Khi ngọn lửa từ các tên lửa đạn đạo Iran bùng lên trên bầu trời Fujairah, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã không còn kiềm chế. Ông không chỉ lên tiếng chỉ trích – ông đã tuyên bố một cuộc chiến tranh thực sự, nhưng không phải với kẻ thù bên ngoài. Cuộc chiến ấy nhắm thẳng vào chính trái tim quyền lực của chế độ Tehran: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). “Dừng ngay lập tức!” – lời ông Pezeshkian vang lên như một tiếng sấm giữa cơn bão địa chính trị đang cuốn phăng mọi ảo tưởng còn sót lại của Cộng hòa Hồi giáo. Và Washington, dù đang siết chặt vòng vây dưới thời Tổng thống Donald Trump đương nhiệm, cũng không ngờ được mức độ kịch tính đến thế.
Hãy hình dung khoảnh khắc ấy: Vào đúng những giờ đàm phán mong manh nhất, khi Pezeshkian đang cố gắng cứu vãn bàn thương lượng với các cường quốc vùng Vịnh, IRGC lại chọn cách hành động riêng. Không thông báo chính phủ, không phối hợp dân sự, họ tung ra hàng loạt tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và drone tấn công UAE. Fujairah – tuyến đường tránh Hormuz thiêng liêng của UAE – bốc cháy. 227 người bị thương. Hàng trăm tên lửa bị chặn, nhưng thông điệp đã rõ: IRGC không còn nghe ai nữa. Theo các nguồn từ Iran International và Fox News, Pezeshkian đã mô tả đây là “hoàn toàn vô trách nhiệm” và “điên rồ”. Ông không dừng lại ở phê phán chiến thuật. Ông đặt dấu chấm hỏi cho toàn bộ tư thế chiến lược của IRGC. Ông triệu tập cuộc họp khẩn. Ông chỉ trích trực tiếp Tư lệnh Ahmad Vahidi. Và ông đòi hỏi quyền lực hành pháp phải quay về với chính quyền dân sự.
Nhưng IRGC đã từ chối. Họ bác bỏ thẳng thừng. Khoảnh khắc ấy, vết nứt giữa nhánh dân sự và nhánh quân sự của Iran không còn che giấu được nữa. Pezeshkian kêu gọi ngoại giao. IRGC áp đặt chiến tranh. Trong khi Tổng thống Iran tuyệt vọng van xin chế độ đừng tấn công láng giềng Vịnh, IRGC lại hành động ngược lại – và họ làm điều đó với tiếng nổ vang trời. Đây chính là giọt nước tràn ly. Các quốc gia Ả Rập Vịnh, những kẻ đã nhắm mắt làm ngơ trước “chủ nghĩa gangster” của Iran ở Hormuz suốt nhiều năm, nay không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đứng dậy.
Họ đã xây dựng hàng tỷ đô la cơ sở hạ tầng để né tránh Hormuz: Đường ống ADCOP của UAE, đường ống Yanbu của Saudi. Nhưng Iran lại cố tình nhắm vào Fujairah – tài sản thiêng liêng nhất. UAE Bộ Quốc phòng tuyên bố chặn đứng 549 tên lửa đạn đạo, 29 tên lửa hành trình và hơn 2.000 drone. Bộ Giáo dục chuyển sang học trực tuyến. Phòng thủ dân sự nâng mức cao nhất. Và cố vấn của Amir Fujairah đã thốt lên lời tuyên chiến đanh thép: “Điều mà Mỹ và Israel bắt đầu nhưng không kết thúc, chúng tôi – người Ả Rập – sẽ làm xong.” Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman gọi điện khẩn cho Tổng thống UAE, lên án mạnh mẽ và khẳng định đoàn kết quân sự. Qatar – từng thân Iran – nay cũng quay ngoắt, lên án và bày tỏ “đoàn kết hoàn toàn”. Bahrain tuyên bố tình trạng khẩn cấp, đóng cửa không phận. Đây không còn là lời nói suông. Đây là sự chuyển dịch từ ngôn từ sang hành động.
Và đằng sau cơn thịnh nộ ấy là một cỗ máy quân sự đáng gờm. Không khí lực Saudi với 449 máy bay, bao gồm F-15 tiên tiến, Eurofighter Typhoon, Tornado – vượt trội Iran về hiện đại và sức mạnh. Ngân sách quốc phòng 75 tỷ USD của Riyadh lớn hơn cả Nga, Pháp, Nhật. Hệ thống Patriot khổng lồ – lớn nhất ngoài Mỹ – đã chặn 75-90% tên lửa Iran. Các phi công Saudi với hơn 25.000 sortie chiến đấu ở Yemen nay sẵn sàng. UAE – “Little Sparta” theo lời tướng James Mattis – cũng không kém: F-16 Block 60 vượt trội, kinh nghiệm Yemen-Libya-Syria, THAAD tích hợp. Gần đây, Mỹ dưới thời Trump đã phê duyệt bán khẩn cấp 8,6 tỷ USD vũ khí Patriot, rocket dẫn đường APKWS cho UAE, Qatar, Kuwait. Thậm chí Ukraine – với kinh nghiệm chống drone Nga – đã ký thỏa thuận 10 năm, gửi chuyên gia huấn luyện, sản xuất chung hệ thống chống Shahed.
