Khi bốn chiếc máy bay vận tải quân sự C-17 Globemaster III của Không quân Mỹ lần lượt chạm bánh xuống phi trường thủ đô Bắc Kinh chỉ vài ngày trước hội nghị thượng đỉnh, cả thế giới đã hiểu: đây không phải là một chuyến công du ngoại giao thông thường. Đây là màn mở đầu cho ván cờ địa chính trị lớn nhất châu Á Thái Bình Dương kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Tổng thống Donald Trump – người đang ngồi chắc ghế Oval Office – sắp đối mặt trực tiếp với Chủ tịch Tập Cận Bình vào ngày 14 tháng 5 năm 2026, giữa lúc eo biển Đài Loan sôi sục và chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn run rẩy sau hàng loạt khủng hoảng.
Những hình ảnh phi cơ Mỹ màu xám thép lăn bánh trên đường băng Bắc Kinh không chỉ là biểu tượng hậu cần. Chúng là tuyên ngôn quyền lực. Washington đang gửi đi thông điệp rõ ràng: chúng tôi đến đây với toàn bộ sức mạnh, và chúng tôi nắm đòn bảy. Khoảng 70 tàu hàng Trung Quốc cùng gần 20.000 thủy thủ đang bị kẹt cứng giữa vùng biển đầy bất ổn – chính là tuyến hàng hải chiến lược nằm sâu trong tầm ngắm của hạm đội Mỹ và đồng minh. Chỉ một lệnh phong tỏa nhẹ, nền kinh tế Trung Quốc có thể bị siết cổ trong chớp mắt. Đó là thực tế phũ phàng mà Bắc Kinh buộc phải tính đến khi mở cửa đón Trump.
Nhưng đằng sau những phi cơ ấy, đằng sau những con tàu mắc cạn ấy, một câu chuyện còn nguy hiểm hơn đang diễn ra. Giới truyền thông quốc tế đang dồn hết ánh mắt vào Đài Loan – và có lẽ đó chính là điều Bắc Kinh muốn. “Dẫn sói vào nhà, đóng cửa lại rồi biến con sói thành chó” – câu nói nội bộ được rò rỉ từ Bắc Kinh không phải là khẩu hiệu suông. Đó là tư duy chiến lược lạnh lùng: sử dụng chính sức mạnh của đối thủ để phục vụ mục tiêu của mình. Và ở trung tâm của ván bài ấy, Đài Loan nổi lên như quân cờ then chốt nhất.
Theo South China Morning Post, Trump đã xác nhận chuyến đi sẽ “vô cùng thú vị” dù đàm phán với Iran vẫn bế tắc. Cụm từ ấy, trong ngôn ngữ ngoại giao của ông Trump – một doanh nhân thuần túy – thường đồng nghĩa với “có thể làm ăn được”. Chuyên gia Trần Định Định từ Thượng Hải gọi đây là “quản lý rủi ro”. Nhưng trong từ điển của các siêu cường, “quản lý rủi ro” chính là cách nói bóng bẩy của “mặc cả quyền lực cấp cao nhất”. Và quyền lực ấy, lần này, xoay quanh Đài Loan.
Washington hiểu rất rõ: Đài Loan không chỉ là một hòn đảo dân chủ. Đó là mắt xích cuối cùng trong chuỗi đảo đầu tiên – tuyến phòng thủ then chốt kiềm chế Trung Quốc ra Thái Bình Dương. Nếu Mỹ nhượng bộ dù chỉ một milimet lập trường “mơ hồ chiến lược”, toàn bộ cấu trúc an ninh Indo-Pacific sẽ rung chuyển. Ngược lại, Bắc Kinh lại đang tận dụng đúng thời điểm Mỹ bị kéo căng trên nhiều mặt trận: Ukraine vẫn chưa ngã ngũ, Iran là cơn đau đầu triền miên, Nga vẫn buộc Washington phải chi hàng trăm tỷ đô la mỗi năm. Trong mắt giới chiến lược Trung Quốc, đây là “cửa sổ cơ hội” hiếm có để đẩy vấn đề Đài Loan lên bàn đàm phán.
Thế nhưng, càng đào sâu, bức tranh càng phức tạp. Đài Loan có thực sự là mục tiêu cốt lõi hay chỉ là lớp sương mù chiến lược được dựng lên khéo léo? Các nguồn tin nội bộ Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh đang chuẩn bị một gói thỏa thuận “hơn 40 hạng mục” – từ đặt đơn hàng Boeing lịch sử, tăng mua trái phiếu Mỹ lên đến 1.500 tỷ USD, đến hàng loạt nhượng bộ thương mại khác. Những con số khổng lồ ấy không phải ngẫu nhiên. Chúng được thiết kế để chạm đúng vào điểm yếu cá nhân của Trump: kinh tế Mỹ, việc làm, thị trường chứng khoán – những thứ ông luôn coi là thước đo thành bại.
