Sự kiện kỷ niệm Ngày Chiến thắng tại Quảng trường Đỏ ở Moscow thường niên vốn là dịp để Nga phô diễn sức mạnh quân sự vượt trội và khẳng định vị thế cường quốc trên bản đồ địa chính trị thế giới. Tuy nhiên, trong lễ kỷ niệm gần đây nhất, bầu không khí dường như đã thay đổi một cách đáng kể, mang theo những hàm ý sâu xa hơn là một buổi lễ duyệt binh thông thường. Những gì thế giới chứng kiến không chỉ là sự thiếu hụt các khí tài hiện đại mà còn là một sự chuyển dịch tinh vi trong ngôn ngữ và thái độ của Tổng thống Vladimir Putin. Các nhà quan sát quốc tế và những chuyên gia phân tích quân sự nhạy bén đã bắt đầu nhận ra những tín hiệu cho thấy Điện Kremlin có thể đang thực hiện một bước đi lùi chiến lược, một sự thừa nhận thầm lặng rằng cuộc chiến tại Ukraine đã không đi đúng theo kế hoạch ban đầu và Nga đang phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã trên chiến trường.
Hình ảnh biểu tượng nhất của buổi lễ duyệt binh vừa qua có lẽ là sự xuất hiện đơn độc của một chiếc xe tăng T-34 thời Chiến tranh Thế giới thứ hai, thay vì những đoàn xe tăng Armata T-14 hiện đại hay các loại vũ khí tiên tiến mà Nga vẫn thường tự hào. Sự vắng bóng của các đơn vị thiết giáp chủ lực và các thiết bị quân sự hạng nặng không chỉ phản ánh áp lực hậu cần mà quân đội Nga đang phải gánh chịu, mà còn là một minh chứng sống động cho mức độ tiêu hao tài lực sau hơn hai năm xung đột. Đối với một nhà lãnh đạo luôn coi trọng biểu tượng và quyền uy như ông Putin, việc để lộ sự suy yếu này ngay tại trung tâm thủ đô không phải là một sự sơ suất tình cờ. Thay vào đó, nó được xem như một phần của quá trình điều chỉnh kỳ vọng của công chúng trong nước, chuyển từ niềm tin vào một chiến thắng nhanh chóng sang sự chuẩn bị tâm lý cho một cuộc đối đầu kéo dài và có thể là một kết thúc không như mong đợi.
Trong bài phát biểu trước hàng ngàn binh sĩ và người dân, ông Putin đã không còn sử dụng những từ ngữ hùng hồn về việc lật đổ chính quyền tại Kyiv hay xóa sổ sự tồn tại của Ukraine như một quốc gia độc lập. Thay vào đó, trọng tâm ngôn luận đã chuyển sang việc bảo vệ sự tồn vong của nhà nước Nga và chống lại sự bao vây của phương Tây. Đây là một sự thay đổi bản chất trong mục tiêu của cái mà Moscow gọi là "chiến dịch quân sự đặc biệt". Bằng cách nâng tầm cuộc chiến thành một cuộc đấu tranh vì sự sinh tồn của dân tộc trước một đối thủ lớn hơn nhiều là NATO, Điện Kremlin đang khéo léo tạo ra một lối thoát về mặt tuyên truyền. Nếu cuộc chiến kết thúc mà không đạt được các mục tiêu ban đầu, chính quyền có thể lập luận rằng họ đã thành công trong việc bảo vệ đất nước khỏi sự xâm lược của phương Tây, thay vì thừa nhận thất bại trong việc chinh phục Ukraine.
Sự thay đổi trong thông điệp này diễn ra vào thời điểm mà tình hình thực địa đang chứng kiến những bế tắc nghiêm trọng. Dù Nga đã tung ra nhiều đợt tấn công lớn, nhưng những bước tiến đạt được là vô cùng khiêm tốn và phải đánh đổi bằng tổn thất khổng lồ về nhân mạng cũng như trang thiết bị. Những báo cáo từ chiến trường cho thấy quân đội Nga đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt đạn dược, sự suy giảm tinh thần chiến đấu và những rạn nứt trong hàng ngũ chỉ huy. Việc thừa nhận thầm lặng về sự thất bại không đến từ một tuyên bố chính thức, mà nó hiện hữu trong cách Nga bắt đầu thắt chặt các biện pháp kiểm soát nội bộ và tăng cường các nỗ lực huy động quân đội một cách âm thầm hơn. Những dấu hiệu này cho thấy Moscow nhận ra rằng họ không còn khả năng duy trì một cuộc tấn công quy mô lớn để thay đổi cục diện chiến tranh hoàn toàn theo ý muốn của mình.
