Cơn ác mộng địa chính trị của Điện Kremlin: Liên minh của Nga đang tan rã từ bên trong

Cơn ác mộng địa chính trị của Điện Kremlin: Liên minh của Nga đang tan rã từ bên trong

Sự quay lưng của các đồng minh truyền thống đang đẩy Moscow vào tình thế cô lập chưa từng có trên trường quốc tế.


Lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng tại Quảng trường Đỏ, vốn là biểu tượng tối cao cho sức mạnh quân sự và ảnh hưởng địa chính trị của Nga, giờ đây đang phản ánh một thực tế hoàn toàn khác. Thay vì những cái bắt tay thắt chặt tình hữu nghị giữa các nguyên thủ quốc gia, hình ảnh những hàng ghế trống và sự vắng mặt của các đồng minh truyền thống đã gián tiếp gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về sự suy giảm tầm ảnh hưởng của Điện Kremlin. Kịch bản tồi tệ nhất đối với Tổng thống Vladimir Putin dường như đang dần hiện hữu, khi mạng lưới liên minh từng một thời vững chắc của Nga tại các khu vực từ Trung Á, Kavkaz cho đến Đông Âu đang rạn nứt một cách nhanh chóng và có hệ thống.

Sự rạn nứt rõ ràng và sâu sắc nhất có thể được nhìn thấy tại khu vực Nam Kavkaz, cụ thể là trường hợp của Armenia. Trong nhiều thập kỷ, Yerevan luôn coi Moscow là chỗ dựa an ninh vững chắc nhất, đặc biệt là thông qua Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể. Tuy nhiên, cuộc xung đột tại khu vực Nagorno-Karabakh đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Việc lực lượng gìn giữ hòa bình Nga không can thiệp hiệu quả trước các hành động quân sự của Azerbaijan đã khiến Armenia cảm thấy bị phản bội. Thủ tướng Nikol Pashinyan không ngần ngại chỉ trích liên minh quân sự do Nga dẫn đầu là không hiệu quả và quyết định đình chỉ sự tham gia của nước này. Không dừng lại ở những tuyên bố ngoại giao, Armenia đang tích cực tìm kiếm các đối tác an ninh mới, từ việc tổ chức các cuộc tập trận chung với quân đội Mỹ cho đến việc đa dạng hóa nguồn cung vũ khí từ Pháp và Ấn Độ. Sự xoay trục chiến lược này đánh dấu một bước lùi nghiêm trọng cho vị thế của Nga tại một trong những khu vực nhạy cảm nhất ở biên giới phía nam.

Xa hơn về phía đông, tại Trung Á, Kazakhstan cũng đang dần thoát khỏi quỹ đạo kiểm soát của Moscow. Là quốc gia có diện tích lớn nhất và nền kinh tế phát triển nhất khu vực, Kazakhstan từ lâu đã là một đối tác then chốt của Nga. Tuy nhiên, kể từ khi cuộc xung đột tại Ukraine bùng nổ, Astana đã thể hiện một thái độ độc lập đáng ngạc nhiên. Chính quyền Kazakhstan đã từ chối công nhận các vùng lãnh thổ sáp nhập vào Nga, đồng thời cam kết tuân thủ các lệnh trừng phạt quốc tế áp đặt lên Moscow nhằm tránh bị vạ lây về kinh tế. Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev đang chủ động đa dạng hóa các mối quan hệ đối ngoại thông qua chính sách ngoại giao đa phương. Kazakhstan không chỉ tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc mà còn mở rộng hợp tác năng lượng với Liên minh Châu Âu, chủ động xây dựng các tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ mới tránh đi qua lãnh thổ Nga để tự chủ hơn về mặt kinh tế.