Giáo sư Viên Hồng Băng, học giả luật nổi tiếng tại Úc và là người am hiểu sâu sắc nội tình Bắc Kinh, vừa tiết lộ một chi tiết gây chấn động: từ tám năm trước, Ủy ban An ninh Quốc gia Trung Quốc đã thành lập nhóm nghiên cứu đặc biệt chỉ với một nhiệm vụ – nghiên cứu tâm lý Tổng thống Mỹ. Không chỉ tình báo, công an, đối ngoại, mà còn cả chuyên gia tâm lý học. Trong giai đoạn Trump 2.0, nhóm này được tăng cường tối đa. Mục tiêu: “biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”. Thay vì đối đầu trực diện với siêu cường Mỹ, Bắc Kinh chọn cách tiếp cận cá nhân hóa – nắm bắt tính cách, ưu tiên, và cả điểm yếu của chính người đứng đầu Nhà Trắng.
Điều đó dẫn đến một câu hỏi sắc như lưỡi dao: nếu Đài Loan chỉ là lớp vỏ chính trị, thì thứ Bắc Kinh thực sự muốn đổi lấy là gì? Câu trả lời nằm sâu trong lòng Trung Nam Hải – nơi một cuộc đấu đá quyền lực âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra. Theo hàng loạt nguồn tin chính trị lan truyền từ nội bộ, quyền lực của Tập Cận Bình không còn tuyệt đối như trước. Từ hội nghị Trung ương 3 năm 2024, khi ông bất ngờ đổ bệnh và mất kiểm soát trực tiếp quân đội, cán cân đã bắt đầu nghiêng. Tướng Trương Hựu Hiệp và mạng lưới nguyên lão – gồm Hồ Cẩm Đào, Ôn Gia Bảo – dần nắm lại ảnh hưởng. Đến tháng 6/2025, cơ quan điều phối chính sách trung ương được thành lập, đánh dấu sự trở lại của mô hình lãnh đạo tập thể cũ.
Tháng 10/2025, tại Trung ương 4, Tập Cận Bình được cho là đã đề nghị từ chức và bắt đầu bàn giao quyền lực. Quyền kiểm soát quân đội, bộ máy đảng, tài chính – tất cả đều bị xói mòn. Đến tháng 1/2026, nỗ lực phản công của phe Tập nhằm giành lại quân quyền qua tướng Trương Hựu Hiệp thất bại. Đến tháng 3, sau lưỡng hội, phe ông chỉ còn dựa vào Thái Kỳ (tuyên truyền) và Vương Tiểu Hồng (công an). Nhưng ngay cả Vương Tiểu Hồng cũng bị điều tra kỷ luật sau chuyến thăm Việt Nam, kéo theo một chiến dịch thanh trừng sâu rộng trong Bộ Công an.
Bức tranh hiện ra rõ ràng đến đau lòng: Trung Quốc hôm nay không còn là một trung tâm quyền lực duy nhất. Đó là hai hệ thống song song cạnh tranh khốc liệt. Phe Tập vẫn nắm đối ngoại và tuyên truyền – hai lĩnh vực ông cần Trump để củng cố. Chỉ cần một cái bắt tay thân thiện, một tuyên bố giảm căng thẳng, hay thậm chí một câu nói tích cực từ Tổng thống Mỹ, hệ thống tuyên truyền Bắc Kinh có thể biến thành “thắng lợi chiến lược lịch sử”, giúp Tập củng cố vị thế trước Đại hội Đảng 21 năm 2027.
Đó mới là mục tiêu thực sự. Không phải Đài Loan trên bản đồ, mà là Đài Loan trên bàn cờ nội bộ. Bắc Kinh đang dùng chính hội nghị thượng đỉnh này như vũ khí trong cuộc chiến sống còn bên trong. Họ đưa Trump đến, khoe gói thỏa thuận kinh tế khổng lồ, và hy vọng Washington vô tình trở thành “người chứng minh” rằng Tập vẫn là người duy nhất có thể làm ăn với Mỹ.
Nhưng Trump không phải là người dễ bị dẫn dắt. Sau cuộc chiến thuế quan kéo dài, Mỹ đã giảm tỷ trọng nhập khẩu từ Trung Quốc xuống chỉ còn 9% – mức thấp kỷ lục. Chuỗi cung ứng đã dịch chuyển. Washington đang ở thế thượng phong. Rủi ro lớn nhất không phải đối đầu quân sự, mà là phán đoán sai bản chất cuộc chơi. Nếu Trump bước vào logic quyền lực ngầm của Bắc Kinh, ông có thể vô tình tiếp tay cho một phe phái đang suy yếu, tạo ra những hệ quả địa chính trị không thể lường trước.
Hội nghị Trump–Tập tháng 5/2026 vì thế không chỉ là cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo. Đó là khoảnh khắc lịch sử mà một siêu cường đang bị kéo vào trận chiến quyền lực nội bộ của siêu cường kia. Đài Loan chỉ là cái cớ. Quân cờ thật sự là chính quyền lực tại Trung Nam Hải. Và khi hai con sói bước vào cùng một cái lồng, chỉ có một câu hỏi còn lại: ai sẽ là người đóng cửa – và ai sẽ bị biến thành chó?
Câu trả lời, có lẽ, sẽ được định đoạt trong những giờ đàm phán kín đáo tại Bắc Kinh, dưới ánh đèn chùm pha lê và tiếng thì thầm của những cố vấn tâm lý đã nghiên cứu Trump suốt tám năm. Lịch sử từng chứng kiến nhiều cuộc “khiêu vũ với quỷ dữ”. Lần này, quỷ dữ không mặc áo choàng đỏ. Nó mặc vest, nói tiếng Quan Thoại, và đang chờ Trump bước vào.