Washington D.C. chìm trong bầu không khí căng thẳng tột độ vào tối thứ Ba khi Tổng thống Donald Trump xuất hiện trực tiếp từ Phòng Bầu Dục, đưa ra một tuyên bố khẩn cấp mà nhiều người lo ngại có thể đẩy cuộc khủng hoảng âm ỉ với Iran thành một cuộc đối đầu quân sự toàn diện. Ánh đèn trong Nhà Trắng hắt lên khuôn mặt nghiêm nghị của vị tổng tư lệnh khi ông xác nhận với người dân Mỹ rằng Iran vừa tiến hành một loạt vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở quân sự của Hoa Kỳ tại khu vực Trung Đông, đánh dấu một bước leo thang nguy hiểm chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ.
Bài phát biểu dài chưa đầy mười lăm phút nhưng chứa đựng những ngôn từ cứng rắn nhất mà một tổng thống Mỹ từng sử dụng kể từ sau sự kiện 11 tháng 9. Ông Trump tuyên bố: “Đây không chỉ là một hành động khiêu khích, mà là một tuyên chiến trực tiếp vào chủ quyền và an ninh của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Chúng tôi đã nhận được thông tin tình báo xác thực về mối đe dọa, và giờ đây mối đe dọa đó đã thành hiện thực.” Lời lẽ của ông ngay lập tức khiến các chỉ số chứng khoán tương lai lao dốc không phanh trong phiên giao dịch ngoài giờ, trong khi giá dầu thô vọt lên mức cao nhất trong vòng hai năm qua.
Theo các nguồn tin từ Lầu Năm Góc, hệ thống phòng thủ của Mỹ đã đánh chặn được phần lớn số tên lửa đạn đạo tầm trung nhắm vào căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar và khu vực đồn trú của lực lượng hải quân tại Bahrain. Tuy nhiên, một số máy bay không người lái tự sát đã lọt qua lưới phòng không, gây ra thiệt hại vật chất đáng kể và khiến ít nhất mười hai binh sĩ Mỹ bị thương. Ngay sau khi tin tức lan truyền, Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ đã nâng mức báo động toàn khu vực lên DEFCON 2, cấp độ sẵn sàng chiến đấu cao nhất được ghi nhận công khai kể từ cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba. Tàu sân bay USS Gerald R. Ford cùng nhóm tác chiến của nó, vốn đang hiện diện tại Bắc Arab Saudi, đã được lệnh di chuyển vào vị trí sẵn sàng tấn công, trong khi các khẩu đội pháo phòng không Patriot triển khai dọc vùng Vịnh liên tục quét bầu trời đêm.
Sự kiện này là hồi chuông báo động gióng lên sau nhiều tuần leo thang ngoại giao và quân sự. Tehran tuyên bố cuộc tấn công là đòn đáp trả xứng đáng cho cái chết của một chỉ huy cấp cao thuộc Lực lượng Quds trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ thực hiện tại Damascus cách đây hai tuần. Trong video tuyên bố phát đi trên truyền hình nhà nước Iran, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei khẳng định “thời kỳ của những lời đe dọa suông đã chấm dứt”, và cảnh báo rằng bất kỳ hành động trả đũa nào của Mỹ sẽ dẫn đến một cơn bão lửa không chỉ giới hạn trong phạm vi Trung Đông. Đây là lần đầu tiên một quốc gia công khai nhận trách nhiệm tấn công trực diện vào lực lượng Mỹ bằng tên lửa đạn đạo kể từ sau chiến tranh Iraq.
Trên Đồi Capitol, phản ứng từ các nhà lập pháp chia thành hai luồng trái ngược, nhưng tựu trung đều mang đậm sắc thái khẩn trương. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, chỉ vài phút sau khi rời cuộc họp kín an ninh khẩn cấp, đã tổ chức một cuộc họp báo ngắn, nhấn mạnh sự ủng hộ lưỡng đảng dành cho tổng thống. Ông nói: “Đây không phải lúc để chia rẽ. Chúng ta phải cho Tehran thấy rằng hành động của chúng sẽ phải trả giá đắt.” Trong khi đó, phía đối lập lại kêu gọi thận trọng. Một số thượng nghị sĩ cấp tiến bày tỏ lo ngại rằng chính quyền có thể lợi dụng cuộc khủng hoảng để biện minh cho một cuộc chiến tranh mở rộng mà không cần sự cho phép của Quốc hội, gợi lại những bài học nhức nhối từ sự can thiệp tại Iraq năm 2003.
Trong bài phát biểu của mình, Tổng thống Trump liên tục nhấn mạnh rằng mọi lựa chọn đều đang được đặt lên bàn, bao gồm cả những đòn tấn công phủ đầu mang tính hủy diệt. Ông tuyên bố đã ký sắc lệnh hành pháp kích hoạt các điều khoản khẩn cấp của Đạo luật Sản xuất Quốc phòng, cho phép huy động nguồn lực tư nhân để tăng tốc sản xuất vũ khí và thiết bị bảo hộ. Đồng thời, Cơ quan An ninh Mạng và Cơ sở hạ tầng đã phát cảnh báo tới toàn bộ các bang, yêu cầu củng cố hệ thống phòng thủ trước nguy cơ tấn công mạng quy mô lớn từ các nhóm tin tặc được Iran hậu thuẫn. Mười phút sau khi bài phát biểu kết thúc, hàng loạt màn hình quảng cáo điện tử tại các thành phố lớn như New York và Los Angeles đồng loạt chuyển sang hiển thị dòng chữ “Cảnh báo An ninh Quốc gia – Hãy cảnh giác”, một hình ảnh gợi nhớ đến những ngày u ám nhất sau thảm họa khủng bố hai thập kỷ trước.
