diễn sức mạnh và sự ổn định của mình trước các đối tác từ châu Á, Trung Đông và châu Phi. Tổng thống Vladimir Putin, người dự kiến có bài phát biểu quan trọng tại diễn đàn, đã buộc phải điều chỉnh lịch trình để chủ trì cuộc họp khẩn với Bộ Quốc phòng.
Vụ tấn công vào St. Petersburg cho thấy năng lực tác chiến tầm xa ngày càng tinh vi của quân đội Ukraine. Việc nhắm mục tiêu chính xác vào một sự kiện mang tính biểu tượng cao như SPIEF không chỉ mang mục đích quân sự thuần túy mà còn là một thông điệp chính trị rõ ràng: không một thành phố nào của Nga, dù ở xa tiền tuyến đến đâu, là an toàn tuyệt đối. Sự trùng hợp về mặt thời gian giữa cuộc khủng hoảng ngoài Vùng Vịnh và vụ tập kích vào St. Petersburg vẽ nên một bức tranh thế giới đầy bất ổn và kết nối chặt chẽ. Những cú sốc địa chính trị từ Trung Đông đến Đông Âu đang cùng lúc thử thách các liên minh quốc tế, đẩy các cường quốc vào thế phải đưa ra những lựa chọn chiến lược mang tính sống còn, và hệ lụy của nó được dự báo sẽ còn kéo dài trong nhiều tháng tới.