Trong bóng tối bao trùm Nhà Trắng đêm qua, khi cả thế giới đang nín thở trước nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh khu vực rộng lớn hơn ở Trung Đông, Tổng thống Donald Trump lại chọn cách xả van nỗi hoang tưởng của mình bằng cách tấn công không ngừng nghỉ vào một bóng ma từ quá khứ: Barack Obama. Hàng chục bài đăng liên tục, ít nhất 50 bài chỉ trong một đêm, không phải để định hướng chiến lược cho lực lượng Mỹ đang kiệt quệ ở Iran, không phải để trấn an đồng minh Israel hay đối phó với Bắc Kinh đang siết chặt vòng vây thương mại. Thay vào đó, Trump lặp đi lặp lại những cáo buộc điên rồ: Obama là “kẻ phản bội”, Obama “đang chỉ huy CIA lật đổ ông”, Obama “đánh cắp hàng trăm triệu đô la từ Obamacare”. Những dòng chữ hiện lên trên màn hình điện thoại như lời thì thầm của một con người bị ám ảnh, không phải của vị tổng thống đang nắm quyền tối cao tại siêu cường số một hành tinh.
Nỗi sợ hãi hóa thành cơn thịnh nộ đêm khuya
Trump không chỉ viết. Ông repost tài khoản Cat Turd 2 với dòng lệnh “Arrest Obama the traitor”. Ông lan truyền những tài khoản QAnon thuần túy – từ John F. Kennedy Jr. giả mạo đến Charlie’s Voice – khẳng định “20 đặc vụ CIA và FBI đã thả bom nguyên tử chính trị lên Obama”, rằng Obama đã “gian lận tình báo”, “dàn dựng Nga hoax” và “điều hành chiến dịch nghe lén Trump Tower lớn hơn Watergate gấp triệu lần”. Ông tuyên bố “Obama vừa trải qua tuần tồi tệ nhất trong nhiều năm”, dù Obama đã rời Nhà Trắng từ năm 2016. Đây không phải là trò đùa. Đây là tổng thống đương nhiệm, giữa lúc Mỹ đang lao vào cuộc chiến Iran thảm khốc, lại dành năng lượng để truy lùng một cựu tổng thống bằng ngôn ngữ của các giáo phái cực đoan.
Và ông không dừng lại ở mạng xã hội. Trump đã ra lệnh cho Bộ Tư pháp mở cuộc điều tra quy mô lớn nhắm vào CIA, các cơ quan tình báo, xem họ có “do thám” ông hay rò rỉ thông tin cho báo chí về thảm họa Iran. Các trát hầu tòa bay tứ tung, nhắm vào cả Wall Street Journal – tờ báo vừa lên tiếng phản đối mạnh mẽ: “Đây là cuộc tấn công vào quyền thu thập tin tức được Hiến pháp bảo vệ”. Trong khi đạn dược Mỹ cạn kiệt, vị trí chiến lược suy yếu nghiêm trọng, Trump lại biến Nhà Trắng thành tòa án truy tố chính trị cá nhân.
Chiến tranh Iran: Từ lời hứa hào nhoáng đến thảm họa không thể cứu vãn
Cùng lúc đó, tin từ Israel cho biết Trump và Netanyahu đang bàn kế hoạch không kích Iran lần nữa. Nhưng Trump muốn trì hoãn đến sau chuyến thăm Trung Quốc với Tập Cận Bình. Lý do? Ông “mê mẩn” hình ảnh chụp chung với “Vua Tập”, muốn chuyến đi suôn sẻ để thỏa mãn cái tôi. Trong khi đó, Iran đã công khai thách thức: “Không có lựa chọn nào khác cho Mỹ ngoài việc chấp nhận 14 điểm đề xuất của chúng tôi. Bất kỳ cách tiếp cận nào khác đều chỉ dẫn đến thất bại liên tiếp”. Lãnh đạo quốc hội Iran cảnh báo: “Lực lượng vũ trang chúng tôi sẵn sàng đáp trả. Các quyết định sai lầm sẽ dẫn đến kết quả sai lầm. Toàn thế giới đã hiểu rõ điều đó”. Bộ trưởng Ngoại giao Iran còn đăng ảnh lịch sử trận Carrhae năm 53 trước Công nguyên, nơi La Mã bị nghiền nát, để ngầm ám chỉ “huyền thoại bất khả chiến bại của Mỹ” cũng sẽ tan vỡ.
Robert Kagan trên The Atlantic gọi đây là “chiếu tướng ở Iran” – một cuộc chiến mà Washington không thể đảo ngược hậu quả. Mỹ đã mất tỷ lệ đáng kể đạn dược, vị thế suy giảm rõ rệt. Trump từ chối bình luận khi được hỏi về khả năng hành động trước chuyến đi Trung Quốc: “Tôi không nói về chuyện đó”. Thay vào đó, ông yêu cầu Bộ Tư pháp truy tố các nhà báo tiết lộ mức độ thảm họa. Paranoia của ông không chỉ là bệnh cá nhân. Nó đang làm tê liệt khả năng ra quyết định chiến lược của siêu cường.
