Trong những tuần gần đây, cục diện chiến trường miền Nam Ukraine đã chứng kiến một sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt: bán đảo Crimea, biểu tượng cho tham vọng bành trướng của Điện Kremlin và là bàn đạp hậu cần trọng yếu của quân đội Nga, đang dần bị cắt đứt khỏi đất liền. Không phải bằng những mũi tiến công cơ giới ồ ạt mà Kiev từng ao ước, mà bằng một chiến dịch hủy diệt hậu cần được tính toán đến từng chi tiết, dựa trên sức mạnh của máy bay không người lái tầm xa và tên lửa dẫn đường chính xác. Mục tiêu không phải là chiếm đất, mà là làm tê liệt khả năng duy trì chiến tranh của Nga, đẩy lực lượng đồn trú tại đây vào tình trạng kiệt quệ và quan trọng hơn cả, gửi một thông điệp rõ ràng tới Moscow: Crimea không còn là pháo đài bất khả xâm phạm.
Trọng tâm của chiến lược này xoay quanh việc băm nát tuyến đường tiếp tế duy nhất kết nối Crimea với lãnh thổ Nga. Cầu Kerch, công trình biểu tượng được Vladimir Putin khánh thành bằng cả uy tín chính trị, đã nhiều lần trở thành mục tiêu. Dù các đòn đánh trước đây chưa thể xóa sổ hoàn toàn cây cầu, chúng đã buộc Moscow phải dựa vào các tuyến đường bộ ven biển và phà vốn chậm chạp, dễ bị tổn thương hơn rất nhiều. Quan trọng hơn, Ukraine đã chuyển hướng sang một cách tiếp cận triệt để: thay vì chỉ nhắm vào điểm đầu mối, họ tấn công chính nguồn sống nuôi dưỡng cỗ máy quân sự Nga – nhiên liệu và đạn dược – ngay trong lòng bán đảo và các trung tâm hậu cần trải dài khắp miền Nam.
Hình ảnh những cột khói đen cuồn cuộn bốc lên từ các kho xăng dầu tại Sevastopol, Feodosia hay thậm chí sâu trong lãnh thổ Nga gần Krasnodar đã trở nên quen thuộc. Đây không còn là những vụ tập kích đơn lẻ. Chúng là kết quả của một học thuyết quân sự mới, nơi các drone tự sát giá rẻ được thả hàng loạt để bão hòa hệ thống phòng không, mở đường cho các tên lửa hành trình Storm Shadow, SCALP-EG hoặc Neptune cải tiến giáng những đòn chí mạng vào các bể chứa và trạm trung chuyển. Học thuyết này khai thác một điểm yếu chết người của Nga: sự mỏng manh của mạng lưới phòng không trải dài trên một diện tích quá lớn. Để bảo vệ bầu trời Crimea, Nga buộc phải rút bớt các tổ hợp S-300 và S-400 từ các mặt trận khác, tạo ra những lỗ hổng mà lực lượng Ukraine có thể khai thác ở những nơi khác. Nhưng ngay cả khi tập trung dày đặc, các hệ thống này cũng không thể đối phó với một cuộc tấn công bằng số lượng áp đảo từ những mục tiêu bay thấp, chậm nhưng cực kỳ khó đánh chặn.
Hậu quả của chiến dịch "bóp nghẹt" này đang hiển hiện rõ ràng. Việc phá hủy các kho chứa nhiên liệu không chỉ làm gián đoạn hoạt động tiếp tế cho máy bay chiến đấu, xe tăng và tàu chiến. Nó tạo ra một hiệu ứng domino lan rộng. Các tuyến đường sắt vận tải quân sự buộc phải dừng lại hoặc định tuyến lại một cách điên cuồng, làm chậm nhịp độ triển khai lực lượng và đạn dược tới mặt trận Kherson và Zaporizhzhia. Hạm đội Biển Đen, vốn đã bị đẩy lui khỏi Sevastopol sau hàng loạt vụ đánh chìm tàu bằng xuồng không người lái và tên lửa, nay càng trở nên "vô gia cư" và mất đi khả năng hỗ trợ hỏa lực đáng kể. Việc thiếu hụt nhiên liệu khiến hoạt động của không quân chiến thuật Nga từ các căn cứ trên bán đảo bị suy giảm nghiêm trọng, gián tiếp giảm áp lực ném bom rải thảm lên các cứ điểm tiền duyên của Ukraine.
Điều khiến Điện Kremlin thực sự lâm vào thế bị động không chỉ nằm ở những thiệt hại vật chất. Cốt lõi của vấn đề là sự bất lực trong việc đưa ra một đòn đáp trả tương xứng và hiệu quả. Ông Putin không thể bảo vệ toàn bộ cơ sở hạ tầng quan trọng trải dài hàng trăm km. Việc phòng thủ bị động hoàn toàn chống lại một đối thủ có năng lực trinh sát mục tiêu theo thời gian thực từ vệ tinh và tình báo phương Tây là một bài toán nan giải. Nga không thiếu các hệ thống phòng không trên giấy tờ, nhưng thực tế chiến trường cho thấy chúng không được thiết kế để bảo vệ một vùng lãnh thổ rộng lớn trước làn sóng tấn công bằng drone giá rẻ với độ chính xác ngày càng tăng. Mọi nỗ lực tăng cường bảo vệ một nhà máy lọc dầu hay một kho chứa đều đồng nghĩa với việc một khu vực dân sự hay một sở chỉ huy tiền phương khác bị bỏ ngỏ. Đây là thế tiến thoái lưỡng nan chiến lược mà Kiev đã khéo léo tạo ra.