Sự suy yếu của Nga tại Kavkaz cũng tạo cơ hội cho Azerbaijan gia tăng vị thế. Được hậu thuẫn mạnh mẽ bởi Thổ Nhĩ Kỳ, Baku đã thành công trong việc thiết lập lại quyền kiểm soát đối với Nagorno-Karabakh, trực tiếp thách thức vai trò trung gian hòa giải truyền thống của Nga. Azerbaijan hiện đang định hình lại bản đồ năng lượng khu vực bằng cách trở thành nhà cung cấp khí đốt thay thế quan trọng cho châu Âu. Mối quan hệ giữa Baku và Moscow dù vẫn duy trì vẻ ngoài thực dụng, nhưng thực tế đã trở nên lạnh nhạt hơn khi Azerbaijan nhận ra rằng họ không còn cần phải kiêng dè tầm ảnh hưởng quân sự của Nga như trước đây.

Tại Đông Âu, Moldova đang chứng kiến một bước chuyển mình lịch sử. Dưới sự lãnh đạo của chính quyền thân phương Tây, quốc gia nhỏ bé này đang nỗ lực giải quyết dứt điểm vấn đề Transnistria, khu vực ly khai vốn có lực lượng quân sự Nga đồn trú suốt nhiều thập kỷ qua. Với sự hỗ trợ tài chính và chính trị mạnh mẽ từ Liên minh Châu Âu và Romania, Moldova đang dần trung hòa tầm ảnh hưởng của Nga bằng cách liên kết lưới điện quốc gia với châu Âu và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung khí đốt từ tập đoàn Gazprom. Việc Moldova đẩy mạnh tiến trình gia nhập EU và kiên quyết yêu cầu Nga rút quân khỏi lãnh thổ là một đòn giáng mạnh vào tham vọng duy trì vùng đệm an ninh của Điện Kremlin tại sườn Tây.

Ngay cả tại châu Âu, nơi Nga từng tự hào có những mối quan hệ thân thiết, bức tranh đồng minh cũng đang bị chia cắt sâu sắc. Serbia, quốc gia vốn có mối liên hệ lịch sử và văn hóa lâu đời với Nga, đang phải thực hiện một cuộc đi dây ngoại giao đầy thách thức. Mặc dù Belgrade từ chối tham gia các lệnh trừng phạt của EU chống lại Nga, nhưng họ cũng đồng thời gián tiếp cho phép xuất khẩu đạn dược sang Ukraine thông qua các bên thứ ba. Tổng thống Aleksandar Vucic hiểu rằng tương lai kinh tế của Serbia nằm ở châu Âu, chứ không phải ở một nước Nga đang bị cô lập. Tương tự, tại Hungary, dù chính quyền của Thủ tướng Viktor Orban thường xuyên đưa ra các tuyên bố bất đồng với EU và NATO, quốc gia này cuối cùng vẫn phải tuân thủ các quyết định chung dưới áp lực kinh tế và chính trị từ liên minh, cho thấy sự ủng hộ dành cho Moscow chỉ mang tính cơ hội và không hề bền vững.

Hệ quả của sự tan rã mạng lưới đồng minh này không chỉ dừng lại ở khía cạnh ngoại giao. Nó trực tiếp làm suy yếu thế đứng địa chính trị của Nga, biến nước này từ một cường quốc toàn cầu có khả năng dẫn dắt các khối liên kết thành một quốc gia ngày càng cô độc trên bàn cờ quốc tế. Việc đánh mất tầm ảnh hưởng tại các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ, vốn được Moscow coi là "sân sau" không thể xâm phạm, cho thấy một thực tế rằng sức mạnh răn đe của Nga đã bị suy giảm đáng kể. Các quốc gia láng giềng giờ đây không còn nhìn nhận Nga như một đối tác an ninh đáng tin cậy hay một lực lượng thống trị không thể thách thức. Thay vào đó, họ nhìn thấy cơ hội để khẳng định chủ quyền, đa dạng hóa liên minh và hội nhập sâu rộng hơn vào hệ thống kinh tế toàn cầu do phương Tây dẫn dắt. Sự chuyển dịch quyền lực này đang vẽ lại bản đồ địa chính trị Á-Âu theo hướng bất lợi nhất cho Moscow, biến những tham vọng phục hưng vị thế siêu cường của Điện Kremlin trở thành một mục tiêu ngày càng xa vời trước thực tế đầy biến động của thời cuộc.