Bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang chứng kiến những diễn biến leo thang nguy hiểm. Sau khi quân đội Israel tiến hành các cuộc không kích dồn dập vào thủ đô Beirut của Lebanon nhằm triệt hạ ban lãnh đạo lực lượng Hezbollah, Iran đã lập tức đáp trả bằng một cuộc tấn công tên lửa quy mô lớn trực tiếp vào lãnh thổ Israel. Sự kiện này đẩy toàn bộ khu vực vào bờ vực chiến tranh toàn diện, tạo ra phép thử lớn đối với các nhà lãnh đạo thế giới. Giữa tâm điểm của cơn bão ngoại giao và quân sự này, phản ứng từ cựu Tổng thống Donald Trump đang thu hút sự chú ý đặc biệt. Trái ngược với những tuyên bố cứng rắn thường thấy, ông Trump đã có những động thái được đánh giá là thoái lui và hạ giọng rõ rệt trước hành động quân sự quyết liệt của Tehran.
Cuộc xung đột bắt nguồn từ quyết định của Israel nhằm gia tăng áp lực quân sự tối đa lên các lực lượng thân Iran ở Lebanon. Phản ứng trước tổn thất nặng nề tại Beirut, chính quyền Tehran quyết định phóng hàng loạt tên lửa đạn đạo hướng thẳng vào các căn cứ quân sự của Israel. Đây được coi là một trong những đòn trả đũa trực tiếp và mạnh mẽ nhất của Iran trong nhiều thập kỷ qua, chứng minh quốc gia này sẵn sàng đối đầu trực diện thay vì chỉ sử dụng các lực lượng ủy nhiệm. Sự kiện này không chỉ làm rung chuyển Trung Đông mà còn đặt chính phủ Mỹ vào thế khó, khi Washington vừa phải duy trì cam kết bảo vệ đồng minh Israel, vừa phải tìm cách ngăn chặn một cuộc chiến tranh khu vực ngoài tầm kiểm soát.
Trong suốt chiến dịch tranh cử, Donald Trump luôn xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, người có thể ngăn chặn mọi cuộc chiến tranh chỉ bằng uy tín cá nhân. Ông thường xuyên chỉ trích chính quyền đương nhiệm của Tổng thống Joe Biden và Phó Tổng thống Kamala Harris là yếu kém về mặt đối ngoại, khẳng định rằng nếu ông còn tại vị, cả Nga hay Iran đều không dám khiêu khích như hiện nay. Thậm chí, ông Trump từng không ngần ngại đe dọa áp dụng các biện pháp trừng phạt tàn khốc hoặc hành động quân sự hủy diệt đối với bất kỳ quốc gia nào đe dọa lợi ích của Mỹ. Tuy nhiên, khi Iran thực sự tấn công quy mô lớn vào Israel, phản ứng thực tế của vị cựu Tổng thống lại đi ngược lại hoàn toàn với những lời tuyên bố hùng hồn trước đó.
Để hiểu rõ sự bất ngờ trong thái độ của Donald Trump, cần nhìn lại lịch sử chính sách đối ngoại của ông với Iran. Năm 2018, chính ông Trump đã đơn phương rút Mỹ khỏi Thỏa thuận Hạt nhân Iran, mở đường cho chiến dịch áp lực tối đa bằng các lệnh trừng phạt kinh tế khốc liệt. Đỉnh điểm là năm 2020 khi ông ra lệnh tiêu diệt Tướng Qasem Soleimani, đẩy hai nước đến bờ vực chiến tranh quân sự trực tiếp. Với một quá khứ đầy quyết định mang tính đối đầu trực diện như vậy, việc ông Trump chọn cách im lặng hoặc đưa ra những phản ứng mờ nhạt trước đòn tấn công tên lửa của Iran vào Israel là một sự tương phản sâu sắc. Sự thay đổi này phản ánh sự thận trọng mang tính chiến thuật khi bối cảnh quốc tế hiện nay đã thay đổi rất nhiều.
Thay vì đưa ra lời cảnh báo đanh thép hay yêu cầu phản công quân sự áp đảo từ phía Israel và Mỹ, Donald Trump chọn cách tiếp cận thận trọng và có phần né tránh. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, ông Trump dường như muốn giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của tình hình nhằm tránh bị cuốn vào một cam kết quân sự cụ thể. Sự thay đổi đột ngột này cho thấy tính toán chiến lược sâu sắc trong bối cảnh bầu cử tổng thống Mỹ đang đến rất gần. Việc ủng hộ một cuộc chiến tranh toàn diện tại Trung Đông lúc này có thể gây ra hậu quả khó lường về kinh tế, đặc biệt là giá dầu mỏ tăng vọt, trực tiếp ảnh hưởng tiêu cực đến túi tiền của cử tri Mỹ và làm chệch hướng chiến dịch tranh cử của chính ông.
Bên cạnh đó, việc Donald Trump hạ giọng cũng phản ánh thực tế phức tạp trong nội bộ chính trị Mỹ. Hiện nay, chính quyền đương nhiệm đang phải nỗ lực ngoại giao để vừa bảo vệ Israel, vừa kiềm chế xung đột lan rộng. Bằng cách không đưa ra tuyên bố kích động chiến tranh, ông Trump muốn tránh bị gắn mác là người cổ xúy cho một cuộc xung đột vũ trang mới, điều vốn không phổ biến đối với cử tri Mỹ đã quá mệt mỏi với các cuộc chiến hao người tốn của ở nước ngoài. Tuy nhiên, sự thực dụng này lại đặt ông vào thế tự mâu thuẫn với học thuyết hòa bình thông qua sức mạnh mà ông luôn rao giảng. Các đối thủ chính trị nhanh chóng chỉ ra rằng chính sách của ông thực chất chỉ là những khẩu hiệu trống rỗng khi đối mặt với những cuộc khủng hoảng thực tế có độ rủi ro cao.
Cuộc khủng hoảng hiện tại và cách ứng phó của Donald Trump sẽ tiếp tục là chủ đề tranh luận nóng bỏng khi chiến dịch tranh cử bước vào giai đoạn nước rút. Đối với cử tri Mỹ, những vấn đề đối ngoại đã trực tiếp tác động đến an ninh và ổn định kinh tế trong nước. Sự thoái lui của ông Trump trước đòn trả đũa của Iran có thể được những người ủng hộ giải thích là sự khôn ngoan nhằm tránh đưa nước Mỹ vào một cuộc chiến vĩnh viễn khác tại Trung Đông. Tuy nhiên, đối với cử tri trung lập và phe phản đối, đây lại là dấu hiệu của sự thiếu nhất quán và thất bại trong việc thể hiện vai trò lãnh đạo toàn cầu của một người luôn tự nhận mình là cứu tinh của thế giới. Sự thay đổi cục diện này chắc chắn sẽ định hình lại cách cử tri đánh giá năng lực quản lý khủng hoảng của ứng viên tổng thống Mỹ trong cuộc đua sắp tới.