Sự cô lập Crimea còn mang một chiều kích chính trị và tâm lý sâu sắc. Bán đảo này dưới thời Nga kiểm soát đã được quảng bá như một thiên đường du lịch và là minh chứng cho sự phồn vinh dưới sự bảo trợ của Moscow. Giờ đây, những bãi biển vắng tanh, những chuyến phà quá tải vì cầu xuống cấp, và những đám cháy không ngớt từ các cơ sở quân sự đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn trái ngược. Người dân địa phương, đặc biệt là những người Nga mới chuyển đến, bắt đầu cảm nhận rõ ràng cái giá của cuộc xung đột mà Điện Kremlin từng hứa hẹn sẽ không chạm đến họ. Sự an toàn không còn được đảm bảo, và tiện nghi của cuộc sống thường nhật đang bị quân sự hóa và thiếu thốn thay thế. Sự hoang mang này, dù không được truyền thông nhà nước Nga thừa nhận, vẫn từng ngày lan tỏa, làm xói mòn niềm tin vào khả năng kiểm soát tình hình của chính quyền.
Trong khi đó, Ukraine tiếp tục tinh chỉnh chiến thuật. Những chiếc drone tầm xa nội địa, như UJ-22 hay các biến thể bí mật khác, đã chứng minh khả năng vươn sâu tới những mục tiêu cách xa hàng nghìn km. Các nhà máy lọc dầu ở Tatarstan hay những căn cứ không quân chiến lược ở Engels ngày càng dễ bị tổn thương. Mỗi cuộc tấn công thành công là một mảnh ghép trong bức tranh tổng thể: làm suy yếu sức mạnh tổng thể của quân đội Nga bằng cách cắt đứt mạch máu năng lượng của nó. Đối với Crimea, sự phụ thuộc vào cầu Kerch và các kho dự trữ tại chỗ khiến nó trở thành mục tiêu lý tưởng cho chiến lược này. Khi các kho chứa bị phá hủy, Nga buộc phải vận chuyển nhiên liệu theo những cách nhỏ giọt, tốn kém và dễ bị phục kích hơn, khiến mỗi lít xăng đến được tay binh sĩ đều trở nên hết sức quý giá.
Khái niệm về một cuộc đổ bộ đường biển để giải phóng Crimea, vốn bị coi là điều không tưởng và tự sát, đã được thay thế bằng một thực tế khốc liệt hơn: một cuộc bao vây từ xa. Ukraine không cần phải đặt chân lên bán đảo để biến nó thành gánh nặng cho Nga. Chỉ cần duy trì một tốc độ hủy diệt hậu cần đủ cao, họ có thể khiến lực lượng đồn trú tại đây rơi vào tình trạng thiếu thốn trầm trọng, làm mất đi giá trị sử dụng của nó như một bàn đạp tấn công. Mọi nỗ lực của Nga nhằm biến Crimea thành một căn cứ không thể chìm ở Biển Đen đều sẽ trở nên vô nghĩa nếu các tàu chiến không có nhiên liệu để ra khơi, máy bay không có xăng để cất cánh, và binh lính không có đủ nguồn cung để chiến đấu.
Người ta nói nhiều về khả năng Nga sẽ tung ra một đòn phản công hủy diệt để giải tỏa áp lực. Tuy nhiên, thực tế chiến trường cho thấy Nga đang phải dàn trải lực lượng của mình trên một tiền tuyến dài hơn 1.000 km, từ Kharkiv đến Kherson. Việc tập trung đủ nguồn lực cho một cuộc tấn công lớn nhằm chiếm lại những vùng lãnh thổ đã mất ở miền Nam, nơi có thể đe dọa trực tiếp đến các tuyến đường tiếp tế trên bộ tới Crimea, là một canh bạc cực kỳ rủi ro mà Moscow dường như chưa sẵn sàng thực hiện. Thay vào đó, họ bị cuốn vào cuộc chiến tiêu hao mà chính sách của Ukraine đang áp đặt.
Sự kiện từng được coi là tài sản địa chính trị quý giá nhất của Putin giờ đây đã trở thành một điểm yếu chiến lược. Việc Ukraine kiên trì theo đuổi chiến dịch tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng quân sự đang âm thầm vẽ lại bản đồ an ninh khu vực Biển Đen. Việc không thể làm gì trước những đòn đánh này đặt ra câu hỏi về những lằn ranh đỏ thực sự của Nga, khi các cuộc tấn công tầm xa ngày càng nhắm vào những mục tiêu sâu trong lãnh thổ mà Moscow tuyên bố là bất khả xâm phạm. Crimea, thay vì là chiến lợi phẩm vĩnh viễn, đang dần biến thành một pháo đài bị bao vây, nơi sự bất lực của Điện Kremlin bị phơi bày không phải qua những tuyên bố hùng hồn, mà qua những cột khói lửa bốc cao không ngớt trên bầu trời bán đảo. Vòng vây hậu cần đang siết chặt, và thời gian dường như đang đứng về phía những kẻ giỏi chịu đựng hơn.