Thế giới cũng lập tức phản ứng với một sự run rẩy không giấu giếm. Tại châu Âu, các chỉ số chứng khoán từ London đến Frankfurt đồng loạt chìm trong sắc đỏ ngay khi mở cửa phiên giao dịch sáng hôm sau. Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg triệu tập một cuộc họp khẩn của Hội đồng Bắc Đại Tây Dương, khẳng định liên minh sẽ thực thi Điều khoản 5 nếu một quốc gia thành viên bị tấn công, nhưng cũng khéo léo kêu gọi các bên kiềm chế để ngăn một thảm kịch nhân đạo. Trung Quốc và Nga ngay lập tức ra tuyên bố chung lên án “sự phiêu lưu quân sự và chính sách đơn phương”, kêu gọi một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định rằng cơ chế đa phương giờ đây gần như tê liệt, khi căng thẳng giữa các cường quốc đã vượt quá khả năng điều hòa của ngoại giao truyền thống.
Trên đường phố nước Mỹ, tâm lý người dân chuyển biến nhanh chóng từ bàng hoàng sang hoang mang. Các siêu thị tại những khu vực ngoại ô Washington D.C. chứng kiến cảnh người dân đổ xô mua nhu yếu phẩm, nước đóng chai và nhiên liệu dự trữ. Hệ thống cảnh báo khẩn cấp không dây đã được thử nghiệm trên toàn quốc chỉ vài giờ trước bài phát biểu, và nay trở thành tâm điểm của những lời đồn thổi vô căn cứ về một cuộc tấn công sắp xảy ra trên đất liền. Bộ An ninh Nội địa phải phát đi thông cáo trấn an rằng chưa có mối đe dọa cụ thể và xác thực nào nhắm vào lục địa Hoa Kỳ, nhưng dư âm từ lời cảnh báo của tổng thống vẫn còn quá nặng nề để có thể xoa dịu ngay lập tức.
Giới chuyên gia quân sự nhận định đây là một bước ngoặt chiến lược, bởi lần đầu tiên trong lịch sử cận đại, Iran trực tiếp sử dụng tên lửa phóng từ lãnh thổ của mình để nhắm vào các mục tiêu quân sự Mỹ, thay vì hành động thông qua lực lượng ủy nhiệm. Độ chính xác của các cuộc tấn công, dù bị đánh chặn phần lớn, cho thấy một năng lực kỹ thuật quân sự đã được cải thiện vượt bậc, làm dấy lên câu hỏi về hiệu quả thực sự của các hệ thống phòng thủ trị giá hàng tỷ đô la. Các nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế cho rằng bước đi này của Tehran là một canh bạc được tính toán cẩn trọng, nhằm buộc Washington phải chấp nhận một cuộc chiến tranh giới hạn hoặc lộ rõ giới hạn sức mạnh răn đe của mình.
Trong khi đó, bộ máy chính quyền Trump dường như đã chuẩn bị sẵn cho kịch bản tồi tệ nhất. Bộ trưởng Quốc phòng, xuất hiện cùng tổng thống trong phòng họp báo, tiết lộ rằng các cuộc không kích đáp trả đã được “xác định tọa độ và sẵn sàng khai hỏa”, chỉ chờ lệnh cuối cùng từ tổng tư lệnh. Nhiều đồn đoán cho rằng các mục tiêu có thể bao gồm cơ sở hạ tầng hạt nhân ngầm của Iran, các bệ phóng tên lửa ven biển và trung tâm chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Tuy nhiên, giọng điệu của ông Trump trong suốt bài phát biểu vẫn giữ một nhịp đôi đầy ẩn ý: vừa đe dọa hủy diệt, vừa nhắc đến mong muốn đạt được một thỏa thuận tốt hơn. “Nếu Iran thực sự muốn phát triển, tôi vẫn sẵn sàng đàm phán. Nhưng đừng bao giờ thử thách nước Mỹ, bởi các người biết cái giá phải trả là gì,” ông tuyên bố, để ngỏ cánh cửa ngoại giao trong khi bàn tay đã nắm chặt lấy cò súng.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh nền chính trị nội bộ Mỹ đang bước vào giai đoạn nước rút của một kỳ bầu cử đầy biến động. Các đối thủ chính trị của ông Trump lập tức chỉ trích cách xử lý khủng hoảng là nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi những rắc rối pháp lý và xã hội trong nước, một cáo buộc mà chiến dịch tranh cử của ông kịch liệt phủ nhận và cho đó là hành vi phản bội trong thời chiến. Dù động cơ thực sự là gì, có một thực tế không thể chối cãi: nước Mỹ đã bị đánh thức vào đêm muộn bởi một lời tuyên chiến không chính thức, và cả thế giới hiện đang nín thở dõi theo từng diễn biến mới nhất từ Nhà Trắng, Lầu Năm Góc và mặt trận sa mạc xa xôi, nơi ngòi nổ của một cuộc đại chiến có thể đã thực sự được châm ngòi. Bầu trời đêm trên Vịnh Ba Tư giờ đây không chỉ phản chiếu ánh sáng của những vì sao, mà còn rực lên những vệt lửa đạn đạo giao tranh, báo hiệu một chương mới đầy bất trắc trong lịch sử quan hệ quốc tế.