Bắc Kinh đang mỉm cười trước sự sụp đổ của ‘ô bảo vệ’ Mỹ
Trong khi Trump bận tâm với Obama, một cựu chuyên gia CIA 35 năm kinh nghiệm – John Culver – đã vẽ nên bức chân dung tối tăm mà Bắc Kinh đang nắm giữ về Mỹ: một siêu cường đang suy tàn, ngày càng bạo lực để bám víu quyền lực. Theo Culver, Trump đã bị Tập Cận Bình khéo léo qua mặt hoàn toàn. Ông rút tên lửa Patriot khỏi châu Á, tháo dỡ ô bảo vệ an ninh, để lại khoảng trống mà Trung Quốc chỉ cần chờ đợi. Không cần xâm lược Đài Loan bằng vũ lực. Chỉ cần chờ một lãnh đạo Đài Loan ủng hộ “một Trung Quốc” xuất hiện – và Bắc Kinh đã mời cả lãnh đạo phe đối lập sang thăm để chuẩn bị.
Trump từng áp thuế 140% lên Trung Quốc, rồi vội vàng xin lỗi khi Bắc Kinh cắt nguồn khoáng đất hiếm. Bức tranh mà Culver miêu tả là một tổng thống hèn nhát: nếu Trung Quốc hành động, Trump sẽ rút quân Mỹ càng nhanh càng tốt, bỏ mặc Đài Loan. Đó là đánh giá nội bộ của tình báo Mỹ về “bệnh lý” của chính tổng thống đương nhiệm. Trong khi Trump idol hóa Xi Jinping, Bắc Kinh đang chứng kiến “ô bảo vệ an ninh” của Mỹ ở Trung Đông và châu Á sụp đổ từng mảnh – chính nhờ những quyết định của Trump.
Những cuộc gặp ‘bình thường’ giữa cơn điên loạn
Không chỉ đêm khuya. Ban ngày, Trump vẫn diễn những màn kỳ quặc. Ông gặp nhóm lãnh đạo nữ về sức khỏe bà mẹ, nhưng khi được hỏi về giá IVF, ông lại bảo “tôi không biết, hãy nghe RFK Jr. nói về tinh trùng và thiếu niên”. Các quan chức y tế và chính trị gia nữ chỉ biết cười gượng và vỗ tay như thể đó là chuyện bình thường. Ông tiếp đội bóng Indiana, không nhớ nổi tên huấn luyện viên – một người vốn nổi tiếng kỷ luật – rồi nói những câu lệch lạc về “bể phản chiếu” và “mắt người ta hay nhầm lẫn”. Cả khán phòng lại vỗ tay. Rồi buổi gặp lực lượng thực thi pháp luật ở Vườn Hồng, Trump gọi là “Club Rose Garden” và tiếp tục những phát ngôn lệch lạc. Toàn bộ hệ thống dường như đang giả vờ rằng đây là lãnh đạo bình thường.
Trong khi đó, Obama chỉ đăng một bài nhẹ nhàng về Ngày của Mẹ, kể về bài học từ mẹ mình – một con người tử tế, luôn nghĩ đến người khác. Sự tương phản sắc nhọn đến đau đớn.
Lịch sử nhắc nhở: Khi paranoia nuốt chửng quyền lực
Trump gọi hành động của Obama là “cuộc đảo chính lớn hơn Watergate”, yêu cầu bắt giữ, truy tố. Ông lan truyền tin đồn Obama dùng biệt danh trên server riêng của Hillary, đòi thượng nghị sĩ John Kennedy đòi lại “12 triệu đô la Obama kiếm từ Obamacare”. Tất cả đều là những cáo buộc vô căn cứ, nhưng chúng được tổng thống đương nhiệm lặp lại như một nghi thức tôn giáo. Trong lúc Iran đang chuẩn bị “đáp trả xứng đáng”, Trung Quốc đang tính toán thời điểm, Trump lại ra lệnh điều tra chính các cơ quan tình báo của mình vì nghi ngờ họ “phản bội”.
Đây không còn là chính trị. Đây là một cuộc khủng hoảng hiến pháp và an ninh quốc gia đang diễn ra trước mắt chúng ta. Paranoia của Trump đang làm suy yếu vị thế Mỹ trên trường quốc tế, khiến đồng minh hoang mang, kẻ thù thêm phần tự tin. Cuộc chiến Iran – mà ông gọi là “chiến thắng” – đang trở thành gánh nặng không thể gánh nổi. Chuyến đi Trung Quốc sắp tới có thể chỉ là cơ hội để Trump chụp ảnh, trong khi Tập Cận Bình đang chờ Mỹ tự sụp đổ.
Khiêu khích tư duy: Liệu nước Mỹ có còn đủ can đảm nhìn thẳng vào sự thật?
Những gì xảy ra đêm qua không phải là tin giật tít. Đó là bằng chứng sống rằng quyền lực tối cao của Hoa Kỳ đang nằm trong tay một con người bị chi phối bởi nỗi sợ hãi cá nhân. Khi tổng thống repost tài khoản QAnon, gọi cựu tổng thống là “thế lực quỷ dữ”, ra lệnh truy tố báo chí và tình báo của chính mình, thì không chỉ Obama mà cả nền dân chủ Mỹ đang bị đe dọa. Iran đã nói rõ: “Lịch sử sẽ lặp lại với những ai không học hỏi”. Câu hỏi còn lại là: nước Mỹ, vào năm 2026, còn đủ tỉnh táo để học bài học ấy hay không?