IRGC không chỉ tấn công UAE. Họ còn nhắm vào tàu HMM Namu của Hàn Quốc và hai tàu hàng Anh gần Hormuz. Seoul mở điều tra. Trump yêu cầu hỗ trợ. London im lặng hơn 30 giờ nhưng có thể tham gia an ninh hàng hải. Tất cả đang biến Hormuz từ vấn đề khu vực thành vấn đề toàn cầu. Iran giờ cô lập hoàn toàn.
Hãy lùi lại một bước để thấy rõ bẫy chiến lược khổng lồ mà Iran tự gài vào mình. Trong 40 năm, Tehran theo đuổi chiến lược “Tôi không phải kẻ thù của các anh, tôi là kẻ thù của Mỹ”. Proxy, ngoại giao gián tiếp qua Qatar, Oman, UAE. Nhưng đêm 18 tháng 3 năm 2026, họ tự tay đốt cháy tất cả. Tấn công cơ sở LNG Qatar, đe dọa hạ tầng khí UAE, bắn tên lửa vào Riyadh – tất cả biến đồng minh tiềm năng thành kẻ thù. Qatar từng là trung gian hòa bình nay đóng cửa hoàn toàn. Pakistan cử 15.000 quân đến Saudi. Thổ Nhĩ Kỳ tham dự hội nghị Riyadh. Ai Cập, Jordan, Syria cùng bàn. Nga im thin thít, không chuyển S-400 hay hỗ trợ. Trung Quốc im lặng vì lợi ích thương mại với Vịnh. Iran tự tay đóng vòng vây quanh chính mình.
Và giờ, khi Pezeshkian cố gắng kiềm chế, IRGC lại đẩy mạnh. Họ tính toán rằng chiến tranh sẽ đoàn kết nội bộ, rằng phong tỏa đang giết chết chế độ nên phải đánh trước. Nhưng họ sai lầm chết người. Đối diện họ không phải kẻ dễ nhượng bộ. Trump với “Project Freedom”, Netanyahu với quyết tâm hạt nhân, MBS với không quân hùng mạnh, và nay là liên minh Ả Rập hợp pháp tự vệ. Pezeshkian chỉ có lời nói. IRGC nắm vũ khí, tình báo, kiểm soát thực địa. Xác suất dân sự thắng thế trong ngắn hạn gần như bằng không.
Ba kịch bản đang nằm trên bàn. Thứ nhất: UAE trả đũa tượng trưng – một quả tên lửa vào căn cứ IRGC – rồi rút lui. Các cuộc họp quân sự Saudi-UAE đêm nay có thể đang bàn điều này. Nhưng Trump rất có thể đã nhắn: “Đừng lúc này. Chúng ta kiểm soát.” Thứ hai: Mỹ-Israel tái tấn công trong 24 giờ tới, nhắm nhà máy hạt nhân Isfahan, cơ sở Bushehr. Lệnh sơ tán nhà máy lọc dầu miền nam Iran cho thấy Tehran đang lo sợ. Thứ ba: Liên minh Ả Rập phối hợp với Mỹ-Israel. F-15 Saudi, F-16 UAE oanh tạc cảng, bệ phóng, radar Iran. Phòng không Iran đã bị Mỹ-Israel tàn phá nặng, khiến mục tiêu cố định dễ bị đánh hơn. IRGC chỉ còn thuyền nhỏ và drone – nhưng drone Ukraine đang phá thế trội của họ.
IRGC hy vọng kéo dài chiến tranh, ẩn náu, chờ đối phương mệt mỏi. Nhưng Trump, Netanyahu, MBS và liên minh Ả Rập không phải kiểu người rút lui. Pezeshkian nổi loạn từ bên trong. Ả Rập giận dữ từ bên ngoài. Iran giờ đứng trước ngã ba đường lịch sử: nứt vỡ nội bộ, bị bao vây bên ngoài. Chiến tranh đã quay lại, lần này quy mô lớn hơn, tàn khốc hơn. Và Iran – một mình, tan nát từ trong, bị siết chặt từ ngoài – đang đối mặt với cái giá đắt nhất trong lịch sử.
Sự tuyệt vọng của IRGC là dễ hiểu. Họ không còn hạm đội, không không quân, không phòng không đáng kể. Phong tỏa đang siết cổ kinh tế. Không đầu hàng, không duy trì现状, chỉ còn chiến tranh. Nhưng lần này, gió đã đổi chiều. Ngọn lửa họ châm ở Hormuz nay thiêu rụi chính chế độ. Pezeshkian có thể kêu gào “dừng lại”, nhưng IRGC không nghe. Và thế giới Ả Rập, với F-15, Little Sparta, 8,6 tỷ USD vũ khí Mỹ, lá chắn drone Ukraine, đang chờ khoảnh khắc trả thù. Trung Đông sắp thay đổi mãi mãi. Câu hỏi không còn là “liệu có chiến tranh”, mà là “chiến tranh sẽ kết thúc như thế nào – và ai sẽ là người sống sót”.