Trong bối cảnh chính trường Mỹ đang bước vào giai đoạn nước rút với những cuộc vận động tranh cử đầy sôi động, cựu Tổng thống Donald Trump đã có một cuộc đối đầu trực diện và đầy bất ngờ ngay trên sóng truyền hình vốn được coi là "sân nhà" của ông. Cuộc phỏng vấn mới nhất với người dẫn chương trình kỳ cựu Bret Baier của Fox News đã trở thành một điểm nhấn quan trọng, không chỉ vì những phát ngôn gây tranh cãi thường thấy của ông Trump, mà còn bởi sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận của đài truyền hình này đối với hồ sơ đối ngoại phức tạp nhất của Washington là vấn đề Iran. Đây được xem như một hồi chuông cảnh tỉnh cho những tuyên bố bấy lâu nay của ông Trump về sức mạnh của các chính sách trừng phạt mà ông đã áp đặt trong nhiệm kỳ của mình.
Trong suốt buổi phỏng vấn, ông Trump liên tục nhấn mạnh rằng dưới thời kỳ cầm quyền của mình, Iran đã bị dồn vào đường cùng và hoàn toàn kiệt quệ về tài chính. Ông khẳng định rằng chiến dịch "áp lực tối đa" đã khiến Tehran không còn khả năng tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm hay tiếp tục chương trình hạt nhân của mình. Tuy nhiên, thay vì những cái gật đầu đồng ý như thường lệ, Bret Baier đã đưa ra những dữ liệu thực tế đầy thách thức, chỉ ra rằng bất chấp các lệnh trừng phạt khắt khe nhất, Iran không những không sụp đổ mà còn tiến gần hơn bao giờ hết đến ngưỡng sở hữu vũ khí hạt nhân. Sự thừa nhận này từ phía Fox News, một kênh truyền hình có tầm ảnh hưởng lớn đối với cử tri bảo thủ, đã tạo ra một cú sốc thực sự đối với thông điệp tranh cử của vị cựu Tổng thống.
Nhìn lại lịch sử, quyết định rút khỏi Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA) vào năm 2018 là một trong những bước đi táo bạo và gây tranh cãi nhất trong chính sách đối ngoại của Donald Trump. Khi đó, ông lập luận rằng thỏa thuận này là "tồi tệ nhất trong lịch sử" và hứa hẹn rằng một thỏa thuận mới, cứng rắn hơn sẽ được ký kết sau khi Iran bị bóp nghẹt bởi các lệnh trừng phạt kinh tế. Thế nhưng, thực tế diễn ra sau đó lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Việc Mỹ đơn phương rút lui đã vô tình giải phóng Iran khỏi các cam kết hạn chế làm giàu uranium, cho phép họ đẩy mạnh tốc độ nghiên cứu và phát triển hạt nhân lên mức độ báo động. Trong cuộc phỏng vấn với Baier, khi đối mặt với thực tế là Iran hiện đang làm giàu uranium ở mức 60%, tiến sát mức 90% cần thiết cho vũ khí hạt nhân, ông Trump đã có những giây phút lúng túng khi cố gắng bảo vệ quan điểm cũ của mình.
Các nhà phân tích địa chính trị cho rằng sự "thức tỉnh" này trên sóng Fox News phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong nhận thức của giới tinh hoa chính trị Mỹ về kết quả thực sự của chính sách áp lực tối đa. Dù các lệnh trừng phạt đã gây ra thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế Iran, khiến đồng Rial mất giá thảm hại và đẩy hàng triệu người dân vào cảnh khó khăn, nhưng nó lại không đạt được mục tiêu cốt lõi là thay đổi hành vi của chế độ Tehran. Ngược lại, Iran đã trở nên hung hăng hơn trong khu vực, thông qua việc hỗ trợ các nhóm vũ trang tại Yemen, Syria và Lebanon, đồng thời tăng cường mối quan hệ hợp tác quân sự với các đối thủ của Mỹ. Việc Fox News công khai đặt câu hỏi về tính hiệu quả của các biện pháp này cho thấy ngay cả những người ủng hộ nhiệt thành nhất cũng bắt đầu hoài nghi về khả năng kiểm soát tình hình của ông Trump nếu ông trở lại nắm quyền.
Sự kịch tính trong cuộc phỏng vấn còn nằm ở cách mà Bret Baier xoáy sâu vào các báo cáo tình báo gần đây. Các báo cáo này chỉ ra rằng kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran đã tăng gấp nhiều lần so với thời điểm năm 2021. Điều này đặt ra một câu hỏi hóc búa cho chiến dịch tranh cử của Donald Trump: Nếu chính sách của ông thực sự hiệu quả như ông tuyên bố, tại sao Iran lại đang ở vị thế mạnh mẽ hơn trong việc đàm phán hạt nhân và tầm ảnh hưởng khu vực so với bốn năm trước? Ông Trump đã cố gắng chuyển hướng dư luận bằng cách đổ lỗi cho chính quyền hiện tại của Tổng thống Joe Biden vì đã nới lỏng các quy định trừng phạt, nhưng lập luận này đã bị phản bác bởi những dữ liệu cho thấy đà tăng trưởng năng lực hạt nhân của Iran đã bắt đầu tăng tốc ngay từ khi ông còn tại vị.