Bên cạnh đó, các kênh truyền thông nhà nước Nga, vốn là công cụ đắc lực trong việc định hướng dư luận, cũng bắt đầu có những sự điều chỉnh trong cách đưa tin. Những chương trình nghị luận chính trị vốn đầy rẫy những lời đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân hay những tuyên bố hùng hồn về việc tiến quân đến biên giới Ba Lan, giờ đây đã xuất hiện nhiều hơn những cuộc thảo luận về khả năng đàm phán và sự cần thiết của việc củng cố các vùng lãnh thổ đã kiểm soát được. Điều này cho thấy Điện Kremlin đang dần hé lộ một kịch bản về một cuộc "đóng băng" xung đột hoặc một thỏa thuận ngừng bắn, nơi Nga có thể tuyên bố một chiến thắng giới hạn để trấn an dư luận trong nước trong khi thực tế là họ đang nỗ lực ngăn chặn một sự sụp đổ lớn hơn của quân đội trên mặt trận phía Nam và phía Đông.
Áp lực kinh tế cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự thay đổi thái độ này. Mặc dù Nga đã thể hiện khả năng chống chịu đáng ngạc nhiên trước các lệnh trừng phạt của phương Tây, nhưng cái giá phải trả để duy trì bộ máy chiến tranh đang ngày càng trở nên quá sức. Việc chuyển đổi sang nền kinh tế thời chiến đã làm cạn kiệt các nguồn quỹ dự trữ và gây ra sự thiếu hụt lao động trầm trọng trong các ngành dân sự. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng Nga không thể duy trì mức chi tiêu quân sự hiện tại trong thời gian dài mà không đối mặt với nguy cơ lạm phát phi mã và bất ổn xã hội. Do đó, một sự rút lui hoặc hạ thấp quy mô xung đột không chỉ là một quyết định quân sự mà còn là một nhu cầu cấp thiết để bảo vệ sự ổn định kinh tế của chế độ.
Trên bình diện quốc tế, sự "thừa nhận thầm lặng" của ông Putin còn được thể hiện qua các hoạt động ngoại giao. Nga đang tích cực tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đối tác còn lại, đồng thời gửi đi những tín hiệu không chính thức về việc sẵn sàng lắng nghe các đề xuất hòa bình từ các bên trung gian như Trung Quốc hay các quốc gia thuộc khối Global South. Mặc dù các điều kiện mà Nga đưa ra vẫn còn rất khắt khe, nhưng việc họ sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán mà không đi kèm những tối hậu thư cứng rắn như trước đây đã cho thấy một sự xuống nước nhất định. Thế giới đang chứng kiến một nước Nga thực tế hơn, một nước Nga đang phải cân nhắc giữa tham vọng đế quốc và khả năng thực hiện chúng trong một thế giới đang ngày càng thù địch với các hành động xâm lược vũ lực.
Tuy nhiên, sự thừa nhận này không đồng nghĩa với việc cuộc chiến sẽ kết thúc ngay lập tức. Ông Putin vẫn cần một chiến thắng mang tính biểu tượng nào đó để trình diện trước cử tri trong các sự kiện chính trị quan trọng sắp tới. Sự nguy hiểm nằm ở chỗ, khi một nhà lãnh đạo cảm thấy bị dồn vào đường cùng và nhận ra mình đang thua cuộc, họ có thể có những hành động khó lường để cứu vãn tình thế. Dù vậy, những diễn biến từ lễ duyệt binh và sự thay đổi trong ngôn từ của người đứng đầu Điện Kremlin là những mảnh ghép quan trọng cho thấy bức tranh về cuộc chiến tại Ukraine đang bước sang một chương mới. Đó là một chương mà ở đó, niềm tin về một sức mạnh quân sự bách chiến bách thắng đã bị dập tắt, nhường chỗ cho những nỗ lực tìm kiếm một con đường thoát ra khỏi vũng lầy mà chính họ đã tạo ra.
Tóm lại, những tín hiệu từ Moscow trong thời gian qua đã phác họa nên một chân dung của sự thất bại được che đậy dưới lớp vỏ bọc tinh vi của tuyên truyền. Việc Nga không còn có thể phô trương sức mạnh quân sự như trước, sự thay đổi mục tiêu từ tấn công sang phòng vệ quốc gia, và những áp lực không ngừng nghỉ từ kinh tế và chiến trường đã buộc ông Putin phải có những bước đi thận trọng hơn. Cuộc chiến tại Ukraine có thể chưa dừng lại, nhưng sự kiêu hãnh và quyết tâm tuyệt đối của Điện Kremlin dường như đã bị lung lay tận gốc rễ. Thế giới đang quan sát một cường quốc đang cố gắng định nghĩa lại khái niệm "chiến thắng" để tránh phải đối mặt với thực tế cay đắng của một thất bại chiến lược toàn diện. Những bước đi tiếp theo của ông Putin sẽ không còn dựa trên sự tự tin vào sức mạnh cơ bắp, mà sẽ là những toan tính đầy tuyệt vọng để duy trì quyền lực và sự tồn tại của hệ thống chính trị hiện tại trong bối cảnh những nguồn lực đang dần cạn kiệt.