Một yếu tố khác khiến cuộc phỏng vấn trở nên đặc biệt quan trọng là phản ứng của công chúng và các nhà bình luận chính trị. Việc Fox News không còn duy trì một thái độ hoàn toàn bao che cho các chính sách đối ngoại của Trump cho thấy một sự rạn nứt tiềm tàng trong liên minh truyền thông bảo thủ. Đối với ông Trump, người luôn coi sự ủng hộ của Fox News là một lợi thế tuyệt đối, việc bị chất vấn quyết liệt về vấn đề Iran là một đòn giáng mạnh vào hình ảnh một nhà thương thuyết tài ba mà ông dày công xây dựng. Điều này cũng cho thấy áp lực từ thực tế địa chính trị hiện nay lớn đến mức ngay cả những nền tảng truyền thông thân cận nhất cũng không thể phớt lờ các rủi ro an ninh quốc gia đang hiện hữu.
Hơn thế nữa, vấn đề Iran không chỉ đơn thuần là một câu chuyện về hạt nhân. Nó còn liên quan chặt chẽ đến giá dầu thế giới và sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu. Trong cuộc thảo luận, các bên đã gián tiếp nhắc đến việc làm thế nào Iran vẫn có thể xuất khẩu hàng triệu thùng dầu mỗi ngày sang các thị trường châu Á bất chấp hệ thống lệnh trừng phạt chằng chịt của Mỹ. Sự kiên cường của mạng lưới vận tải dầu mỏ của Iran là một minh chứng cho thấy các công cụ kinh tế của Washington đang dần mất đi sức mạnh răn đe trước các biện pháp đối phó tinh vi. Đây là một thực tế phũ phàng mà ông Trump dường như chưa có lời giải đáp thỏa đáng ngoài việc hứa hẹn sẽ "áp đặt các lệnh trừng phạt nghiêm khắc hơn nữa", một tuyên bố vốn đã bị thực tế chứng minh là có giới hạn.
Trong bối cảnh Trung Đông đang nóng lên từng ngày với những xung đột trực tiếp và gián tiếp, việc thừa nhận thất bại hoặc ít nhất là sự không hiệu quả của các chính sách cũ là điều cực kỳ quan trọng để định hình con đường phía trước. Cuộc phỏng vấn trên Fox News đã bóc tách những lỗ hổng trong tư duy chiến lược của ông Trump, nơi mà sự tự tin thái quá đôi khi che lấp đi những biến chuyển phức tạp của thực địa. Khi bị ép vào thế phải giải thích về việc tại sao các quốc gia đồng minh của Mỹ ở châu Âu lại không ủng hộ chiến dịch áp lực tối đa, ông Trump đã quay lại với chủ nghĩa biệt lập quen thuộc, cho rằng Mỹ không cần ai hỗ trợ. Tuy nhiên, trong một thế giới đa cực, việc thiếu đi sự đồng thuận quốc tế chính là nguyên nhân khiến các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran không thể phát huy tác dụng triệt để như mong đợi.
Sự kiện này cũng đánh dấu một bước ngoặt trong cách tiếp cận của giới truyền thông đối với các ứng cử viên tổng thống. Cử tri giờ đây đòi hỏi những câu trả lời chi tiết và thực tế hơn là những khẩu hiệu chung chung. Việc Fox News buộc ông Trump phải đối mặt với thực tế về Iran cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm chứng thông tin, ngay cả với những nhân vật quyền lực nhất. Đối với Donald Trump, đây có thể là bài học quý giá về việc chuẩn bị các phương án đối ngoại thực chất hơn cho tương lai, thay vì chỉ dựa vào những thành tựu trong quá khứ vốn đang bị đặt dưới lăng kính soi xét gắt gao của sự thật.
Khi cuộc phỏng vấn kết thúc, dư âm của nó vẫn còn lan tỏa mạnh mẽ trong giới chính trị Washington. Những người ủng hộ ông Trump có thể thấy đây là một sự tấn công không công bằng từ phía truyền thông, nhưng đối với những cử tri trung lập và các chuyên gia chính sách, đây là một cái nhìn cận cảnh vào những thách thức thực sự mà bất kỳ vị tổng thống nào cũng phải đối mặt khi xử lý hồ sơ Iran. Sự thừa nhận của Fox News về việc Iran đang "thắng thế" trong một số khía cạnh chiến lược so với thời điểm vài năm trước không chỉ là một đòn đau đối với ông Trump, mà còn là một lời cảnh báo chung cho nước Mỹ về sự cần thiết phải có một chiến lược toàn diện, linh hoạt và thực tế hơn đối với khu vực Trung Đông đầy biến động.
Cuộc đối thoại này chắc chắn sẽ còn được trích dẫn nhiều trong các cuộc tranh luận sắp tới, khi vấn đề an ninh quốc gia trở thành tâm điểm của sự chú ý. Donald Trump sẽ cần phải tìm ra cách để thuyết phục cử tri rằng ông có một kế hoạch mới thực sự hiệu quả, chứ không chỉ là sự lặp lại của những gì đã diễn ra. Trong khi đó, việc Fox News sẵn sàng đưa ra những sự thật khó chấp nhận đã thay đổi cuộc chơi, buộc các chính trị gia phải thận trọng hơn với những tuyên bố về chiến thắng trong các mặt trận đối ngoại phức tạp. Thực tế tại Iran hiện nay là một bài toán chưa có lời giải dễ dàng, và bất kỳ ai muốn dẫn dắt nước Mỹ đều phải đối mặt với nó bằng sự trung thực và tầm nhìn xa thay vì chỉ bằng những lời hứa hẹn không đi kèm với cơ sở thực tiễn.